In Tourism – small is beautiful too

Villa del Porto Kalkara

First published in 1973, Ernst Schumacher’s Small is Beautiful – economics as if people mattered has always presented a challenge to politicians and economic planners. It contrasts to, and in many instances it actually is, the direct antithesis of the “economies of scale” and as such it is often discarded by those who dream of quick results.

Schumacher, an economist by training, had one specific message: the promotion of people-centred economics. Our economics are profit-focused, with decisions being constantly made on profitability criteria, rather than on human needs. People should come before profits.

Human needs as well as environmental impact should be factored in at the drawing-board stage of all economic decisions. Reading through plans and strategies on the development of tourism in Malta over the years, one inevitably reaches the conclusion that these plans and strategies are focused on hotels, as if nothing else mattered. Tourism is, however, much more than hotels and the hotel industry.

It is only fairly recently that some thought is being given to boutique hotels and agri-tourism: alternative, small-scale tourism opportunities.  Yet much more needs to be done if we are to move along the path of sustainable tourism which, whilst being practically harmless environmentally, can be of considerable benefit not just to our economy but also to our families, in particular those in small communities.

Earlier this week, I was alerted by residents in Lija to an application submitted to MEPA [PA2822/15] to convert a large townhouse in a residential area into a boutique hotel. This proposed hotel would have nine bedrooms with ancillary facilities and it covers a total area of 1,110 square metres, including a garden. When finished, it could cater for a maximum of twenty guests.

Being small, such a boutique hotel would  fit in easily in any of our towns or villages. Its impact would be compatible with that generated by three or four families in the community. Being generally family-run helps considerably to give a human face to this tourism outlet as well as offering excellent service.

However the local residents are  worried about the compatibility of this development with the residential nature of the area. Their worries are not just about the impact of the hotel’s services but more on the possible spinoffs such as whether the bar and restaurant, as well as the swimming pool  – to be constructed in what is currently the garden – would be open to people who are  not actually staying in the hotel. The residents are worried about noise pollution well into the silent hours, the generation of increased traffic and subsequent parking problems – problems they associate with such spin-off activities.

The residents cannot be blamed for their concerns because no one has explained what the practical operational limits of boutique hotels will be – and this is because there are no MEPA guidelines on the subject. The various applications for the provision of boutique hotels that MEPA has processed in the recent past are considered within existing general policies. Likewise, perusal of the Malta Tourism Authority’s website does not reveal any guidelines to help prospective developers of boutique hotels navigate the relatively unchartered waters of such an activity in a residential area.

A number of local councils are similarly concerned because, although they understand and appreciate the benefits to the local economy of encouraging the use of large properties as boutique hotels they are apprehensive about the collateral damage to community life. Large townhouses as well as historical buildings in our towns and villages can be given a new life by being converted to boutique hotels but great care must be taken to ensure that this development is not driven by economics alone. It needs to be community driven and local councils in particular need to be partners in this drive to develop an untapped area of sustainable tourism.

If handled properly, it is potentially a win-win situation but the concerns of the residential communities must be addressed immediately. If this is done, tourism will take a gigantic step forward as it will develop a human face.

published in The Malta Independent on Sunday – 23 August 2015

Boutique Hotels f’Malta u l-impatt fuq ir-residenti

Malta Tourism Authority

 

Qed ikellmuni residenti minn lokalitajiet diversi. Uħud minnhom huma inkwetati li ħdejhom ser tfaqqas boutique hotel.

Il-biża’ ta’ dawn ir-residenti hi li ser ikollhom invażjoni tal-ħajja kwieta tagħhom fl-irħula żgħar tagħna.

Qaluli li jibżgħu li dawn il-lukandi żgħar ser jiftħu l-faċilitajiet tagħhom bħal swimming pool, bar u restaurant għal persuni li ma jkunux residenti fil-boutique hotel.

Jiena naħseb li dan hu improbabbli li jsir għax kieku kellu jsir hekk dawn il-boutique hotels fl-irħula jitilfu l-karatteristika prinċipali tagħhom: post fil-kwiet. Post il-bogħod mill-istorbju. Post ta’ mistrieħ fejn l-atmosfera hi waħda ta’ familja u mhux waħda kummerċjali.

Anke l-movimenti dwar xiri tal-ikel, inkella ta’ skart fil-boutique hotels m’għandux ikun wieħed straordinarju. Għandu jkun daqs, jew ftit iktar minn dak ta’ familja medja f’Malta.

Qed ngħid dan għax id-daqs indikat lili tal-boutique hotels ippjanati f’Malta mhux wieħed kbir. Hu fil-fatt kompatibbli mal-binjiet ħdejhom fl-irħula tagħna. Ta’ l-inqas il-parti l-kbira minnhom.

