Tibdil tal-klima: miżuri li jeħtieġ li jkunu ġusti

Huwa essenzjali li nilħqu l-mira ta’ emissjonijiet żero tal-karbonju (carbon neutrality). Ilu żmien ovvju li ekonomija dipendenti fuq iż-żjut mhiex waħda sostenibbli. Il-Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar it-Tibdil fil-Klima, fis-summit ta’ Pariġi, fl-2015, kienet fasslet pjan dwar it-triq meħtieġa biex nintlaħqu miri li jħarsu l-klima. Jekk ma nimxux ma’ dan il-pjan, il-futur ifisser biss gwaj.

It-tibdil fil-klima diġa qiegħed magħna.  Madanakollu, l-impatti fuqna jistgħu jkunu ferm agħar minn dak li għaddej bħalissa: temperaturi estremi, nixfa’ kbira f’xi reġjuni u għargħar f’oħrajn. Id-diżastri qed iseħħu quddiem għajnejna kuljum. Il-qagħda għad trid teħżien bosta, qabel ma l-affarijiet (forsi) jaqilbu għall-aħjar.

It-temperatura medja fuq livell globali qed tiżdied. It-temperatura imkejla tvarja minn reġjun għall-ieħor. Fil-Mediterranean, studji riċenti qed jindikaw li qegħdin viċin li naqbżu żieda ta’ grad u nofs Celsius fuq it-temperatura pre-industrijali. L-impatti ta’ dan diġa qed inħossuhom.

Bħala stat gżira, Malta messa li hi fuq quddiem fid-dibattitu globali dwar it-tibdil fil-klima.  Sfortunatament, pajjiżna hu fost dawk il-pajjiżi li kontinwament ikaxkru saqajhom biex jevitaw jew inaqqsu l-azzjoni meħtieġa da parti tagħhom. Il-fatt li aħna żgħar ma jeżentaniex mir-responsabbiltà tagħna lejn il-futur.

Fost l-eżempji ta’ dan hemm ir-resistenza, tulis-snin, biex nagħtu importanza lill-ġenerazzjoni ta’ enerġija rinovabbli flimkien mat-tkaxkir tas-saqajn għall-proċess tal-elettrifikazzjoni tat-trasport.  

Ilkoll niftakru l-insistenza tal-Gvernijiet Maltin mal-Kummissjoni Ewropeja biex il-miri ta’ Malta dwar l-enerġija rinovabbli ma jkunux l-20 fil-mija iffissati mill-Kummissjoni imma jinżlu għal 10 fil-mija tal-enerġija totali ġġenerata.  Bl-istess mod, minkejja li fl-2017 saret dikjarazzjoni politika mill-Gvern favur l-elettrifikazzjoni tat-trasport, wara 4 snin għadna bla pjan u miri ċari. Il-bidla issa ser ikollha isseħħ b’ritmu mgħaġġel u ftit li xejn jidher li bħala pajjiż aħna ippreparati għaliha.

L-Unjoni Ewropeja għadha kemm żvelat pjan bi proposti biex l-emissjonijiet serra jitnaqqsu b’55 fil-mija meta mqabbel ma dawk tal-1990. Dan għandu jseħħ sal-2030, u dan bħala mira intermedja fit-triq lejn emmissjonijiet żero tal-karbonju (carbon neutrality) sas-sena 2050.

Waħda mill-proposti li qed issir hi li l-enerġija minn sorsi rinovabbli ġġenerata fl-Unjoni Ewropeja tkun ta’ 40 fil-mija mill-enerġija kollha użata. Dan ikun ifisser li fi żmien 9 snin Malta jkun jeħtieġilha li timmultiplika b’erbgħa l-enerġija rinovabbli li niġġeneraw fil-pajjiż. Din ser tkun mira iebsa, iktar u iktar meta tieħu kont tal-fatt li tul is-snin il-pajjiż dejjem ipprova jiżloq mill-obbligi tiegħu f’dan il-qasam.

Proposta oħra tal-Unjoni Ewropeja hi li sal-2035 ma jidħlux iktar fis-suq karozzi li jaħdmu bid-dijsil u l-petrol. Din mira li ser ikun meħtieġ li nilħquha fi żmien 14-il sena. Lokalment din mhi ser issolvi xejn jekk ma tkunx imżewġa ma miżuri biex jonqsu l-karozzi mit-toroq.

Proposta oħra tal-Kummissjoni Ewropeja hi dwar l-introduzzjoni ta’ taxxa fuq il-fjuwil użat milll-vapuri kif ukoll dak użat fl-avjazzjoni. Din il-proposta bla dubju jkollha impatt mhux żgħir fuq il-gżejjer u l-istati periferali Ewropej. Hi proposta li hi motivata mill-fatt li l-Ewropa kontinentali hi moqdija iktar bil-ferrovija, ġeneralment effiċjenti u li hu meqjus li tħalli impatti ambjentali ferm inqas mill-ajruplani.

Bi proposta ta’ din ix-xorta it-turiżmu jintlaqat sewwa. Kemm tkun kbira d-daqqa jiddependi minn kemm tkun kbira taxxa ta’ din ix-xorta.  Malta, il-Greċja u Ċipru diġa qed jgħidu li ma jaqblux ma dan!

