L-istituzzjonijiet qed jaħdmu, qalilna Owen Bonnici

Wara l-laqgħa tal-Kabinett tal-Ħamis fil-għaxija, li baqgħet għaddejja sa sbieħ il-Gimgħa, żewġ Ministri tkellmu dwar dak li kien għaddej.

Il-Ministri kienu imnixxfa jisimgħu lill-Avukat Ġenerali u lill-Kummissarju tal-Pulizija jispjegaw dak li kien għaddej. “We were shocked” qalu lill-gazzetti.

Il-Ministri ma setgħux jifhmu kif u għaliex Keith Schembri nħeles mill-arrest, u dan wara li semgħu rapport dettaljat. Il-Ministri talbu iktar spjegazzjonijiet. Imma mir-rabja kbira li tidher fir-rapporti ma jidhirx li kienu sodisfatti mill-ispjegazzjonijiet li nagħtaw.

Imbagħad jiġi Owen Bonnici jgħid li l-istituzzjonijiet qed jaħdmu!

Aħdar ir-risposta

(diskors li għamilt illum is-Sibt 6 t’April 2019 f’egħluq Laqgħa Ġenerali Straordinarja li approvat il-kandidati u l-Manifest Elettorali ta’ Alternattiva Demokratika għall-elezzjonijiet ta’ Mejju 2019)

Il-Manifest Elettorali li għadna kif iddiskutejna u approvajna huwa mibni fuq erba’ argumenti: l-ugwaljanza, l-ekoloġija, is-saħħa u d-demokrazija. Hija r-rabta kontinwa li nfittxu bejn il-politika ambjentali u l-politika soċjali.

Kif ngħidu fil-Manifest li għadna kif approvajna, “Biex tkompli tinbena Ewropa b’saħħitha li tiddefendi liċ-ċittadin hemm bżonn li tissaħħaħ id-demokrazija. Id-demokrazija trid titħaddem dejjem iżjed fl-istituzzjonijiet kollha, b’mod li d-deċiżjonijiet kollha li jittieħdu mhux biss ikunu trasparenti imma fuq kollox jittieħdu minn persuni eletti u politikament kontabbli. Iċ-ċittadini għandu jkunilhom possibli li jinvolvu ruħhom direttament f’dan il-proċess demokratiku.

Għal dan l-iskop, anke l-lobbying għandu jkun trasparenti, b’regoli ċari li japplikaw għal kulħadd. (hu ta’ sodisfazzjoni li illum qrajna fil-gazzetti li l-Kummissarju tal-Istandards fil-Ħajja Pubblika beda jaħdem dwar l-ewwel regoli dwar il-lobbying)

Għax mhux aċċettabbli f’soċjetà Demokratika li ma jkunx magħruf min qed jipprova jinfluwenza d-deċiżjonijiet, kif u għaliex.

Dan ma’ jgħoddx biss fl-Unjoni Ewropeja imma fuq kollox għandu jgħodd f’kull wieħed mill-istati membri.

Ir-rapporti ippubblikati dwar Malta mill-Kunsill tal-Ewropa, mill-Kummissjoni Venezja u il-GRECO (il-kumitat kontra l-korruzzjoni) lilna ma ssorpreduniex. Fihom ħafna affarijiet li mhux biss Alternattiva Demokratika ilha żmien titkellem dwarhom imma dwarhom ukoll għamilna proposti konkreti matul is-snin, inkluż fil-Manifesti Elettorali differenti.

Il-Gvern qed jipprova jiddefendi ruħu li l-kritika qed issir dwar liġijiet li saru żmien ilu li l-gvern tal-lum wiret mingħand il-gverijiet ta’qabel. Filwaqt li f’numru ta’ kazijiet dan hu minnu jibqa’ l-fatt li l-Gvern preżenti sabha komda li jibqa’ għaddej fuq dak li sab, għax hu komdu ħafna li meta tiġi dahrek mal-ħajt twaħħal f’ dawk li ġew qablek.

Ħu per eżempju l-poteri li għandu l-Prim Ministru u l-Ministru tal-Intern li jawtorizza l-intercettazzjoni tat-telekomunikazzjoni (tapping). Ma kellniex bżonn li l-GRECO jiġbdulna l-attenzjoni għaliha din. Ilna ngħiduha, kif għamilna anke fil-Manifest Elettorali tal-2017 ta’ AD. Kif jista’jkun li jibqa’ jkun il-politku li jiddeċiedi jekk jingħatax permess jew le biex isir it-tapping? Kif ser jiddeċiedi l-politiku meta jkun iffaċċjat b’talba biex ikunu investigati dawk ta’ madwaru? Dan mhux konflitt ta’ interess kbir? Hu għalhekk li ilna ngħidu li l-awtorità li jsir it-tapping għandha tingħata lill-ġudikatura li bla dubju tfittex li toqgħod attenta illi fil-ġlieda kontra l-kriminalità mhux biss titwarrab il-politika partiġjana u l-protezzjoni tal-ħbieb tal-politiku imma fuq kollox tassigura li jkun imħarsa d-drittijiet fundamentali.
Għidna ferm iktar minn hekk. Fl-2017 fil-Manifest Elettorali tkellimna ukoll fuq l-FIAU (Financial Intelligence Analysis Unit) fejn insistejna li m’għandiex tkompli tkun imexxija mill-AG (Avukat Ġenerali) u li r-rapporti tagħha m’għandhomx imorru għand il-Pulizija imma direttament għand il-Magistrat tal-Għassa. Irid ikun assigurat li r-rapporti tal-FIAU meta jaslu għand il-Pulizija ma jispiċċawx fil-bir tas-skieken imma li dawn ikunu investigati sewwa u li jittieħdu passi kull fejn jirriżulta meħtieġ.