Il-boutique hotels għandna bżonnhom f’Malta għax dawn jistgħu jifirxu x-xogħol konness mat-turiżmu fl-irħula tagħna u għandhom jinkoraġixxu tip differenti ta’ turiżmu. Mhux biss. Jistgħu jkunu ta’ għajnuna kbira biex ikun riabilitat bini qadim mitluq kif ukoll jistgħu jservu ta’ spinta biex nieħdu ħsieb aħjar bini storiku fl-irħula tagħna li spiċċa bla użu.

Peró jkun tajjeb li l-Kunsilli Lokali jiċċaqalqu u flimkien mal-MEPA u l-Awtorità tat-Turiżmu jfasslu linji gwida flessibli dwar il-boutique hotels li tista’ isserraħ ras kulħadd. Għax sfortunatament, jekk tfittex fuq il-website tal-Awtorità tat-Turiżmu, inkella fuq il-website tal-MEPA ma issib xejn.

Biex inkun ċar, ma nistax ngħid li kull proposta ta’ boutique hotel f’Malta ser tkun bla impatti fuq ir-residenti. Imma jekk noqgħodu attenti nistgħu nassiguraw li dan ikun hekk. Forsi ma tafx kif għal darba l-MEPA ixxaqleb lejn ir-residenti!

Mill-bqija kull min jixtieq għajnuna dwar xi applikazzjoni pendenti fil-lokalità tiegħu dwar boutique hotels u l-impatti fuq ir-residenti jista’ jikkuntattjani u safejn hu possibli nagħti l-għajuna tiegħi biex ikunu iċċarati l-affarijiet.

L-email tiegħi hu cacopardocarm@gmail.com

Il-pont taċ-Ċiniżi bejn Malta u Għawdex

Chinese bridge

 

It-Times u l-Independent irrappurtaw li ġie konkluż l-istudju taċ-Ċiniżi dwar il-pont bejn Malta u Għawdex.  Hu stmat li biex dan jinbena jiġi jiswa’ biljun euro bħala spiża kapitali kif ukoll spiża addiżżjonali ta’ madwar €4 miljuni fis-sena għaż-żamma tiegħu.

L-ispiża finanzjarja hi kbira, pero din mhux l-unika spiża għax magħha trid tiżdied ukoll l-ispiża ambjentali u l-ispiża soċjali.

Qabel l-elezzjoni kellna fil-media l-proposta l-oħra ta’ mina taħt il-baħar liema proposta diġa ktibt dwarha diversi drabi. Meta qiest xogħol simili li kien ser isir fid-Danimarka jiena kont ikkalkulajt li mina bħal din kellha tiġi tiswa’ bejn €1 biljun u €1.5 biljun, bejn sitta u għaxar darbiet l-istima ta’ kelliema tal-Gvern immexxi mill-PN. Din il-mina trid tiffaċċa ukoll problemi ġeoloġiċi u area taflija kbira fil-Fliegu. Dan apparti bejn miljun u nofs u żewġ miljuni kubi ta’ blat li jkun jeħtieġ li jitqatta’.

Hemm il-possibilita teknika ta’ diversi proposti oħra.

Il-qagħda attwali, jiġifieri li Għawdex hu maqtugħ għalih bħala gżira hemm bosta li jikkonsidrawh bħala ta’ benefiċċju (asset) filwaqt li oħrajn iqiesu dan il-fatt bħala problema (liability).

Għawdex bħala gżira għandha diversi karatteristiċi li jagħmluha unika bħala destinazzjoni. Għawdex b’kuntatt dirett u permanenti bħall-bridge jew mina ma jkun xejn differenti għat-turist minn kwalunkwe raħal f’Malta.  Dan jista’ jeffettwa sostanzjalment l-industrija tat-turiżmu b’mod partikolari l-lukandi f’Għawdex.

Diversi li ġejjin u sejrin bejn Malta u Għawdex iħarsu b’mod differenti lejn in-nuqqas ta’ aċċess faċli bejn il-gżejjer. Għalihom is-serviżż tal-vapuri eżistenti mhux aċċettabbli, u għandhom raġun.

Is-soluzzjoni għal dan kollu mhux li noqgħodu nfajjru l-proposti fl-ajru. Is-soluzzjoni tinstab f’analiżi tal-alternattivi kollha. Analiżi li trid tindirizza l-impatti kollha biex id-diskussjoni pubblika tkun waħda infurmata. L-impatti li jridu jkunu indirizzati huma dawk ekonomiċi, ambjentali u soċjali. Jinkludu mhux biss l-ispiża meħtieġa imma ukoll l-impatt fuq l-ekonomija Għawdxija, kif ukoll l-impatti ambjentali fuq l-art u l-baħar, ewlenin fosthom dawk viżivi kif ukoll dawk ekoloġiċi. L-impatti soċjali fuq Għawdex tal-proposti differenti jeħtieġ li jkunu indirizzati b’mod metikoluż.

