L-ambjent u l-ġustizzja soċjali

e-waste-africa

Il-ħsara ambjentali teffettwa lil kulħadd, imma b’mod speċjali tolqot iktar lil dawk li huma vulnerabbli. L-esperjenza tal-ħajja ta’ kuljum, imsaħħa bir-riċerka turi li l-agħar effetti tal-ħsara ambjentali jġarrbuhom l-aktar nies foqra. Per eżempju, n-nuqqas jew it-tniġġis tal-ilma jolqot l-iżjed lil dawk li huma l-aktar foqra, li għalihom ix-xiri ta’ flixkun ilma ħafna drabi hi spiża żejda. U meta f’diversi pajjiżi għola l-livell tal-baħar dan laqat l-ewwel lill-foqra li kienu qed jgħixu fi griebeġ mal-kosta, u li ma kellhomx iktar fejn imorru.

M’aħniex konxji biżżejjed tal-problemi li jolqtu lil dawk li huma mwarrba mis-soċjetà. Illum ma nistgħux ma nagħrfux li l-impenn ambjentali irid jieħu ukoll dimensjoni soċjali. Dan għandu jdaħħal diskors dwar il-ġustizzja fid-diskussjonijiet dwar l-ambjent, biex nifhmu dejjem iktar li l-karba tal-art hi ukoll il-karba tal-fqir. Il-ħsara ambjentali hi l-kawża ta’ inġustizzja soċjali.

Flok jindirzzaw il-problemi tal-foqra uħud iwaħħlu fiż-żieda fil-popolazzjoni u jippruvaw ma jagħtux importanza lill-konsumiżmu estrem u selettiv tas-soċjetà moderna. B’hekk jippretendu li jilleġittimizzaw il-mudell ta’ distribuzzjoni tar-riżorsi li għandna llum, fejn hemm minoranza li temmen li għandha dritt tikkonsma fi proporzjon li qatt ma jista’ jiġi applikat fuq livell universali, għax il-pjaneta bilkemm l-iskart ta’ konsum bħal dan ma tkun kapaċi żżomm.

Iktar minn hekk, terz tal-ikel li nipproduċu qed jinħela: l-ikel li jintrema qed jinsteraq minn fuq il-mejda tal-fqir. Iż-żieda fil-konsum taf twassal għat-tlaqqigħ flimkien ta’ problemi marbuta mat-tinġis ambjentali, il-mezzi ta’ trasport, it-trattament tal-iskart, il-qerda ta’ riżorsi, u l-kwalità tal-ħajja.

Jeżisti “dejn ekoloġiku” bejn il-pajjiżi żviluppati u dawk inqas żviluppati. Dan id-“dejn ekoloġiku” hu marbut ma’ żbilanċ fil-kummerċ b’konsegwenzi fil-qasam ekoloġiku, kif ukoll mal-użu sproporzjonat tar-riżorsi naturali storikament imwettaq minn xi pajjiżi. L-esportazzjoni ta’ xi materja prima biex tissodisfa s-swieq tal-pajjiżi industrijalizzati ħalliet warajha ħafna ħsara ambjentali, bħal, per eżempju t-tinġis bil-merkurju fil-minjieri tad-deheb jew bid-dijossidu tal-kubrit fil-minjieri tar-ram.

It-tisħin ikkawżat mill-konsum enormi ta’ xi pajjiżi għonja għandu riperkussjonijiet fl-ifqar postijiet ta’ din l-art, speċjalment fl-Afrika, fejn iż-żieda fit-temperatura flimkien man-nixfa għandha effetti diżastrużi fuq l-agrikultura.

Ma’ dan inżidu r-rimi ta’ skart tossiku f’pajjiżi li qed jiżviluppaw minn intrapriżi ibbażati f’pajjiżi żviluppati. Dawn jagħmlu fil-pajjiżi mhux żviluppati dak li m’huwiex permess li jsir f’pajjiżhom.

Ġeneralment, meta jwaqqfu l-attività tagħhom u jitilqu, iħallu warajhom ħsarat kbar umani u ambjentali, bħal qgħad, irħula bla ħajja, il-qerda ta’ ħażniet naturali, deforestazzjoni, tifqir fil-biedja u fil-merħliet tal-post, ħofor kbar, għoljiet imħarbta, xmajjar imniġġsa u xi opra soċjali li ma tiflaħx tieqaf iktar fuq riġlejha”.

Din hi s-sejħa li tagħmlilna l-art. Hi s-sejħa tal-fqir li hu ukoll misruq mill-ġid li tagħtu n-natura biex biex bih jistagħna ħaddieħor. Il-ħsara ambjentali hi l-kawża ta’ inġustizzji soċjali kbar li lkoll isiru f’isem l-iżvilupp. Għax fl-aħħar huma dawk l-iktar vulnerabbli fostna li l-iżjed iħossu l-konsegwenzi tal-qerda ambjentali li qed isseħħ madwarna. Għalhekk kull pass il-quddiem, (żgħir jew kbir), li nagħmlu biex inħarsu l-ambjent ta’ madwarna huwa pass biex innaqqsu l-inġustizzji ta’ madwarna.

 

(kummentarju li xxandar fuq l-RTK it-Tnejn 4 ta’ Jannar 2016, ibbażat fuq il-paragrafi 48 sa 51 tal-enċiklika Laudato Sì tal-Papa Franġisku)

Fl-2015, l-ambjent taħt assedju. Fl-2016 l-assedju ikompli.

msida_water. 021015

 

Is-sena 2015 kienet waħda li fiha l-ambjent kien taħt assedju. Assedju li bla dubju ser jintensifika ruħu matul is-sena d-dieħla. Għax ma hemm l-ebda dubju li l-aġenda tal-Labour hi waħda kontra l-ambjent.