Kemm is-settur tal-avjazzjoni kif ukoll dak marittimu huma kontributuri sinifikanti ta’ emissjonijiet serra. Sal-lum dawn iż-żewġ setturi evitaw  li jkunu nklużi fil-miżuri biex inkun mħarsa mit-tibdil fil-klima minħabba lobbying qawwi. Il-proposti tal-Unjoni Ewropeja jekk jidħlu fis-seħħ jibdlu din is-sitwazzjioni, dejjem sakemm il-lobbying jinżamm taħt kontroll!

Uħud diġa iddeskrivew dawn il-proposti (u oħrajn) tal-Unjoni Ewropeja bħala suwiċidju politiku u dan minħabba li l-impatti konsiderevoli tagħhom jistgħu jkunu l-kawża ta’ nkwiet soċjali qalil. Li nilħqu l-mira ta’ emissjoni żero tal-karbonju hu essenzjali imma rridu nkunu konxji li l-impatti tal-miżuri meħtieġa inevitabilment ser iweġġgħu bosta bihom.  Id-diskussjoni meħtieġa trid tassigura li waqt li jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa bla iktar dewmien, il-vulnerabbli, inkluż dawk bla mezzi jew b’mezzi limitati, għandhom ikunu mħarsa  milli jkunu huma li jħallsu għall-ispiża akkumulata minħabba nuqqas ta’ azzjoni għal snin kbar.

L-ikbar sfida ghal dan il-Patt Aħdar hi li l-bidla meħtieġa teħtieġ li tkun waħda li issir b’ġustizzja. It-trasformazzjoni ekoloġika teħtieġ li tkun soċjalment ġusta. Dan tagħmlu billi tpoġġi lin-nies mhux il-kapital jew il-profitti bħala l-konsiderazzjoni ċentrali tagħha. Il-bidla, iżda trid isseħħ illum qabel għada. Iktar ma ndumu nkaxkru saqajna, iktar ikun għoli l-prezz li jkollna nħallsu.

ippubblikat fuq Illum: il-Ħadd 18 ta’ Lulju 2021

Lil hinn mill-larinġ ta’ Rosianne Cutajar

Mela issa kulħadd jaf li Rosianne Cutajar marret tqassam il-larinġ. Mal-larinġ hemm ir-ritratt tagħha, għax il-larinġ tqassam b’messaġġ politiku!

Wieħed jista’ jargumenta, u b’daqshekk? Mela l-larinġ ta’ Rosianne ser jinfluwenza kif ser jivvutaw in-nies? Intendi li naqbel. Imma fl-istess ħin it-tqassim tal-larinġ hu simoliku ta’ kif il-vulnerabbli huma trattati minn uħud mill-politiċi.

Anke l-azzjoni ta’ Repubblika għaldaqstant inqisha bħala waħda simbolika. L-ewwel azzjoni minn sensiela li inevitabilment ser iseħħu matul il-kampanja elettorali li ġejja.

Għax il-problema reali mhux il-larinġ ta’ Rosianne jew il-flixkun tal-inbid ta’ Konrad inkella ir-roly poly ta’ Silvio.

Tul kull kampanja elettorali nisimgħu stejjer tal-biki.

Hemm min infurmani dwar kandidati li ħallsu kontijiet tad-dawl u l-ilma ta’ xi kostitwenti. Hemm min qassam xi fridge jew washing machine.

L-infieq ta’ uħud fl-elezzjonijet hu astronomiku. Imur lil hinn minn dak permissibli.

Il-messaġġ ta’ Repubblika mhux dwar il-larinġ ta’ Rosianne, iżda dwar l-abbuż fl-infieq fil-kampanja elettorali.

Niftħu l-iskejjel ftit ftit

Il-messaġġi konfliġġenti fil-bidu tas-sajf minn politiċi fis-sens li l-Covid-19 kien taħt kontroll huma in parti responsabbli għall-qagħda attwali. Kien in partikolari l-Prim Ministru flimkien mal-Ministru tat-Turiżmu li pubblikament emfasizzaw li issa li l-pandemija kienet taħt kontroll stajna ingawdu is-sajf!

Kienet din l-attitudni irresponsabbli li wasslet biex ġew rilassati b’mod mgħaġġel ir-restrizzjonijiet marbuta mal-Covid-19 meta s-sens komun kien jitlob pass iktar kawt.

Nifhem li l-operaturi ekonomiċi li kienu qed iġorru l-piz kienu kontinwament isusu wara l-awtoritajiet tat-turiżmu. Imma meta l-Gvern ċeda bagħat l-agħar messaġġ possibli: li r-restrizzjonijiet ma kienux meħtieġa. Meta l-Prim Ministru mbagħad ħafer il-multi li weħlu dawk li abbużaw u kisru l-kundizzjonijiet tal-kwarantina u restrizzjonijiet oħra, għaxxaqha!

Din hi s-sitwazzjoni attwali: fi tmiem is-sajf ir-rata tal-infezzjonijiet tal-Covid-19 hi sfortunatament l-ogħla s’issa f’Malta. Il-106 każ ta’ Covid-19 li irriżultaw nhar l-Erbgħa huma bozza ħamra li qed  itteptep u tgħidilna li l-kontrolli li għanda illum mhux adegwati. Hemm ħtieġa ta’ infurzar aħjar.  

L-ekonomija qalgħet daqqa ta’  ħarta għalkemm is-sussidji u l-għajnuniet li ħareġ il-Gvern bla dubju naqqsu l-impatt tad-daqqa. 