Il-Kummissjoni Venezja u l-GRECO qalulna li istituzzjonijiet f’Malta għandna ħafna imma li dawn huwa dgħajfa. Qalu tajjeb, imma l-opinjoni pubblika f’Malta ilha konxja minn dan. Imma dan ġie injorat mill-Gvern immexxi mill-Partit Laburista. Il-PN min-naħa l-oħra, kellu jkun fl-Opposizzjoni biex jirrealizza dwar id-djgħufija tal-istituzzjonjijiet. Uħud minnhom ħoloqhom hu stess, iddiżinjati dgħajfa apposta, u dwar oħrajn sakemm inqeda għalaq għajnejh.

Huwa f’dan il-kuntest li ilna naħdmu għal dawn is-snin kollha.
Il-ħidma tagħna f’din il-kampanja elettorali b’differenza is-soltu mhiex limitat inkella iffukatan kważi esklussivament fuq il-Parlament Ewropew. Għall-ewwel darba qed niffaċċjaw l-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali kollha fl-istess jum.

Ser nippreżentaw tal-inqas 9 kandidati, l-parti l-kbira minnhom żgħażagħ li qed jikkontestaw għall-ewwel darba fuq il-Mellieħa (Luke Caruana), Marsaskala (Daniel Desira), B’Kara (Anna Azzopardi), Naxxar (James Gabarretta), u Ħaż-Żebbuġ (Samwel Muscat). Għandna ukoll Irlandiż li jgħix Malta (Donal Kelly) li offra s-servizz tiegħu bħala kandidat fuq ix-Xgħajra u l-attivist ambjentali fil-Gżira (Jamie Mercieca). Ma dawn ngħodd ukoll lill-veteran tagħna fil-Kunsill Lokali ta’ H’Attard Ralph Cassar, li issa ilu jiġi elett għal snin twal – madwar għoxrin sena.

Grazzi lilkom ilkoll li qed toffru s-servizz tagħkom.

Ma dawn kollha, bħala partit iddeċidejna li għandi nikkontesta jiena ukoll fil-lokalità ta’ San Ġiljan. Għażilna din il-lokalità għax bħala partit irridu nagħtu kontribut dirett lir-residenti f’San Ġiljan li qed jiffaċċjaw problemi kbar. San Ġiljan hu fost dawk il-lokalitajiet li huma l-iktar milquta mill-iżvilupp bla rażan li bħalissa qed iħarbat il-ħajja ta’ kuljum ta’ bosta mill-Maltin.

Fiċ-ċentru tal-ħidma politika tagħna bħalissa hemm il-ħarsien tal-ambjent urban. Tul dawn il-ġimgħat dorna diversi lokalitajiet nitkellmu dwar il-kundizzjonijiet tat-toroq, dwar il-politika tat-trasport intenzjonata biex tkompli iżżid il-karozzi fit-toroq, dwar in-nuqqas ta’ aċċessibilità kif ukoll dwar it-teħid tal-ispazji pubbliċi, inkluż il-bankini, min-negozji għad-detriment tar-residenti.

F’diversi lokalitajiet, primarjament mal-kosta r-residenti ġew ridotti għal priġuniera f’darhom għax il-bankini okkupati minn imwejjed u siġġijiet li qed joħlqu diffikultajiet kbar kemm għall-aċċess tar-residenti għal djarhom kif ukoll għal servizzi bażiċi bħall-ġbir tal-iskart.

It-traskuraġni amministrattiva tul is-snin irrediet lokalità bħall-B’Kara bħala lokalità perikoluża kull meta jkollna maltempata. B’Kara għadha tiffaċċja l-għargħar kull meta jkun hawn ħalba xita, qawwija u mhux. Il-Gvernijiet repetutament fittxew li jindirizzaw l-effett u ftit li xejn saret ħidma dwar il-kawża ta’ dan kollu. Parti mhux żgħira mill-bini ta’ dan l-aħħar ħamisn sena fiħ nuqqas ta’ bjar (jew bjar ta’ qisien żgħar) bil-konsegwenza li f’kull ħalba xita miljuni ta’ litri ta’ ilma tax-xita jispiċċa fit-toroq ta’ B’Kara flok fil-bjar li suppost inbnew. Dan mhux biss hu ħtija ta’ nuqqas ta’ bjar f’B’Kara imma ukoll fil-lokalitajiet fil-madwar. F’dan is-sens B’Kara hi l-vittma ta’ amministrazzjoni pubblika inkompetenti li tul is-snin injorat ir-responsabbiltà li tara illi kull binja hi mgħammra b’bir ta’ daqs adegwat.