Għandna bżonn soluzzjoni li tkun waħda sostenibbli. Biex dan isir irridu nagħżlu dik il-proposta li ssaħħaħ l-ekonomija Għawdxija filwaqt li ftit li xejn tagħmel ħsara ambjentali u soċjali.

Nistennew l-informazzjoni kollha li tkun pubblika. Anke ir-rapport tal-pont Ċiniż għandu jkun wieħed pubbliku. S’issa għadu m’huwiex pubbliku għax huma l-gazzetti biss li rawh.

Meta naraw dan kollu imbagħad tkun tista’ issir diskussjoni serja.

 

Ara ukoll fuq dan il-blog:

The right link that remains missing. 12 ta’ Frar 2012

Għawdex Tagħna lkoll. 16 ta’ Ġunju 2013.

 

Terrimoti, tsunami, u l-protezzjoni ċivili f’Malta

times.tsunami.010914

Il-bieraħ il-gazzetti online kellhom storja komuni. F’riċerka li saret bejn akkademiċi mill-Universita’ ta’ Portsmouth flimkien ma akkademiċi md-Dipartiment tal-Ġografija tal-Universita’ ta’ Malta ikkonkludew li fil-passat imbiegħed Malta kienet soġġetta għall-effett ta’ tsunami, riżultat ta’ terrimoti li seħħew madwarna.

Mewġ ta’ mhux inqas minn 4 metri għoli jidher li ħalla effett f’żoni sa 20 metru il-fuq mil-livell tal-baħar. Mewġ b’veloċita’ ikbar minn 30 kilometru fis-siegħa ikaxkar kull ma jsib quddiemu.

Jidher li r-riċerka indikat il-kosta li tħares lejn il-grigal (North-East) bħala li l-iktar li kienet effettwata: mill-Aħrax tal-Mellieħa sa Marsakala u possibilment Marsaxlokk u Birżebbuga ukoll. Għawdex hemm Marsalforn,

Issa l-kosta ta’ Malta b’faċċata tħares lejn il-grigal hi l-iktar populata, bil-bini jasal kważi sal-baħar. Hi ukoll iż-żona li fiħa l-parti l-kbira tal-infrastruttura turistika kif ukoll il-power station ta’ Delimara.

Li Malta hi esposta għal dan il-periklu naturali mhux xi ħaġa li nafuha illum. Imma li illum hemm dan l-istudju konkluż forsi jkun hemm ftit min jiftaħ għajnejh dwar il-ħtieġa li nifhmu illi d-Dipartiment għall-Protezzjoni Ċivili jeħtieġ iktar riżorsi u nies imħarrġa biex il-pajjiż ikunu ippreparat għal dan il-periklu naturali. Periklu li jista’ jkun fuqna fil-qrib, u jista’ jkun fuqna fil-bogħod. M’hu magħruf minn ħadd il-meta. Imma jiġi meta jiġi, bħala pajjiż s’issa m’aħniex ippreparati.

 

Ara ukoll fuq dan il-blog

29 t’April 2013: Malta u l-iżbroff tal-vulkan Marsilii.

Malta fid-dlam: Konrad u Zammit Lewis fejnhom?

where is Konrad

Wara li fil-lejl ta’ bejn it-Tlieta 12 u l-Erbgħa 13 ta’ Awwissu ma kellniex elettriku, uħud għal ħin qasir u oħrajn għal ħin itwal huwa tajjeb li nitkellmu bil-kalma dwar dak li ġara.

L-uffiċjali tal-Korporazzjoni Enemalta tkellmu mal-istampa u qalu li s’issa ma jirriżultax li l-ħsara  kienet b’xi mod konsegwenza ta’ xi ħaġa li għamlet il-Korporazzjoni jew l-impjegati tagħha.

Nistennew mela ħalli naraw kif seħħ l-inċident.

Ovvjament l-inċident hu assoċjat ma difett li irriżulta fil-cables deħlin fid-Distribution Centre tal-Marsa.  Il-bieraħ rajt xi ritratti interessanti online dwar dawn il-cables imma illum dawn donnhom għosfru. Ma nistax insibhom. Bħalma l-anqas ma nista’ nsib kummenti interessantissimi dwar dawn ir-ritratti li taw spjegazzjoni li tista’ tagħmel ħafna sens dwar x’seta’ wassal għall-inċident.

Min jaf forsi jerġgħu jitfaċċaw dawn l-imberkin ritratti.

Inċident dejjem jista’ jiġri lil kulħadd. Minnu tipprova titgħallem. Ankè jekk f’xi ħin jirriżulta illi sar xi żball oħxon x’imkien.