Il-mixja lura lejn in-normalità mhiex waħda faċli. Mhux ser isseħħ mil-lum għal għada. Teħtieġ il-paċenzja min-naħa ta’ kulħadd. Teħtieġ ukoll sens ta’ responsabbiltà billi nsegwu l-prewkazzjonijiet kollha neċessarji, fosthom li nilbsu l-maskri protettivi, mhux biss biex nipproteġu lilna nfusna imma fuq kollox biex nipproteġu lill-oħrajn.

L-argument bħalissa huwa jekk l-iskejjel għandhomx jiftħu jew le. Fin-nofs hemm l-interess tal-edukazzjoni tal-istudenti, il-ħtiega tal-genituri li jaħdmu u s-saħħa kulħadd: fuq quddiem nett dik tal-istudenti kif ukoll tal-għalliema kif ukoll ta’ dawk kollha nvoluti fl-amministrazzjoni tal-iskejjel u tal-istituzzjonijiet edukattivi.

Hemm ħafna argumenti validi għax l-iskejjel u l-istituzzjonijiet edukattivi għandhom jiftħu. Dan minkejja li l-protokolli dwar l-imġieba meħtieġa damu ma ħarġu b’mod li kabbru l-inċertezza ta’ kulħadd.

L-ewwel u qabel kollox hu fl-interess tal-istudenti, kbar u żgħar, li l-istituzzjonijiet edukattivi jerġgħu jiftħu l-bibien tagħhom. Hemm limitu dwar kemm jista’ jsir tagħlim effettiv b’mod virtwali. It-tagħlim b’mod elettroniku bla dubju jista’ jgħin – hu għodda tajba – imma qatt ma jista’ jissostitwixxi l-kuntatt dirett bejn l-għalliema u l-studenti b’mod partikolari ta’ dawk li għadhom fl-istadji inizzjali tat-tagħlim. F’numru ta’ każi ta’ studenti vulnerabbli l-kuntatt dirett bejn l-għalliem u l-istudent hu l-unika mezz ta’ tagħlim effettiv. Dawn huma fost l-iktar li batew bl-għeluq komplet tal-iskejjel u l-istituzzjonijiet edukattivi. Il-ħsara li saritilhom mhux faċli li tkun rimedjata. Bħala riżultat tal-għeluq tal-iskejjel, effett dirett tal-Covid-19, hemm numru ta’ tfal li qegħdin fil-periklu li jintilfu għal kollox għas-sistema edukattiva!

L-iskejjel jeħtieġ li jiftħu ukoll għax il-genituri jeħtieġ li huma ukoll imorru għax-xogħol. L-għeluq tal-iskejjel qed iżżomm numru ta’ ġenituri milli jmorru lura għax-xogħol għax inkella ma jibqa’ ħadd biex jieħu ħsieb l-ulied. Niftakru li issa anke in-nanniet huma out of action għax huma fost il-vulnerabbli! Mhuwiex raġjonevoli li nistennew li f’dan il-mument kritiku jerfgħu l-piż in-nanniet, b’periklu għal saħħithom. Fost dawk li qalgħu daqqa kbira bl-egħluq tal-iskejjel hemm il-familji b’genitur wieħed: dawn qed jissograw l-impieg tagħhom ferm iktar minn ħaddieħor.

Mhux kull xogħol hu possibli li jsir bit-telework! Fejn hu possibli dan għandu jibqa’ jsir. Imma kif nafu ilkoll dan mhux possibli dejjem.

Fid-dawl tal-ispluzjoni ta’ każi tal-Covid-19 naħseb li minkejja l-ħtieġa li l-iskejjel jiftħu, m’huwiex prattiku li dawn jiftħu kompletament u dan biex jonqos ir-riskju tal-imxija tal-Covid-19. Huwa l-każ li nesploraw li minflok ma jiftħu kompletament l-iskejjel jiftħu bil-mod biex jerġgħu jibdew jistabilixxu kuntatt (anke jekk wieħed minimu) mal-istudenti u jkun possibli li tkun imħarsa is-saħħa ta’ kulħadd.

Is-soluzzjoni hi li nimxu b’mod gradwali, bil-mod, pass pass. L-istudenti vulnerabbli u dawk fl-etajiet li għandhom dipendenti mill-għalliema għandhom ikunu minn tal-ewwel li jerġgħu jibdew l-iskola għax huma l-iktar li għandhom bżonn!

Dan hu l-unika mod li bih nistgħu naslu. Aħjar pass żgħir il-quddiem, b’kuntatt minimu flok bil-bibien magħluqin.

ippubblikat fuq Illum: il-Ħadd 20 ta’ Settembru 2020

Covid detection and school opening

The conflicting messages in early summer issued by Maltese holders of political office that Covid-19 was under control are partly responsible for the current state of play. Specifically, the Prime Minister and the Minister for Tourism are on record as having publicly stated that matters were under control and that we could now “enjoy summer”.

It is this irresponsible attitude that led to the fast track relaxation of Covid-19 restrictions when a more common-sense approach would have indicated a much slower pace.

One does understand that the economic operators feeling the pinch were lobbying continuously the Tourism authorities. However, when government gave way, it sent the worst possible message: that the restrictions were not required. When the Prime Minister announced an amnesty relative to  fines imposed, he made matters worse.