Hemm il-ħtieġa li nenfasizzaw iktar fuq il-ħtieġa li tkun implimentata mingħajr iktar dewmien l-istrateġija nazzjonali dwar it-trasport li teżiġi li jonqsu l-karozzi mit-toroq tagħna, primarjament għax m’għandniex bżonn din il-kwantità ta’ karozzi. Għandna bżonn investiment ikbar fit-trasport pubbliku, inkluż transport pubbliku reġjonali u lokali għax dan iservi biex inaqqas l-użu ta’ karozzi privati fit-toroq tagħna għal distanzi qosra. Irridu nirrealizzaw li 50% tal-vjaġġi li jsiru bil-karozzi privati fit-toroq Maltin isiru għal distanzi qosra li jdumu inqas minn 15-il minuta.

Fuq kollox hemm bżonn ta’ investiment ikbar fl-infrastruttura lokali, iffukata fuq il-ħtieġa li niffaċilitaw dejjem iktar l-aċċessibilità għal in jagħżel li jimxi inkella li jsuq ir-rota.

Il-kwalità tal-ambjent urban jirrifletti l-kwalità tal-ħajja tagħna. Jeffettwa l-arja tant essenzjali biex ngħixu. Jeffettwa l-ispazji pubbliċi tant essenzjali biex bħala l-pulmun tal-lokalitajiet tagħna jagħtuna in-nifs u l-ispazju fejn ngħixu.

Il-karozzi ħadulna t-toroq. In-negożji ħadulna l-bankini. Irriduhom lura. Dawn huma essenzjali għall-ħajja urbana. Huma l-ispazji pubbliċi bażiċi li flimkien mal-pjazez tagħna jimmarkaw lill-komunitajiet tagħna.

Neħtieġu toroq u bankini li jkunu aċċessibli għal kulħadd. Il-Kunsilli Lokali, għandhom ikunu fuq quddiem biex iħeġġu lill-gvern sabiex mis-€700 miljun li qed jipproġetta bħala nefqa biex jirranġa t-toroq, jitbiddlu ukoll il-bankini. Ħafna minnhom saru biex jaġevolaw il-karozzi fil-garaxxijiet bil-konsegwenza li diversi bankini spiċċaw tlajja u nżul kontinwi b’detriment għal min huwa vulnerabbli. Bl-istess mod, il-Kunsilli Lokali għandhom jaraw li l-bankini ikunu ħielsa minn ostakli li ħafna drabi iġiegħlu lir-residenti, partikolarment dawk l-iktar vulnerabbli jimxu fin-nofs tat-triq.

Għal kunsilliera f’isem Alternattiva Demokratika, din hija kwistjoni prijoritarja ta′ aċċessibilità għar-residenti kollha.

Irridu nsellmu lill-dawk il-kunsilliera kollha li tul is-snin ħarġu għonqhom b’konvinzjoni kbira biex inħarsu l-wirt storiku u l-wirt ekoliġiku ta’pajjiżna. Mhux xogħol faċli. Ħidma li f’Alternattiva Demokratika nagħmluha bla waqfien. Uħud mill-proġetti l-kbar li huma fuq l-aġenda tal-pajjiż għax-xhur u s-snin li ġejjin huma ta’ ħsara kbira. M’għandix f’moħħi biss il-mina bejn Malta u Għawdex li barra li mhiex meħtieġa ser tagħmel ħsara mhux biss lill-Għawdex fit-totalità tiegħu imma ukoll lill-agrikultura madwar in-Nadur f’ Ta’ Kenuna kif ukoll lill-Wied tal-Pwales u z-zona tal-Għerien fil-limiti tal-Mellieħa. Iktar kmieni din il-ġimgħa ippreżentajna oġġezzjini għall-bini tat-torri tat-Toyota f’Ħaż-Żebbuġ li qed ifittex li joħloq mostru ta’ 14-il sular, 11 minnhom il-fuq mit-triq f’zona li ser ikollha impatti kbar fuq ir-residenti ta’ Ħaż-Żebbuġ.

Aħna qegħdin hawn biex inservu. Ilkoll.

Qed noffru mill-ġdid is-servizz tagħna fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsilli Lokali. Hi ħidma li ser tkun imsejsa fuq il-valuri bażiċi li fuqhom hi mibnija l-ħidma ħadra: l-għarfien ekoloġiku, il-ġustizzja soċjali, id-demokrazija parteċipattiva, n-non-vjolenza, s-sostenibilità u r-rispett lejn id-diversità.