X’tgħallimna?

L-iktar lezzjoni ovvja li suppost nitgħallmu darba għal dejjem hi li m’aħniex ippreparati. Mhux biss il-Korporazzjoni Enemalta li damet ħafna ma ipprovdiet l-elettriku mill-ġdid lil kull min kien jeħtieġu għal kważi 24 siegħa teħtieġ titgħallem, imma ukoll l-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta (MIA).

Il-ħtija tal-MIA hi kbira u l-effetti fuq it-turiżmu huma kbar ukoll. Il-bieraħ wara nofsinnhar l-MIA għamlet apoloġija pubblika u wegħdet li ma terġax. Dan mhux biżżejjed. Avolja l-MIA illum il-ġurnata hi f’idejn is-settur privat xorta għandha l-obbligu li tkun ippreparata. MIA li tgħaffeġ tagħmel il-ħsara lit-turiżmu, ħsara li mhiex żgħira u li ma titkejjilx bl-euros. Hi ħsara lir-reputazzjoni. Ir-reputazzjoni tibnija bil-mod imma titlifha f’ħakka t’għajn.

X’ser jagħmel il-Ministru tat-Turiżmu? Ser jinvestiga x’wassal biex l-MIA ma kienitx ippreparata tant li għal xi ħin kellu jagħlaq l-airport?

Nistennew lill-Ministri Konrad Mizzi u lil Edward Zammit Lewis għax bħalissa ma issibhomx b’nemes. Għandhom ħafna x’jispjegaw.

Attrazzjoni turistika: Malta fid-dawl tax-xemgħa

candlelight2

 

Hemm ħtieġa urġenti li nitgħallmu nkunu pożittivi. Ankè minn inċident serju bħall-ħsara li żviluppat fil-Power Station fil-lejl ta’ bejn it-Tlieta 12 u l-Erbgħa 13 t’Awwissu hemm ħafna x’nitgħallmu.

Malta fi dlam ċappa jew Malta fid-dawl tax-xemgħa?

Flok tisħet id-dlam mhux aħjar tixgħel xemgħa, forsi nkunu nistgħu nirreklamaw lil Malta bħala a candlelight destination. Malta romantika. Inkella, kif tista’ tmur lura fiż-żmien waqt li tkun membru tal-Unjoni Ewropeja?

Speċi ta’ Burkina Faso fil-Mediterran. Tistħajlek qiegħed f’Ouagadougou fil-kwiet, fis-sliem, serħan il-moħħ u fi dlam ċappa.

Problema waħda biss kien hemm. Jidher li bħala pajjiż m’aħniex ippreparati  għal dawn l-inċidenti.

Il-Marsa, Ħal-Qormi, Ħaż-Żebbuġ, Is-Siġġiewi u postijiet oħra, dal-għodu l-Erbgħa kien għad ma kienx hemm provista ta’ elettriku. Fis-seklu 21 dan m’huwiex aċċettabbli.

L-anqas ma huwa aċċettabbli li l-unika airport tagħna – dak tal-Gudja –  li għal xi ħin matul il-lejl għalaq, m’għandux pjan ta’ kontinġenza f’każ li ma jkollux provista diretta tal-elettriku.

L-inċident fil-power station hu serju ħafna. Li l-Korporazzjoni Enemalta iddum ma tirrimedja hu serju ukoll. Imma li l-MIA jkollha tagħlaq l-airport huwa ta’ gravita’ kbira. L-ebda pożittivita’ ma tista’ tirrimedja għal din il-ħsara kbira.

Hemm ħafna mistoqsijijiet li jeħtieġu tweġiba immedjata.

Il-Korporazzjoni Enemalta trid tispjega dwar xi programm ta’ maintenance għandha għall-impjanti kollha li topera. Trid tispjega x’miżuri ħadet u x’miżuri qed tieħu biex tantiċipa l-ħsara, kif ukoll għaliex il-ħsara tal-lejl li għadda ma kienitx antiċipata.

Fil-waqt li naċċetta li l-ħsara tista’ tiżviluppa f’daqqa mingħajr ma jkun possibli li tidentifika din il-ħsara minn kmieni jrid ikun ċar x’għamlet u x’qed tagħmel l-Korporazzjoni Enemalta biex tantiċipa.

Huwa importanti ukoll li l-Korporazzjoni Enemalta tkun kapaċi tirrimedja f’ħin qasir kull ħsara li tista’ tiżviluppa u dan għax din il-ħsara lill-pajjiż tiswielu ħafna. Tiswa’ mhux biss fi flus imma tiswa’ ħafna iktar f’reputazzjoni ħażina li tagħmel ħsara kbira fit-tul lill-pajjiż kollu.