This is the current state of play: at the end of summer the rate of Covid-19 infections is unfortunately the highest ever in the Maltese islands. The 106 cases identified on Wednesday is a red light warning us that controls in place are not adequate. They need to be tightened up and enforced.

As a result of the Covid-19 restrictions the economy has contracted. The government subsidies and handouts helped substantially to reduce the negative impacts.

The road back to “some version of normal” will be slow and painful. It will definitely take a considerable time, depending on the sector under consideration. It requires caution, patience and a sense of responsibility.

The current Covid-19 agenda is considering whether and when it will be possible to re-open our educational institutions.  This is primarily in the interests of our students as well as of parents whose painfully constructed work/life balance has been destabilised. It is also in the interest of protecting everyone’s health: that of students, teachers, as well as those responsible for the administration of the educational institutions.

There are a multitude of valid arguments as to why all educational institutions should re-open the soonest even though the state authorities were very late in issuing the behaviour protocols, further fuelling unnecessary uncertainty.

It is first and foremost in the interest of most students, young and old, that formal education gets going the soonest. Online learning, while being useful and having many merits, is no substitute for direct face to face contact between student and teacher, especially in the initial stages of education.

In the case of vulnerable students direct contact with the educator is essential. These are the Covid-19 education victims: their future, already in the fringes, has been severely damaged. There is a real risk of the system losing track of them completely thereby impairing severely their future.

Opening schools is also in the interest of working parents. Their active involvement at their place of work is being hampered as long as schools remain closed. Where can they leave their children? Grandparents are out of the question as they are vulnerable too!  Single parents are definitely worse off with closed schools as even their very livelihood is put into question. 

Telework is not necessarily always a solution, even though it is helpful.

The explosive increase in the number of detected Covid-19 cases during this week does not help matters. Coupled with the late availability of the school behavioural protocols this is creating considerable doubt in all stakeholders as to whether the authorities can handle the return back to school.

It may be reasonable to explore whether instead of an across the board return to school, a staggered approach can be implemented with the vulnerable and the dependent students being given priority. This could be the only realistic way forward.

published in The Malta Independent on Sunday : 20 September 2020

Nejja jew maħruqa?

Il-106 każ ta’ Covid-19 li irriżultaw il-bieraħ huma bozza ħamra li ilha itteptep.

Bla dubju kulħadd xeba’ ġewwa. Huwa ukoll validu l-argument li ma nistgħux nibqgħu bl-ekonomija kważi wieqfa. Imma s-soluzzjoni mhiex qegħda fl-estremi: jew kollox magħluq inkella kollox miftuħ. Nejja jew maħruqa!

Il-mixja lura lejn in-normalità mhiex waħda faċli. Mhux ser isseħħ mil-lum għal għada. Teħtieġ il-paċenzja min-naħa ta’ kulħadd. Teħtieġ ukoll sens ta’ responsabbiltà billi nsegwu l-prewkazzjonijiet kollha neċessarji, fosthom li nilbsu l-maskri protettivi, mhux biss biex nipproteġu lilna nfusna imma fuq kollox biex nipproteġu lill-oħrajn.

L-argument bħalissa huwa jekk l-iskejjel għandhomx jiftħu jew le. Fin-nofs hemm l-interess tal-edukazzjoni tal-istudenti, il-ħtiega tal-genituri li jaħdmu u s-saħħa kulħadd: fuq quddiem nett dik tal-istudenti kif ukoll tal-għalliema kif ukoll ta’ dawk kollha nvoluti fl-amministrazzjoni tal-iskejjel u tal-istituzzjonijiet edukattivi.

Hemm ħafna argumenti validi għax l-iskejjel u l-istituzzjonijiet edukattivi għandhom jiftħu.

L-ewwel u qabel kollox hu fl-interess tal-istudenti, kbar u żgħar, li l-istituzzjonijiet edukattivi jerġgħu jiftħu l-bibien tagħhom. Hemm limitu dwar kemm jista’ jsir tagħlim effettiv b’mod virtwali. It-tagħlim b’mod elettroniku bla dubju jista’ jgħin – hu għodda tajba – imma qatt ma jista’ jissostitwixxi l-kuntatt dirett bejn l-għalliema u l-studenti. F’numru ta’ każi ta’ studenti vulnerabbli l-kuntatt dirett bejn l-għalliem u l-istudent hu l-unika mezz ta’ tagħlim effettiv. Dawn huma fost l-iktar li batew bl-għeluq komplet tal-iskejjel u l-istituzzjonijiet edukattivi. Il-ħsara li saritilhom mhux faċli li tkun rimedjata. Bħala riżultat tal-għeluq tal-iskejjel, effett dirett tal-Covid-19, hemm numru ta’ tfal li qegħdin fil-periklu li jintilfu għal kollox għas-sistema edukattiva!

L-iskejjel jeħtieġ li jiftħu ukoll għax il-genituri jeħtieġ li huma ukoll imorru għax-xogħol. L-għeluq tal-iskejjel qed iżżomm numru ta’ ġenituri milli jmorru lura għax-xogħol għax inkella ma jibqa’ ħadd biex jieħu ħsieb l-ulied. Niftakru li issa anke in-nanniet huma out of action għax huma fost il-vulnerabbli! Mhuwiex raġjonevoli li nistennew li f’dan il-mument kritiku jerfgħu l-piż in-nanniet, b’periklu għal saħħithom. 