Qegħdin nippreżentaw Manifest li jiftaħ il-bibien u t-twieqi għal żiffa li tnaddaf, għal diskussjoni li tfittex risposti għall-mistoqsijiet u teżamina s-soluzzjonijiet possibli. Irridu b’mod kontinwu nisfidaw l-istatus quo u f’dan il-proċess inneħħu l-għanqbut li hemm f’diversi irkejjen mhux biss f’Malta imma ukoll fi Brussell.

Il-politika ħadra tfisser li ma tibża’ tiddiskuti xejn.

Jekk inti tfittex u tistaqsi kif il-kwalità tal-ħajja tagħna lkoll tista′ tkun aħjar, kif għandha tonqos u eventwalment tkun eliminata l-emarġinazzjoni, kif tissaħħaħ id-demokrazija, m’għandekx wisq minn fejn tagħżel.

Pajjiżna ma jistax jibqa’ b’rasu fir-ramel: għalhekk l-aħdar hu r-risposta għall-mistoqsijiet tiegħek.

Alternattiva Demokratika hi l-unika garanzija li leħen kulħadd jinstema’ .

 

Il-Manifest Elettorali issibu hawn

Wara l-inkjesta Egrant ……… jibda l-kontrattakk

 

L-istorja dwar l-Egrant għad mhiex lesta.

L-ewwel u qabel kollox hemm ir-rapport tal-inkjesta li għadu mhux magħruf, ħlief minn Joseph Muscat u dawk mgħarrfa minnu.

Bħalissa għaddejja l-battalja legali bejn il-Kap tal-Opposizzjoni Adrian Delia u l-Avukat Ġenerali dwar il-pubblikazzjoni tar-rapport. Anke jiena nixtieq li r-rapport ikun ippubblikat imma nifhem li hemm diffikultajiet dwar dawk il-partijiet tar-rapport fejn hemm struzzjonijiet dwar lil min għandhom jittieħdu passi kontrih u dwar xiex. Ovvjament waħedha toħroġ l-osservazzjoni li ma kienitx l-aħjar deċiżjoni li jingħata kopja tar-rapport tal-inkjesta Joseph Muscat, ukoll minħabba li anke dan il-fatt jista’ jkun ta’ preġudizzju għall-investigazzjonijiet li huma meħtieġa min-naħa tal-Pulizija. Li r-rapport ikun ippubblikat b’biċċiet nieqsa ma jsolvi xejn. Naħseb li kien ikun aħjar kieku jkollna paċenzja nistennew, ilkoll kemm aħna.

Imbagħad hemm il-kontrattakk.

Nhar il-Ħadd Joseph Muscat għamel akkużi serji li b’mod ċar juru kif dan il-kontrattakk jista’ jiżviluppa. Muscat qed jgħid li Simon Busuttil kien jaf x’inhu għaddej dwar il-każ Egrant sa mill-bidu nett. Jgħid ukoll li possibilment Busuttil kien ukoll involut fil-koordinazzjoni ta’ kif żviluppaw l-affarijiet.

Issa jiena ma nafx jekk dan il-kliem (flimkien mal-ispjegazzjoni dettaljata dwar x’wassal għalih) intqalx ukoll lill-Maġistrat Aaron Bugeja, u f’dak il-każ jekk il-maġistrat irrappurtax dwaru fir-rapport finali tal-inkjesta, inkluż bir-reazzjoni ta’ Simon Busuttil għal dan. Għax jekk Joseph Muscat għarraf lill-Maġistrat b’dan “il-koordinament” li hu sar jaf bih, bla dubju il-Maġistrat Bugeja jkun talab spjegazzjoni mingħand Simon Busuttil, u kif inhu xieraq ikun għarblu sewwa.

Min-naħa l-oħra, jekk Joseph Muscat ma għarrafx b’dan lill-Maġistrat Aaron Bugeja naħseb li għandu l-obbligu li jispjega għaliex aġixxa b’dan il-mod.

Dwar dan kollu s’issa xejn mhu magħruf, għajr dak li qed jgħid Joseph Muscat.

Apparti dan, sal-ħin li qed nikteb għadni ma qrajt l-ebda kumment ta’ Simon Busuttil dwar dan. Waqa’ skiet komplet.

Dan kollu jfisser li għad hemm ħafna x’jingħad dwar l-istorja Egrant, kif din żviluppat u dan apparti l-inkjesti maġisterjali l-oħrajn li għadhom għaddejjin.

F’dan il-kuntest ilkoll kemm aħna għandna l-obbligu li ma ngħaġġlux biex naslu għall-konklużjonijiet għax bħal dejjem kulħadd jgħidilna bil-biċċa li jaqbillu u jħalli barra l-bqija.

Ikun għaqli li nistennew li naraw l-istampa kollha. Jekk le niżbaljaw bl-ikraħ.

Għalhekk ukoll importanti li naraw ir-rapport kollu tal-inkjesta, u mhux biċċa jew biċċiet minnu.

Egrant ta’ min hi?