Ma nistgħux inkunu l-Burkina Faso tal-Mediterran.

Hemm bżonn ukoll li l-Airport Internazzjonali ta’ Malta (MIA) jispjega għaliex kien neċessarju li għal xi ħin jingħalaq l-ajruport  b’diversi ajruplani jinżlu f’ Catania, Trapani jew Palermo.  Għaliex l-MIA ma kelliex aċċess għal provista alternattiva tal-elettriku? Mela veru li f’idejn il-privat l-airport flok mar il-quddiem mal-lura?

L-impatt tal-egħluq tal-ajruport għamel u ser jagħmel ħsara kbira lir-reputazzjoni ta’ dan il-pajjiż. Inutli li l-Awtorita tat-Turiżmu tonfoq il-miljuni biex tirreklama lill-Malta għax ir-reklam tal-Korporazzjoni Enemalta u l-MIA jinnewtralizzhom kollha.

Fid-dawl (jew fid-dlam) ta’ dan kollu kif tista’ tkun pożittiv?

L-inkompetenza u d-delettantiżmu fit-tmexxija ta’ dan il-pajjiż fil-livelli kollha tiegħu qed teqirdu ftit ftit.

It-turiżmu: benefiċċji biss?

Malta Tourism Authority

 

Illum it-Tnejn, fil-Parlament ġew diskussi l-estimi tad-dħul u l-ħruġ tal-Awtorita’ Maltija tat-Turiżmu.

Bħalma aħna mdorrijin nisimgħu, sena wara l-oħra, smajna fuq records ta’ numri ta’ turisti li żaru Malta.  Matul l-2013, qalilna Edward Żammit Lewis, Ministru tat-Turiżmu, ġew f’Malta 1,500,000 turist, żieda ta’ 9.6% fuq l-2012. Dan kien ifisser nefqa ta’ biljun euro f’Malta. Dħul tajjeb għal Malta li jsostni eluf ta’ impiegi.

Ikun tajjeb ukoll iżda jekk f’diskussjoni ta’ din ix-xorta napprezzaw ukoll li t-turiżmu għandu impatt mhux żgħir fuq l-ambjent. Ras għal ras kull turist għandu impatt ambjentali 50% iktar minn residenti permanenti f’Malta.

Dan l-impatt ifisser li ras għal ras turist jikkonsma iktar ilma u iktar elettriku kuljum. Ifisser ukoll li jiġġenera iktar skart u iktar tniġġis. Ħuwa importanti li jsir sforz ikbar milli sar s’issa biex dan l-impatt jonqos.

Huwa xieraq li nirrikonoxxu li diġa saru sforzi kbar. Anke mil-lukandi infushom. Permezz tal-Malta Business Bureau u b’għajnuna mill-Unjoni Ewropeja qed jiġi indirizzat il-konsum tal-ilma. Bosta lukandi ħadu jew qed jieħdu passi. Diversi diġa naqqsu b’mod mhux żgħir il-konsum tagħhom tal-ilma. Tajjeb, għax b’inqas konsum ta’ ilma mill-industrija tat-turiżmu żdied il-qliegħ tal-industrija u tnaqqas impatt ambjentali.

Hemm bżonn inżidu l-isforz, mhux biss dwar l-ilma, iżda dwar l-oqsma l-oħra kollha ta’ impatti ambjentali.

Anniversarji u Polemiċi fl-2014

Dom Mintoff + Arc M. Gonzi

Matul l-2014 Malta tfakkar diversi anniversarji. Magħhom hemm minsuġa polemiċi tal-passat, polemiċi li bil-mod għad jinħallu u jieqfu mill-jkunu sors firda.

Infakkru l-50 anniversarju tal-Indipendenza, meta Malta fl-1964 bdiet tmexxi lilha innifisha. Kienet indipendenza politika immedjata imma ekonomikament Malta kienet għadha dipendenti mill-infieq assoċjat mal-bażi militari. George Borg Olivier ħejja l-pedamenti tal-industrija tal-manufattura u beda jinkoraġixxi t-turiżmu. Wieħed mill-argumenti ewlenin fid-dibattitu politiku dwar l-Indipendenza fis-snin sittin kien dwar jekk kienx essenzjali li l-ewwel il-pajjiż ikun b’saħħtu ekonomikament u dan qabel ma jieħu rajh f’idejh. George Borg Olivier dejjem sostna li ħadd ħlief il-Maltin nfushom m’għandhom l-interess li l-pajjiż jiżviluppa ekonomija b’saħħita. Għaldaqstant għalih kienet meħtieġa l-indipendenza immedjata għax din kien iqiesha bħala ċ-ċavetta jew l-għodda essenzjali għall-iżvilupp ekonomiku. Id-differenza bejn il-Partiti ewlenin ma kienitx l-Indipendenza imma l-Kostituzzjoni.  Il-partiti ż-żgħar min-naħa l-oħra riedu t-tisħiħ ekonomiku qabel l-Indipendenza.