Mhux kull xogħol hu possibli li jsir bit-telework! Fejn hu possibli dan għandu jibqa’ jsir. Imma kif nafu ilkoll dan mhux possibli dejjem.

Fid-dawl tal-ispluzjoni ta’ każi tal-Covid-19 naħseb li minkejja l-ħtieġa li l-iskejjel jiftħu m’huwiex prattiku li dawn jiftħu kompletament u dan biex jonqos ir-riskju tal-imxija tal-Covid-19. Huwa l-każ li nesploraw li minflok ma jiftħu kompletament l-iskejjel jiftħu bil-mod biex jerġgħu jibdew jistabilixxu kuntatt (anke jekk wieħed minimu) mal-istudenti u jkun possibli li tkun imħarsa is-saħħa ta’ kulħadd.

Is-soluzzjoni hi filli nimxu b’mod gradwali, bil-mod, pass pass. Hu l-unika mod li bih nistgħu naslu. Aħjar pass żgħir il-quddiem, b’kuntatt minimu flok bil-bibien magħluqin.

Is-solidarjetà mhiex qegħda fuq kwarantina

Il-kriżi tal-Covid19 tatna affarijiet ġodda biex ninkwetaw dwarhom. Il-problemi l-qodma għadhom magħna, imma issa tilfu l-importanza u l-urġenza tagħhom fid-dawl tal-kriżi kurrenti. Saħħitna, kemm individwalment kif ukoll b’mod kollettiv hi taħt theddida. L-ekonomija wieqfa u xi setturi ambjentali bdew jirpiljaw bil-mod.

Waqt li setturi differenti tal-ħidma tal-pajjiż qed jieqfu jew jiġu mwaqqfa bħala miżura ta’ prewkazzjioni, hu tajjeb li nassiguraw li s-solidarjetà ma tiġix imqegħda fi kwarantina.

Is-solidarjetà bejnietna hi essenzjali mhux biss biex inwieżnu lil xulxin illum, waqt il-kriżi, imma ukoll fi trieqitna biex il-pajjiż jirkupra u jerġa’ jibda jaħdem mill-ġdid. Irridu nifhmu li kulħadd hu importanti: dan jgħodd għal kull persuna mingħajr l-ebda eċċezzjoni. Ħadd ma għandu jkun injorat inkella jitħalla jaqa’ lura. Meta l-kriżi toqrob lejn tmiemha b’dan il-mod inkunu iktar b’saħħitna u fil-mixja tagħna nkunu għarafna napprezzaw aktar u aħjar lil xuxlin.

L-awtorijiajiet tas-saħħa f’Malta aġixxew b’kawtela raġjonevoli meta bdew jippjanaw minn kmieni għall-imxija tal-Covid19. It-tnaqqis gradwali ta’ attività mhux essenzjali, kienet, b’mod ġenerali, ippjanata tajjeb, b’eċċezzjoni waħda. Il-ftuħ tal-istaġun tal-kaċċa fir-rebbiegħa ukoll hu waħda mill-attivitajiet mhux essenzjali li ma kienx hemm ħtieġa li jiftaħ. Il-kumitat Ornis kien irresponsabbli li ta parir biex l-istaġun jinfetaħ. Il-Gvern qatt ma messu aċċetta li dan jiftaħ.

Il-komunità tal-kaċċa tilfet opportunità li tippreżenta ruħha f’dawl differenti. Sfortunatament, għal darba oħra ikkonfermat li mhiex kapaċi taġixxi b’mod responsabbli.

Inkunu b’saħħitna jekk ilkoll kemm aħna naġixxu b’mod responsabbli. Għandna nsegwu l-parir li ngħatajna biex preferibilment nibqgħu ġewwa. Mhux il-waqt la għal picnic, la għall-camping u wisq inqas għal mixjiet fil-kampanja inkella għall-kaċċa.

Hu ukoll opportun li nirrealizzaw li r-razziżmu jagħmel ħsara iktar mill-Covid19.

Matul il-ġimgħa ċ-Ċentru Miftuħ ta’ Ħal-Far tqiegħed taħt kwarantina u dan wara li madwar tmien residenti tiegħu kienu identifikati bħala posittivi għall-Covid19. Kienet opportunità oħra li r-razzisti fostna ippruvaw jisfruttaw biex ikesksu. Ftit huma konxji li l-komunità ta’ Ħal-Far hi fost dawk li huma mill-iktar vulnerabbli b’mod partikolari minħabba l-ispazju ffullat li tqegħdu fih. Kif spjegajt fil-blog tiegħi nhar it-Tlieta, tkun deċiżjoni għaqlija kieku din il-komunità ta’ Ħal-Far, waqt li għaddejja l-kriżi kurrenti, tkun tista’ tagħmel użu mill-lukandi li presentement huma vojta u li m’humiex jintużaw. Dan mhux biss ikun fl-interess tagħhom u ta’ saħħithom. Huwa ukoll fl-interess tagħna lkoll li jittieħdu l-passi kollha neċessarji biex tkun ikkontrollata iktar l-imxija tal-Covid19. Il-Gvern għandu l-awtorità kollha biex jieħu deċiżjoni ta’ din ix-xorta għax il-liġi tipprovdi għaliha. Iktar ma issir malajr iktar aħjar għax b’hekk ikun indirizzat wieħed mir-riskji l-kbar li jista’ jwassal għat-tixrid aċċellerat tal-Covid19.