Sirna nafu minn diversi stqarrijiet li r-rapport tal-inkjesta dwar Egrant (ta’ min hi?) issa lest u qiegħed għand l-Avukat Ġenerali.

Għamel tajjeb Joseph Muscat li insista li r-rapport ikun ippubblikat. Però dan għandu jgħodd għal kulħadd u għal kull inkjesta, mhux biss dawk li jinteressaw lil Muscat.

X’ikkonkluda l-Maġistrat ma nafx u m’għandi l-ebda intenzjoni li nispekula. Nippreferi li nistenna.

Dan il-każ twal wisq u għamel ħafna ħsara lill-pajjiż kollu. L-istess bħalma qiegħed jagħmel il-każ tal-bank Pilatus.

Xi darba forsi nitgħallmu li l-unika triq f’dawn il-każi hi trasparenza sħiħa mill-bidu nett. Dan flimkien ma riżenja ta’ min hu b’xi mod involut. Imma naħseb li ma nitgħallmu qatt.

Constitutional Convention: upsetting the apple-cart

 

A Constitutional Convention is long overdue. It has been on the public agenda for years.

Over the years, Malta’s Constitution has been patched up several times in order to resolve political issues arising at that particular point in time. It is about time that the Constitution is considered in its entirety in order to ensure that it serves the needs of the nation now and in the foreseeable future. An overhaul would certainly be in order.

One major issue which, in my view, needs to be addressed is the curtailing of the executive’s power over the composition, set-up and running of authorities and institutions so that these can begin functioning properly. Rather than the executive ceding power, as Minister Owen Bonnici stated recently when piloting the debate on the Bill that seeks to introduce limited screening of public appointments, it means that Parliament should rediscover its proper functions and claim back its authority.

This is the basic flaw in Malta’s Constitutional set-up. Malta is described as a Parliamentary democracy and, on paper, Parliament does have the power to decide but, over the years it has been reluctant to upset the current balance of power that favours Cabinet over Parliament. Unless and until there is a will to address this, no headway can be made and any proposed changes will necessarily be cosmetic in nature.

Currently, the focus of public debate is on the functioning of the institutions of the state. This debate has been going on for some time but has gathered steam as a result of the obvious inertia observed over many years. The principal issue is the manner in which major public appointments are made.

Unfortunately the public debate is sometimes derailed. The debate on the Attorney General’s office, for example, should rather be on the functions of the office than on Dr. Peter Grech, the current incumbent. In particular, Parliament should examine whether the multitude of responsibilities added to the office of the Attorney General over the years have diluted its Constitutional responsibilities. One detailed proposal on the hiving off of responsibility for public prosecutions was made in the Vanni Bonello-led Justice Reform Commission, many moons ago. So far, no action has been taken.

I think that by now it is clear to all that Parliament, on its own, will not deliver on the reform required because such reform, if properly carried out, will upset the manner in which political power is exercised in these islands.

The basic Constitutional set-up underpinning the 1964 Constitution, notwithstanding the multitude of changes carried out throughout the years – including the 1974 change from a Constitutional Monarchy to a Republic – is still substantially in place. On Independence, in 1964, most of the powers of the British sovereign, then exercised through the Governor, were handed over to the Prime Minister, subject to the theoretical oversight of Parliament. For over 50 years, Parliament has been reluctant to upset the apple-cart and no Prime Minister has ever had the courage to propose the curtailment of his own powers and handing them over completely to Parliament, which is where they belong in a Parliamentary democracy. Nor has Parliament ever taken the initiative: its composition prevents it from acting in such a manner.

The current large size of the Cabinet, coupled with the nomination of backbench MPs on the government side to various posts and sinecures, is a clear declaration of intent. Keeping backbench MPs happy and occupied reduce the likelihood of them asking too many questions. This has been going on for some time: in fact the Gonzi administration acted in a manner very similar to the current administration in this respect.

This, in my view, is the crux of the whole issue which Parliament cannot and will not resolve on its own. It needs a vibrant civil society (not a fake one represented by a couple of non-entities) which can prod and guide it until it embarks on the path where real political power is channelled back to where it really belongs. This is the real reason why electoral reform has always been left on the back burner, as it is only through fair electoral reform that results in a different Parliamentary format whereby Parliament can start to think outside the box in which it is currently restrained.

published in The Malta Independent on Sunday : 5 November 2017

Inti ukoll għandek dritt tiekol

Qed jintqal li l-Prim Imħallef Silvio Camilleri fid-diskors tiegħu iktar kmieni din il-ġimgħa ta’ ħasla papali lill-Gvern. Jiena naħseb li dan mhux korrett.

Fil-fehma tiegħi il-Prim Imħallef emfasizza li r-responsabbiltà biex ħadd ma jkun il-fuq mill-liġi mhiex biss tal-Qrati imma ukoll tal-Pulizija u tal-Avukat Ġenerali. Fi ftit kliem il-poter fil-pajjiż hu mifrux u biex ikollna s-saltna tad-dritt jeħtieġ li kulħadd jagħmel xogħolu.