Diversi kienu l-issues kostituzzjonali ta’ konflitt, ewlenin fosthom is-separazzjoni bejn l-Istat u l-Knisja u ż-żwieġ ċivili.

George Borg Oliver kien jieħu l-affarijiet bil-mod, fil-waqt li l-ħidma politika tal-Perit  Mintoff kienet karatterizzata mill-għaġġla. Żewġ metodi ta’ ħidma li t-tnejn nisslu bosta diffikultajiet. Il-ħidma bil-mod ittelfek il-paċenzja għax iddum ma tara ir-riżultati. Il-ħidma mgħaġġla iżżejjed min-naħa l-oħra tnissel problemi ta’ żbalji kultant goffi kif ukoll inġustuzzji ma min jinqabad fin-nofs.

Infakkru l-40 anniversarju mit-twaqqif tar-Repubblika fl-1974 nhar it-13 ta’ Diċembru fuq proposta ta’ Mintoff bl-appoġġ tal-parti l-kbira tal-Opposizzjoni. Baqgħu jopponu l-ħolqien tar-Repubblika George Borg Olivier flimkien mal-ħames membri parlamentari ta’ madwaru. George Borg Olivier ried iżomm il-monarkija iżda l-PN fil-Parlament bi ħġaru appoġġa l-ħolqien tar-Repubblika. Fatt dan li bosta ma jagħtuhx il-piż mistħoqq.

Infakkru l-35 anniversarju tal-egħluq tal-bażi militari li seħħet nhar il-31 ta’ Marzu 1979. Dan il-jum għandu sinifikat politiku sostanzjali għax hu l-ewwel darba fl-istorja ta’ Malta li ma kienx hawn bażijiet militari ta’ pajjiżi barranin. Kienet aspirazzjoni politika ewlenija tal-Perit Mintoff, bla dubju imsejsa fuq l-osservazzjonijiet u s-sensittivitajiet ta’ tfulitu. Il-fatt li missieru ħadem għal numru ta’ snin mal-Kap Kmandant tal-Forzi Militari Ingliżi f’Malta (Lord Louis Mountbatten) ġewwa l-Berġa ta’ Kastilja bla dubju  kien element ewlieni fid-determinazzjoni tiegħu li jilħaq dan l-iskop. Għalih Malta “ħelset mill-barrani” u minn hawn ir-referenza għal Jum il-Ħelsien. Titlu li jinstema ftit bombastiku għal uħud iżda li fir-realta hu rifless tal-emozzjonijiet ta’ ġenerazzjonijiet ta’ Maltin li ġustament ħolmu li għad jasal il-jum li f’Malta ma jkunx hawn iżjed forzi militari barranin.

Infakkru l-10 anniversarju tat-tisħib tal-Malta fl-Unjoni Ewropeja. L-aħħar kapitlu f’din l-istorja riċenti ta’ ġensna. Kapitlu frisk mimli suċcessi kif ukoll affarijiet li setgħu saru aħjar. Kapitlu li għadu qiegħed jinkiteb.

Dawn l-anniversarji u l-kontroversji assoċjati magħhom inħmew matul dawn l-aħħar 50 sena. Sawru lil ġensna kif inhu illum. Bil-pożittiv, bin-negattiv u bil-preġudizzji kollha immaġinabbli.

Il-ġenerazzjoni tiegħi għexet kull wieħed minn dawn l-avvenimenti. Ma jdejjaqni l-ebda wieħed minnhom. Ma jfissirx li naqbel ma kif żvolġew. Imma kollha huma avvenimenti li huma parti integrali minn ħajti. Għexthom u naf xi jfissru.

Konxju li fil-pajjiż mhux kulħadd jaħsibha b’dan il-mod. Għad hawn min jixtieq iħassar mill-memorja kollettiva wieħed jew iktar minn dawn l-avvenimenti. Ma naħsibx li dan hu possibli. L-iżvilupp paċifiku ta’ dan il-pajjiż ikun possibli jekk ilkoll naċċettaw li pajjiżna għandu is-sura li għandu illum bħala riżultat ta’ diversi ħidmiet li għalihom ikkontribwixxa kulħadd.

Naf li mhux faċli. Imma fiduċjuż li naslu.