Fuq livell ta’ Unjoni Ewropea id-dibattitu dwar il-ħidma li trid issir wara li tintemm il-kriżi Covid19 għaddej.

Hu fatt li b’mod ġenerali l-Unjoni Ewropeja ma kienitx imħejjija għall-wasla taI-Covid19 u l-emerġenza li rriżultat. Bħala riżultat ta’ dan, fl-ewwel ġimgħat la l-Italja u l-anqas Spanja ma sabu l-appoġġ li tant kienu jeħtieġu. Dan wassal biex is-servizzi tas-saħħa f’dawn il-pajjiżi ma setgħux ilaħħqu biex jindirizzaw l-impatti tal-mixja tal-virus u kienu f’xifer il-kollass.

It-telf ta’ kull ħajja hi dejjem okkazjoni ta’ dieqa kbira. Imma meta din tkun frott ta’ nuqqas ta’ preparazzjoni adegwata tkun ukoll riżultat ta’ inkompetenza.

Id-dibattitu illum huwa ukoll dwar liema hi l-aħjar triq il-quddiem. Pajjiżi min-nofsinnhar tal-Ewropa, ewlenin fosthom l-Italja u Spanja, b’appoġġ tal-Ħodor u s-soċjal demokratiċi fil-grupp S & D, qed jargumentaw favur il-ħruġ ta’ coronabonds mill-Unjoni Ewropeja. Bonds li hu propost li jimmaturaw fit-tul u dan kemm biex jitnaqqsu l-ispejjes biex dawn ikunu amministrati kif ukoll biex ikun assigurat li l-piż jintrefa minn kulħadd.

Qed nikteb l-Erbgħa fil-ghaxija meta jidher li għad ma hemm l-ebda konklużjoni dwar dan kollu. Hi triq, iżda, li għandha twassal għal solidarjetà u mhux għal karità.

Is-solidarjetà mhiex taħt kwarantina. Hi t-triq il-quddiem kemm f’Malta kif ukoll fl-Ewropa. Wara kollox hi parti integrali mid-DNA tagħna.

 

Ippubblikat fuq Illum : Il-Ħadd 12 t’April 2020

Solidarity is not on quarantine

The COVID-19 outbreak has changed what we are worrying about. Old problems are still around but their relative importance has been overshadowed by the current crisis. Our health, both individual and collective, is endangered. The economy is at a standstill and specific sectors of the environment are slowly recovering.

As more sections of society grind to a halt on a voluntary or compulsory lockdown, as a precautionary measure, it is important to ensure that solidarity is not placed on quarantine.

Solidarity is essential to support each other, primarily the most vulnerable amongst us. It is also essential both for our survival and for the eventual recovery of the country. In the process we must emphasise that everyone is important and no one is to be left behind or on his/her own. We must ensure that when this crisis is over, we come out of it stronger and wiser.

The health authorities in Malta acted with reasonable caution when they acted early to plan for the COVID-19 outbreak. The gradual reduction of non-essential activity was also generally planned responsibly, with one exception. The opening of the spring hunting season planned for this weekend is uncalled for. The Ornis Committee was irresponsible when it recommended its opening and government should not have accepted its advice.

The hunting community missed an opportunity which could have depicted them in a different light. They confirmed once more that in the hunting leadership’s dictionary the term “responsibility” has no significance.

We will be stronger if all of us act responsibly. We are being advised to preferably remain indoors. It is not the time for picnics, camping, walks in the countryside or hunting.

It is also time to realise that racism is more damaging than COVID-19.

During the week the open centre at Ħal-Far was placed on quarantine after some eight of its residents tested positive for COVID-19. It was a ranting opportunity for the racists among us. Little do they realise that the Ħal-Far community is among the most vulnerable due to the over-crowded space they have been provided with. As I explained on my blog last Tuesday, it would be reasonable at this point to shift the Ħal-Far community to vacant hotels for the duration of the crisis. It is not only in the interest of the Ħal-Far community but also in our own interest so as to ensure that the spread of COVID-19 is further contained. Government has the full authority to proceed in this direction through existing legislation. The sooner this is done the better as this would be a very effective measure to contain a high risk area which could get out of hand and accelerate the spread of COVID-19.

On a European Union level the debate on the post-COVID-19 era is in full swing.
The COVID-19 outbreak found the EU inadequately prepared for the resulting emergency. As a result, in the initial weeks, Italy and Spain were not sufficiently supported and consequently their health services were overwhelmed and could not cope with the spread of the virus.

Loss of life is always regrettable. However, when this results from a lack of adequate preparation it is more a case of incompetence.

The current debate is on the best way forward. Southern European countries, primarily Italy and Spain, buttressed by the European Greens and the S & D, are arguing in favour of so-called coronabonds. The issuance would take the form of bonds with a long maturity, thereby alleviating debt servicing costs and burden-sharing among EU Member States. I am writing on Wednesday, when conclusions seem to be still far away. This should however follow a path of solidarity not one of charity.

Solidarity is not on quarantine. Solidarity is the way forward both on a national level as well as on an EU level. It is, after all, an essential element of our DNA.

 

published on The Malta Independent on Sunday : 12 April 2020

Ir-razziżmu jagħmel ħsara iktar mill-coronavirus

Illum tħabbar li kellna 52 każ ġdid ta’ coronavirus. L-ebda wieħed minnhom ma oriġina miċ-ċentru miftuħ ta’ Ħal-Far.