Il-mistoqsija li allura teħtieġ tweġiba hi jekk l-uffiċjali pubbliċi humiex jagħmlu dmirhom, bla biża’ jew favuri. Għalhekk hu importanti li l-ħatriet isiru sewwa. Li jinħatru persuni kapaċi u integri li fl-aħħar mill-aħħar ikunu it-tarka tal-pajjiz kollu. Għax kulħadd għandu dritt jiekol, mhux il-bulijiet biss.

L-Avukat Ġenerali għandu l-obbligu illi jispjega x’inhu għaddej

FIAU

 

Ir-riżenja ta’ Manfred Galdes li kien qed imexxi l-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) bħala Direttur hi nkwetanti għax tfisser li persuna oħra indipendenti li kienet inkarigata biex tissorvelja l-governanza fiskali irriżenjat.

Alternattiva Demokratika ma taċċettax bħala veritiera l-ispjegazzjoni illi Manfred Galdes irriżenja biex jieħu impieg mas-settur privat kif ġie suġġerit mill-Ministru tal-Finanzi. Irriżenja probabbilment għax qed jara l-istituzzjonijiet nazzjonali madwaru jikkollassaw b’diversi jsiru għaġina f’idejn il-Gvern. Ovvjament jekk ser jitlaq mill-impieg mal-FIAU, dan x’imkien irid jaħdem biex jgħajjex lill-familja tiegħu. Fi ftit kliem mar fis-settur privat għax iddeċieda li jirreżenja mill-FIAU.

F’April li għadda l-Ministru tal-Finanzi kien ħabbar illi l-FIAU li tagħha Manfred Galdes kien Direttur kienet qed tivestiga l-istejjer dwar ħasil ta’ flus fil-Panama u dan b’referenza għal rapport fil-media dwar il-Kap tas-Segretarjat tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru Keith Schembri (l-Kasco) u l-Ministru Konrad Mizzi. Minkejja li hemm indikazzjonijiet li din l-investigazzjoni ġiet konkluża m’hemmx ċertezza dwar dan avolja l-aħħar riżenja tal-Kummissarju tal-Pulizija Michael Cassar hi assoċjata wkoll ma’ din il-materja.

F’dan il-kuntest is-skiet tal-Avukat Ġenerali, li huwa wkoll ic-Chairman tal-Financial Intelligence Analysis Unit hu nkwetanti. F’dan il-mument delikat l-Avukat Ġenerali għandu l-obbligu illi jispjega x’inhu għaddej.

Mill-Parlament għall-Qorti ?

Scales_of_justice

 

Wara ġimgħat ta’ diskussjoni kif ukoll bħala riżultat tat-text finali tal-Liġi dwar il-Finanzjament tal-Partiti Politiċi jidher li hemm il-possibilita ta’ żewġ kawżi. Dawn iservu biex tinfetaħ battalja legali dwar issues jaħarqu li fihom fil-Parlament ma kienx hemm qbil bejn il-Gvern u l-Opposizzjoni.

L-ewwel kawża possibli hi dik indikata fil-press conference ta’ Chris Said u Claudio Grech nhar it-Tlieta li għaddew. Din tirrigwarda l-għażla tal-Kummissjoni Elettorali bħala r-regolatur biex titħaddem il-liġi. Waqt id-diskussjoni fil-kumitat parlamentari li jikkunsidra l-liġijiet l-argumenti kontra l-proposta li l-Kummissjoni Elettorali tkun ir-regolatur kien wieħed ta’ preġudizzju fil-liġi innifisha. Dan il-preġudizzju hu wieħed doppju. Hu preġudizzju favur il-partiti fil-parlament (għax teskludi l-partiti l-oħra kollha) u huwa ukoll preġudizzju favur il-Gvern tal-ġurnata.

Il-komposizzjoni tal-Kummissjoni Elettorali għalhekk tagħmilha mhiex addatta biex tkun ir-regolatur, għax hu diffiċli tkun imparzjali.

Min-naħa l-oħra dwar it-tieni kawza ma jidhirlix li rajt kummenti fl-istampa. Din hi issue li tqajjmet fl-aħħar seduta tad-diskussjoni fil-kumitat parlamentari.

Meta konna qed niddiskutu d-definizzjoni ta’ “donazzjoni” qam il-punt li meta partit politiku jingħata servizz bi prezz ridott, it-tnaqqis fil-prezz għandu jitqies bħala donazzjoni. Mela jekk, per eżempju, partit politiku jikri mingħand il-privat binja li l-kera kummerċjali tagħha hi €100,000 fis-sena, imma jiftiehem biex iħallas €50,000 , id-differenza titqies bħala donazzjoni. F’dan il-kaz tkun donazzjoni illegali għax donazzjoni ma tistax taqbeż il-€25,000 fis-sena.

Allura qal Chris Said fil-kumitat parlamentari: x’inhi l-posizzjoni tal-Partit Laburista li għandu l-fuq minn tletin post (ankè l-PN għandu, imma numru inqas) propjeta’ tal-Gvern mikrijin għandu bis-soldi?