Għawdex presepju?

circular economy

L-aċċess liberu u immedjat bejn Malta u Għawdex mhux xi ħaġa li bdejna nargumentaw dwarha issa. L-argument ilu għaddej is-snin. Niftakar, meta kont għadni żgħir nisma’ l-argumenti sħan dwar il-possibilita’ ta’ pont bejn Malta u Għawdex fis-snin 60. Riċentement l-argument issoffistika ftit ruħu u hemm min hu mħajjar mill-ħolqien ta’ mina taħt il-baħar bejn Malta u Għawdex.

Qabel iżda ma wieħed iqies jekk proġett bħal dan jistax isir, kif ukoll kemm jiswa’ u minn fejn ser jitħallas, ikun għaqli li nifhmu ftit xi skop irridu li jintlaħaq bi proġett bħal dan, u dan qabel ma nibdew biss nidħlu fid-dettall biex nikkunsidraw l-impatti ambjentali.

Bla dubju l-iskop ta’ min imexxi l-quddiem l-idea ta’ għaqda fiżika permezz ta’ pont jew mina  hu li din l-għaqda fiżika tnaqqas il-ħin biex persuna residenti Għawdex tasal għax-xogħol jew għal-istudju l-Universita’ f’Malta. Tiffaċilita’ ukoll il-ħidma tal-industrija li jonqsulha d-diffikultajiet biex twassal il-prodotti tagħha lejn is-swieq, kemm dawk lokali kif ukoll dawk barranin. Fi ftit kliem min imexxi l-quddiem l-idea ta’ pont jew mina jara dawn l-aspetti posittivi li jirriżultaw mill-fatt li Għawdex ikun parti integrali minn Malta. Pero’ sfortunatament jinsa’ l-bqija. Ma tistax u m’għandex, biex tmexxi l-quddiem l-idea tiegħek tarmi l-ideat ta’ ħaddieħor.

Ma nafx jekk qatt ġiex ikkunsidrat l-impatt fuq it-turiżmu tal-proposta ta’ mina jew pont. Għax b’mina jew pont, lit-turist ftit jibqa’ xi jħajjru biex jibbaża ruħu f’Għawdex waqt il-mawra tiegħu f’dawn il-gżejjer. B’pont jew mina, l-attrazzjoni ta’ Għawdex għat-turist tkun kważi identika bħal dik ta’ reġjuni oħra fil-gżejjer Maltin. Filwaqt li dan għalija hu ovvju, tajjeb li jsir eżerċizzju biex dan ikun ikkwantifikat biex meta jittieħdu d-deċiżjonijiet kulħadd ikun jaf x’inhu jagħmel, fejn qiegħed u x’inhuma l-konsegwenzi ta’ dak li nippjanaw u nagħmlu.

Għax fl-aħħar irridu bħala pajjiż niddeċiedu mhux jekk Għawdex ikunx magħqud ma’ Malta b’pont jew mina, imma dwar x’direzzjoni ekonomika għandha tieħu l-gżira Għawdxija. It-turiżmu f’Għawdex żgur li għandu potenzjal li jikber . Mhux qed nirreferi għat-turiżmu tradizzjonali iżda dak magħruf bħala eko-turiżmu.

L-eko-turiżmu għandu potenzjal kbir f’Għawdex. Jista’ faċilment jaħdem id f’id ma l-agrikultura u mal-ħarsien tal-ambjent. Inħarsu l-ambjent u nkattru x-xogħol permezz ta’ turiżmu li jirrispetta n-natura.

Bħalissa qed nitkellmu ħafna dwar l-agri-turiżmu fil-kuntest ta’ tibdil tal-politika tal-ippjanar dwar l-użu tal-art f’żoni agrikoli. Ma ġewx ippubblikati studji li jiġġustifikaw dak li ġie propost. Hemm ħafna potenzjal.

Per eżempju minn studji diversi li saru nafu li n-natura għandha effett terrapewtiku. Meta l-bniedem jirristabilixxi l-kuntatt dirett tiegħu man-natura iserraħ il-menti tiegħu u jikkalma. Il-kuntatt dirett man-natura tnaqqas l-istress.  Hemm branka ta’ xjenza magħrufa bħala eko-terapija li tistudja kif in-natura tista’ tkun utilizzata iktar fil-qasam tas-saħħa mentali. NGO Ingliża fil-qasam tas-saħħa mentali meta xi snin ilu ippubblikat ir-rapport tagħha intitolat Eco-therapy : A Green Agenda for Mental Health emfasizzat li n-natura għandha l-potenzjal li tkun għodda utli ħafna għall-futur tas-saħħa mentali tagħna lkoll. Dan jista’ jsir b’diversi modi: b’mixjiet fil-kampanja, tours ċiklistiċi, żjarat fir-rżiezet inkluż li ngħixu għall-perjodu ta’ żmien fost komunitajiet ta’ bdiewa jew sajjieda ………… u bosta ħidmiet oħra. Din hi ħidma li tfittex li tistabilixxi mill-ġdid ir-rabta bejn il-bniedem u n-natura. Din hi attivita’ li tnaqqas l-istress, ir-rabja, l-ansjeta’, l-għejja mentali u problemi diversi oħra ta’ saħħa mentali. (ara ukoll fuq l-istess suġġett il-blogpost tiegħi  Reconnecting to Our Roots)

Dan kollu hu fost il-potenzjal li għandu Għawdex. Potenzjal li joħloq ix-xogħol imma fil-ħolqien tiegħu jirrispetta l-ambjent. It-turiżmu flimkien mal-ambjent joffri futur interessanti għal Għawdex, ferm iktar milli jkun presepju.