Hemm min ilu jrewwaħ mill-bieraħ b’ħanqa razzista. Ilhom jikkummentaw li ser ikollna splużjoni ta’ każijiet minħabba ċ-ċentru miftuħ ta’ Ħal-Far, preżentement taħt kwarantina.

Bla dubju, lil dawk kollha fiċ-ċentru miftuħ irridu nqiesuhom bħala persuni vulnerabbli għal diversi raġunijiet. Ewlenija fosthom li qegħdin iffullati, ħafna persuni f’żona ristretta. Hemm bżonn jittieħdu passi urġenti dwar dan. Sakemm iddum il-kriżi tal-coronavirus il-Gvern jista’ faċilment juża’ uħud mil-lukandi li bħalissa huma vojta għal dan l-iskop! Ikun qed jieħu miżura effettiva biex inaqqas it-tixrid tal-virus. Il-liġi digà tagħti l-poteri kollha Gvern biex dan jista’ jagħmlu immedjatament. Dik tkun solidarjetà ta’ veru. Solidarjetà ta’ insara ta’ veru.

Dawk kollha li bħalissa qed jippostjaw is-santi tar-Redentur u tad-Duluri fuq facebook ikun tajjeb għalihom u għal kulħadd li jirrealizzaw li t-tixrid tal-mibgħeda razzjali tagħmel ħsara iktar mill-coronavirus.

Is-solidarjetá mhiex qegħda kwarantina.

Messaġġi differenti bejn il-Ħamis u l-Ġimgħa

Bejn dak li ntqal fil-konferenza stampa ta’ Chris Fearne il-Ħamis waranofsinnhar u dak li ntqal fl-intervista l-Ġimgħa fil-għaxija minn Robert Abela hemm differenza. Din ma kienitx differenza żgħira u qed tħawwad lin-nies.

Chris Fearne, Ministru tas-Saħħa, qal, u fisser f’ċertu dettall, li madwar 118,000-il persuna kien jeħtieġilhom ma joħorġux mid-dar minħabba li huma vulnerabbli: jiġifieri hu iktar faċli għalihom li jimirdu. Min għax vulnerabbli minħabba l-età u min għax vulnerabbli minħabba l-kundizzjoni ta’ saħħtu minħabba li hu soġġett għal mard kroniku.

Kien imfisser ċar ħafna minn Chris Fearne li biex il-protezzjoni tingħata sewwa kien meħtieġ li anke dawk li joqgħodu fl-istess dar jibqgħu ġewwa huma ukoll. Biex ikun ċar Fearne qal li l-uniku mod biex dan ikun evitat kien li dawk li joqgħodu fl-istess dar issibu x’imkien ieħor fejn joqgħodu b’mod immedjat. Dan biex ikun evitat li min hu dieħel u ħiereġ jeffettwhom ħażin bil-coronavirus. B’hekk tkompli tonqos il-possibiltà tat-tixrid tal-virus.

Issa, sfortunatament, il-Prim Ministru Robert Abela bidel id-diska.

Fl-intervista, waqt l-aħbarijiet tat-tmienja l-bieraħ fil-għaxija, Abela qal li min jaħdem u joqgħod ma persuni ta’ età ikbar minn 65 sena, jista’ jmur għax-xogħol. U li jistgħu joħorġu ukoll biex jixtru. Dan imur kontra dak li qal il-Ministru tas-Saħħa u joħloq il-periklu ta’ infezzjoni għal dawn vulnerabbli.

Id-direttivi, li ghandhom l-iskop illi jnaqqsu l-moviment tan-nies, dejjem ser joħolqu diffikulta. Jekk ser joqgħodu jħawdu n-nies b’messaġġi differenti d-diffikultajiet ser ikunu ħafna ikbar u s-siwi tad-direttivi jonqos drastikament. Ser nispiċċaw li dak kollu li ser jingħad minn issa ‘l quddiem ma hu ser jemmnu jew jagħti kaz tiegħu ħadd, bit-tama li l-għada xi ħadd jgħid xi ħaġa differenti.

Minkejja d-diffikultà li inevitabilment tinħoloq b’kull restrizzjoni li titħabbar, s’issa jidher li t-tixrid tal-virus kien xi ftit jew wisq taħt kontroll. B’din it-taħwida hemm il-periklu li l-affarijiet issa ma jibqgħux hekk.

Għalfejn qed iħawdu in-nies? Sar tant xogħol siewi, jarmuh issa?

L-impatti tal-Coronavirus: inħarsu l-impiegi kollha

Il-Gvern ħabbar pakkett finanzjarju ta’ €1.8 biljun biex jilqa’ għall-impatti tal-Coronavirus.

Kif ser ikun effettwat il-ħaddiem b’kuntratt bla rabta ta’ numru ta’ siegħat li jaħdem (zero-hours contract), jew dawk f’impieg temporanju, dawk tas-sengħa li jaħdmu għal rashom, inkella n-negozjanti ż-żgħar? Il-pakkett finanzjarju imħabbar, ftit li xejn jaħseb fihom. Allura, minkejja l-merti tiegħu, il-pakkett finanzjarju tal-Gvern mhux tajjeb biżżejjed.

Il-ħaddiem iż-żgħir l-ewwel li jlaqqatha f’kull kriżi. Hu l-impatt fuqhom li għandu jservi ta’ kejl biex inkunu nistgħu niffurmaw opinjoni dwar kemm dan il-pakkett finanzjarju, kif ukoll dawk li għad jistgħu jiġu, huma effettivi.