 

Owen Bonnici wieġeb li dawk il-propjetajiet f’idejn il-Partit Laburista  jiddependu minn arranġamenti li saru qabel daħlet fis-seħħ il-liġi dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi u allura l-argument ta’ Chris Said ma kienx wieħed tajjeb.  L-Avukat Ġenerali ta’ xi spjegazzjonijiet legali li fil-fehma tiegħi ma ikkonvinċew lil ħadd. Iktar kien qiesu tidwir mal-lewza. Chris Said ressaq emenda biex jiċċara dan il-punt. L-emenda m’għaddietx.

Jiena esprimejt l-opinjoni li l-emenda ta’ Chris Said ma kienx hemm bżonnha għax id-definizzjoni tal-kelma donazzjoni hi ċara ħafna fil-liġi u bl-ebda mod ma teskludi propjeta tal-Gvern. Fil-fatt id-definizzjoni ta’ donazzjoni tibda b’dawn il-kelmiet:

“donazzjoni” tfisser kull benefiċċju riċevut fir-rigward tal-attivitajiet jew il-funzjonijiet ta’ partit politiku, minn jew f’isem partit politiku, minn membru ta’ partit politiku, minn kandidat jew minn xi organizzazzjoni, kemm jekk tkun korporata jew le li fiha l-partit politiku, direttament jew indirettament jeżerċita amministrazzjoni effettiva u kontoll u għandha tinkludi, sakemm ma jiġix provdut mod ieħor………….:”

 

Dawn huma tnejn mill-affarijiet li l-liġi dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi ma tikkunsidrax sewwa. Ħasra kbira. Għax l-isforz kbir li sar minn bosta seta ta’ riżultati aħjar.

Il-konkos f’Mater Dei : il-ħmar iwaħħal f’denbu

Concrete-compressive-strength-1024x768

Qed naqra r-rapport tal-inkjesta immexxija mill-Imħallef Philip Sciberras dwar il-konkos fl-Emerġenza tal-isptar Mater Dei.

Ir-rapport fih bosta informazzjoni, imma fih in-nieqes ukoll. Dak li hu nieqes hu essenzjali biex tgħaqqad l-istampa kollha ta’ x’ġara u dwar min sar jaf xiex u meta. Peró xorta nafu ħafna iktar milli konna nafu, biżżejjed biex uħud mill-affarijiet li konna qed naħsbu li setgħu ġraw, issa nistgħu ngħidu b’ċertezza illi ġraw.

Kif diġà kelli l-opportunità li nikteb f’dawn l-aħħar ġranet, l-istorja kollha hi waħda ta’ falliment ta’ mekkaniżmi ta’ kontroll tal-kwalità tal-konkos. Fi kwalunkwè proġett ta’ dan il-kobor il-kontroll tal-kwalità tal-konkos hi kruċjali u allura ma nistax nifhem kif min mexxa l–proġett ma nvestiex iżjed f’dan il-qasam. Mhux biss fl-apparat, imma investiment ikbar f’persuni ta’ integrità bl-inkarigu li jassiguraw il-kwalità. Dawk li jassiguraw il-kwalità tal-konkos, kif rajna, huma importanti daqs l-awdituri finanzjarji!

Skanska kellha kull dmir u interess li tassigura l-kwalità u dan  bħala l-kuntrattur ewlieni. L-istess  il-Gvern li ukoll kellu kull interess, kemm direttament kif ukoll permezz tal-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi illi jassigura ruħu mill-kwalità. Il-fatt li naqsu milli jassiguraw li din l-iktar parti kruċjali tal-proġett timxi fuq ir-rubini jfisser li kien hemm nuqqas ta’ serjetà kbira. Dak li qal Vince Cassar, dakinnhar Direttur Ġenerali tax-Xogħolijiet u illum Chairman tal-MEPA, hu riprodott fir-rapport tal-inkjesta, imma waqa’ fuq widnejn li donnhom ma riedux jisimgħu.

Hi stupidità li l-Gvern, prinċipalment permezz tal-Ministru Konrad Mizzi, jgħid li Simon Busuttil għandu xi responsabbiltà politika għal dak li ġara. Fl-opinjoni tiegħi r-responsabbiltà politika trid tinġarr imma mill-politiċi  li tul il-perjodu li dam jinbena l-isptar kienu responsabbli mill-proġett. Għax kull wieħed minnhom ikkontribwixxa, min ftit u min ħafna, min b’dak li seta’ għamel jew iktar b’dak li m’għamilx biex għandna din il-froġa.

Waqt li qed nixtarru dak li nkiteb fir-rapport tal-inkjesta beda ukoll jistema il-kor ikanta “mhux jien”. Għax kull min jissemma fir-rapport qed iħoss il-ħtieġa li jispjega kemm dak li għamel (jew dak li m’għamilx) seta ġie interpretat ħażin.