Ibbazat fuq il-kummenti ippubblikati f’Illum : il- Ħadd 29 ta’ Dicembru 2013

Tackling the green skills gap

green skills 3

Launching the public consultation on the Green Economy last month, Ministers Leo Brincat and Evarist Bartolo emphasised the need to address the green skills gap in the process leading to a Green Economy strategy and action plan.

It is estimated that 20 million jobs will be created in the Green Economy between now and 2020 within the European Union. Capacity building is the greatest challenge: ensuring that more working men and women are adequately equipped with green skills.

The Green Economy includes activities in different sectors. It is possible to go about activity in these sectors in a manner which reduces their environmental impacts, is socially inclusive and economically rewarding.

Various sectors have been identified as being of key importance in the transition to a Green Economy. The basic characteristics which distinguish the Green Economy are a reduction of carbon emissions, the reduction of all forms of pollution, energy and resource efficiency, prevention of biodiversity loss  and the protection of eco-system services.

The United Nations Environment Programme  has repeatedly emphasised that the transition to a Green Economy enables economic growth and investment while increasing environmental quality and social inclusiveness. A Green Economy is one which respects the eco-system and recognises that there are natural limits  which, if exceeded, endanger the earth’s ecological balance. In effect it means that the transition to a Green Economy signifies addressing all of our environmental impacts in all areas of activity. Addressing impacts in one area would still signify progress although this would be of limited benefit.

An agriculture which forms part of the Green Economy is one which works with nature, not against it. It uses water sustainably and does not contaminate it. Green agriculture does not seek to genetically modify any form of life nor to patent it.

Energy efficient buildings, clean and renewable energy together with the sustainable use of land are also basic building blocks of the Green Economy. We cannot speak of the Green Economy whilst simultaneously tolerating  large scale building construction. Having a stock of 72,000 vacant dwellings, (irrespective of the reasons for their being vacant) signifies that as a nation we have not yet understood that the limited size of the Maltese islands ought to lead to a different attitude. The green skills of politicians and their political appointees on MEPA is what’s lacking in this regard.

Maritime issues are of paramount economic importance to Malta’s economy. The depleted fish stock and the quality of sea water are obvious issues. But the impacts of organised crime through the dumping of toxic, hazardous and nuclear waste in the Mediterranean Sea is not to be underestimated as has been evidenced time and again in the exploits of the eco-mafia reign to our north.

Heavy industry is fortunately absent in Malta. New industries like the pharmaceutical industry are more eco-conscious. However we still require more inputs on resource efficiency and eco-design.

Greening tourism is essential in order to ensure that more of tourism’s environmental impacts are addressed.  The consumption of tourism is 50% more per capita than that registered for a resident, indicating that there is room for considerable improvements.

Public transport is still in shambles. The effects of this state of affairs is evident in the ever increasing number of passenger cars on our roads which have a major impact on air and noise pollution in our communities. Greening transport policies signifies that the mobility of all is ensured with the least possible impacts.  Still a long way to go.

Waste management has made substantial improvement over the years even though it is still way  behind EU targets. It is positive that the draft waste management strategy has established the attaining of a Zero Waste target by 2050. However we still await the specifics of how this is to be achieved. It is achievable but the commitment of all is essential.

Our water resources have been mismanaged, year in, year our. Discharging millions of litres of treated sewage effluent into the sea is just the cherry on the cake. The contaminated and depleted water table which still contributes around 40% to Malta’s potable water supply is in danger of being  completely lost for future generations if we do not act fast.

All the above have been dealt with in various policy documents. One such document is the National Sustainable Development Strategy which establishes the parameters for the action required. Implementing the National Sustainable Development Strategy is the obvious first step in establishing a Green Economy.  It is here where the real green skill gap exists. Decision makers lack green skills. This skill gap exists at the level of Cabinet, Parliament, the top echelons of the civil service and in the ranks of the political appointees to Boards and Authorities where decisions are taken and strategies implemented.

When this skill gap is addressed, the rest will follow and we will be on the way to establishing  a green economy.

published in The Times of Malta, Saturday 14 December 2013