Ilkoll nieħdu pjaċir b’inizjattivi biex jassiguraw li l-ekonomija u min iħaddimha jiġi fuq saqajh, mhux biss meta tiġi fi tmiemha din il-kriżi iżda ukoll fil-mixja li jeħtieġilna ngħaddu minnha biex nirkupraw. Imma kemm hu sew li noħorġu r-riżorsi tal-pajjiż biex tkun tista’ tirkupra ekonomija li mhiex kapaċi tirrispetta l-iktar dgħajfa fostna?

Il-proposti tal-Gvern biex jilqa’ għall-impatti tal-Coronavirus ma jorbtux lill-operaturi ekonomiċi li jagħmlu użu mill-proposti differenti fil-pakkett milli jħarsu l-impiegi. Is-sensji diġa bdew. Il-ħaddiem iż-żgħir l-ewwel li jlaqqatha. Warajh ilaqqtuha oħrajn.

Il-pakkett tal-Gvern biex jilqa’ għall-effetti tal-Coronavirus jeħtieġ miżuri addizzjonali.

L-għajnuna li ser tingħata għandha tmur lil dawk li sofrew tnaqqis sostanzjali fid-dħul tagħhom meta kkomparat mas-sena li għaddiet. Il-pakkett tal-Gvern huwa iffukat biex jiffaċilita l-likwidità kif ukoll biex jgħin ħalli jkun iggarantit self bankarju. Filwaqt li dawn huma miżuri importanti, f’din il-kriżi hu essenzjali li l-għajnuna tkun iffukata fuq il-pagi tal-ħaddiema. L-għajnuna diretta lill-operaturi ekonomiċi għandha tkun marbuta mal-obbligu tagħhom li jipproteġu l-impiegi. Jekk ma jkunx imħares ix-xogħol m’għandhiex tingħata għajnuna.

Aħna l-Ħodor f’Alternattiva Demokratika mħassba dwar il-ħaddiem iż-żgħir. Hu l-ewwel ma jlaqqatha f’din il-kriżi: huma l-ewwel vittmi tal-Coronavirus. L-għajnuna li dawn jeħtieġu hi fil-forma ta’ dħul minimu garantit tul ix-xhur li ġejjin, kemm iddum il-kriżi. Huma l-iktar vulnerabbli u ħadd mhu jitkellem dwarhom.

Il-kirjiet ta’ residenzi għandhom jiġġeddu awtomatikament sakemm tintemm il-kriżi. Għandu jkun hemm provediment għall-ħarsien minn xoljiment ta’ kuntratti ta’ kera tul il-kriżi. Hemm ħtieġa ukoll li tul il-kriżi l-Gvern jimpenja ruħu iktar biex jassigura illi l-iktar vulnerabbli jkollhom saqaf fuq rashom. Dan għandu jsir dejjem imma b’mod specjali tul il-kriżi.

Aħna l-Ħodor tal-fehma li l-impatt ta’ din il-kriżi fuq l-impiegi turi difetti strutturali fil-qasam soċjali fil-pajjiż. Malta mhux l-unika pajjiż li qed jiffaċċja din il-problema. Huwa importanti li bħal numru ta’ pajjiżi oħra, fosthom l-Isveżja, in-Norveġja, il-belt ta’ Utrecht fl-Olanda, anke f’Malta nidħlu fil-fond u neżaminaw kif jistgħu jaħdmu skemi ta’ dħul minimu garantit li jirreferu għalihom bħala Universal Basic Income u Guaranteed Minimum Income schemes. Ikun għaqli li neżaminaw sewwa dawn it-tip ta’ skemi, għax dawn jistgħu joffrulna tarka tajba meta nkunu iffaċċjati b’dawn il-kriżijiet.

Huwa l-waqt li kulħadd iżomm rasu f’lokha. Il-paroli vojt fil-Parlament tal-Ministru Silvio Schembri iktar kmieni din il-ġimgħa kien barra minn postu u għamel il-ħsara, minkejja li wara skuża ruħu. Qatt mhi idea tajba li thedded bit-tkeċċija lil dawk li b’ħidmiethom taw kontribut biex il-pajjiż kiber, anke bix-xogħol tagħhom. Meta din il-kriżi tgħaddi jerġgħu jkunu huma, inkella oħrajn bħalhom, li nsibu biex jagħmlu dak ix-xogħol li għalih la hemm Maltin, inkella l-Maltin ma jridux jagħmluh għal raġunijiet diversi. Anke issa stess l-Onor Ministru jista’ jagħti titwila lejn is-servizz tas-saħħa u jara jekk hux possibli li jopera mingħajrhom, flimkien dejjem mal-kollegi Maltin. Flimkien qed jagħtu servizz impekkabbli lil pajjiż.

Ilkoll niftakru kif madwar sena ilu, l-Prim Ministru Joseph Muscat kien assoċja l-involviment tal-barranin fid-dinja tax-xogħol f’Malta mal-ġbir taż-żibel. Anke hu, dakinnhar kien għamel apoloġija. Imma sfortunatament il-preġudizzji tiegħu ħallihom warajh fil-Kabinett ta’ Robert Abela.

Ippubblikat fuq Illum : Il-Ħadd 22 ta’ Marzu 2020