Matul il-ġimgħat li ġejjin l-istorja tkun iċċarata ħafna iktar milli hi s’issa, avolja ser tibqa’ l-ħtieġa tal-pubblikazzjoni ta’ rapporti oħrajn, li filwaqt li inkitbu, s’issa għadhom ma rawx id-dawl tax-xemx.

Jidher ukoll ċar ħafna li hemm numru ta’ “baqar sagri” li qed isir sforz partikolari biex ikunu protetti. Din storja li ser tibqa’ għaddejja għal xi ġimgħat sakemm il-Pulizija tiddeċiedi jekk hemmx provi biżżejjed biex tibda passi kriminali u iktar tard sakemm l-Avukat Ġenerali jagħti l-pariri tiegħu lill-Gvern.

Għax waqt li Konrad Mizzi ħabbar li dal-waqt ser issir laqgħa bejn il-Gvern u Skanska sadanittant nibqgħu nosservaw lill-ħmar iwaħħal f’denbu.

The citizenship bubble of Malta

Malta golden passport 1

Many issues are involved in the citizenship debate.

The government clearly considers Maltese citizenship as just another commodity, which it can milk. Initially it even removed the transparency rule from the statute book, which rule ensured the publication of the names of all those who acquired Maltese citizenship.

Whereas local public opinion was completely ignored, the Labour government reacted to the international media coverage by announcing that it will reverse its ditching of transparency. Yet its reaction may be too late as the damage done to Malta’s reputation is not easily reversed.

The international media queried the unconventional methods used to generate the finance required by the Maltese state.

Within EU circles it is clear that issues concerning citizenship are a competence reserved to member states. Yet the  Schengen dimension of EU citizenship cannot be ignored.

The citizenship scheme is attractive because, through it, the prospective citizen attains freedom of movement within the EU.

It is a very serious concern which can only be adequately addressed if the due diligence process is foolproof.

The problem is that, to date, the Maltese Government has already signalled that it is not that much concerned by the impact of persons who are associated with a fraudulent past, a case in point being government advisor Shiv Nair who is listed permanently on the World’s Bank blacklist.

Another recent example is China Communications Construction Company Limited, also on the World Bank blacklist. This Chinese Company will carry out (gratis) the feasibility study for a Malta-Gozo bridge on the basis of the very friendly relations between the two republics, we were told. (I had the impression that countries had no friends, they just have interests!)

This follows the earlier selection of Lahmeyer International as an advisor to the Gonzi Government. Lahmeyer International too was on the World Bank’s  blacklist.

Past performance indicates that due diligence is not an area in which the Republic of Malta has excelled.

Is it a sale or is it an investment? In fact it is a bit of both. It is surely an unconventional way of raising finance. Its major characteristic is that it focuses on the short term benefits and ignores the long term impacts.  The selling price can give immediate results: it can finance the start-up of specific projects. Whether these will be successful is another matter altogether. The impacts of an investment scheme will take more time, its a long term exercise.

The method of payment selected for the purchase of citizenship is clearly based on the St Kitts and Nevis model in the Caribbean.  In St Kitts and Nevis, payment for citizenship is received by the Sugar Industry Diversification Foundation and, subsequently, invested. The investment made is not at the discretion of the applicant for citizenship but a decision by the country dishing out the citizenship.

Public opinion considers that citizenship should be acquired through establishing solid roots in the country. Establishing minimum residence criteria and committment to the economic development of Malta through investment and job creation are essential criteria to be linked to the award of economic citizenship.

Government has done well, even though late in the day, to declare that it will reverse its secrecy stance. The declaration by Deputy Prime Minister Louis Grech that the regulations being drafted to implement government’s proposal will ensure that the names of those granted citizenship under the new legislation are public is welcome. This new position adopted by the government links with and reinforces the public committments made on the need for more robust due diligence.

It is, however, clear  that regulations alone will not suffice to entrench transparency in the citizenship scheme.  Amendments will also be necessary to the main legislation, in particular to remove reporting restrictions imposed by Parliament on the regulator.

The citizenship debate was also characteristed by the radical position taken by the Nationalist Party that, once back in office, it would not only take steps to scrap the new citizenship scheme but that it would, moreover, withdraw citizenship granted under the provisions of the scheme.

The Attorney General has advised the government that the PN’s proposal would be unconstitutional and would infringe human rights. Such advice was confirmed by the Dean of the Faculty of Law and by constitutional expert Ian Refalo.

The PN has declared that it is in receipt of legal advice reinforcing its position on the withdrawal of citizenship granted.

Whilst the Prime Minister has published the advice received from the Attorney General, the Leader of the Opposition has failed to follow suit. The Leader of the Opposition needs to be consistent. He cannot chastise the government for being secretive whilst simultaneously withholding important information from the public. It is not just the government which needs to be transparent.

The availability of both government and opposition to meet and discuss possible modifications to the citizenship scheme is welcome. Hopefully the wider national interest will prevail.

published in The Times Saturday, 23 November 2013