Bla dubju mument importanti fl-2015 kien ir-referendum abrogattiv dwar il-kaċċa fir-rebbiegħa. Referendum li intilef bi sbrixx imma li xorta wassal messaġġ qawwi, prinċipalment minħabba li huwa riżultat li nkiseb minkejja li kemm il-PN kif ukoll il-PL dejjem appoġġaw il-kaċċa fir-rebbiegħa.

Wara spikka il-każ taż-Żonqor li wassal għal dimostrazzjoni kbira ġol-Belt. Iktar tard il-Gvern ipprova jagħti l-impressjoni li kien qed jagħti kaz u dan billi ċċaqlaq ftit.

Il-qagħda tat-trasport pubbliku matul l-2015 tjibiet ftit imma għadha lura ħafna minn dak li jixraqlu u għandu bżonn dan il-pajjiż. Hi l-unika tama li tista’ tnaqqas il-pressjoni taż-żieda tal-karozzi fit-toroq. Hi l-unika tama għal titjib fil-kwalità tal-arja. Inutli jwaħħlu fil-ħinijiet tal-ftuħ tal-iskejjel.

Matul l-2015 l-ilma tax-xita flok ma jinġabar fi bjar li qatt ma saru, baqa’ jintefa’ fit-toroq. Issa li x-xogħol fuq il-mini taħt l-art ġie konkluż il-periklu fit-toroq ser jonqos għax il-parti l-kbira tal-ilma ser jispiċċa l-baħar. Il-flus li intefqgħu fuq dawn il-mini kienu fil-parti l-kbira tagħhom flus moħlija. Kien ikun iktar għaqli kieku intefqgħu biex l-ilma jinġabar flok biex jintrema.

F’nofs dawn l-aħbarijiet negattivi kollha ġiet ippubblikata l-enċiklika ambjentali tal-Papa Franġisku. Fiha tinħass sewwa t-togħma Latino-Amerikana ta’ Leonardo Boff li tenfasizza r-rabta bejn il-faqar u t-tħassir ambjentali. Hemm tama li din l-enċiklika tista’ tkun ta’ siwi biex iktar nies jiftħu għajnejhom.

F’Ġunju l-Kap tal-Opposizzjoni qalilna li l-PN fil-Gvern għamel diversi żbalji ambjentali u li jixtieq li jibda paġna ġdida. Din id-dikjarazzjoni ta’ Busuttil tikkuntrasta ma dak li ntqal fir-rapport tal-PN dwar it-telfa fejn ġie emfasizzat li l-PN kien vittma ta’ sabutaġġ minn dawk maħtura biex imexxu (inkluż ovvjament mill-MEPA).

Il-battalja tat-torrijiet għadha magħna. Preżentement hemm pendenti żewġ applikazzjonijiet f’tas-Sliema, waħda f’Townsquare (38 sular) u oħra f’Fort Cambridge (40 sular). Ir-residenti, li bħal dejjem jispiċċaw iġorru l-konsegwenzi ta’ dawn id-deċiżjonijiet, huma injorati.

Kellna t-tniġġiż fil-baħar. Diversi inċidenti fil-Port ta’ Marsaxlokk li bihom ġie ikkonfermat, jekk qatt kien hemm ħtieġa ta’ dan, li l-Bajja s-Sabiħa m’għandhiex iktar sabiħa. Dan minħabba li issa l-port sar definittivament wieħed industrijali. L-unika ħaġa li jonqos huwa t-tanker sorġut b’mod permanenti fil-port biex fih jinħażen il-gass.

Nhar is-Sibt jorħos il-prezz tal-petrol u d-diesel. Għal uħud imissu ilu li raħas. Forsi kien ikun aħjar li ma raħas xejn. Hemm bżonn kull mezz possibli biex jonqsu l-karozzi mit-toroq. Il-prezz tal-fuel hu wieħed minn diversi miżuri li jekk użati bil-għaqal jistgħu jagħtu frott. Il-problema imma, sfortunatament hi li ma hemmx volontà politika.

IL-MEPA ser tinqasam. L-ippjanar għalih u l-ambjent għalih. Mhux ser isir wisq ġid b’din il-miżura għax is-saħħa amministrattiva li għandu pajjiż żgħir ġejja miċ-ċokon tiegħu. Meta taqsam l-awtorita f’biċċiet tkun ferm inqas effettiv. Hekk ser jiġri. Il-MEPA ma kienitx qed taħdem sewwa għax ma ħallewiex taħdem sewwa. Għax kienet imxekkla minn bordijiet li jew ma jifhmux inkella b’aġenda moħbija.

Dan hu l-wirt li s-sena 2015 ser tħalli lis-sena 2016. L-unika ħaġa pożittiva hi li bil-mod qed tiżviluppa kuxjenza ambjentali fost il-ġenerazzjonijiet li tielgħin.

Is-sena t-tajba? Forsi.

Il-karba tal-art ……….. il-karba tal-fqir

Boff. Grito da Terra    laudato_si_

L-enċiklika li ppubblika l-Papa Franġisku l-bierah m’hiex biss enċiklika ħadra. Hi fuq kollox nisġa ta’ argumenti li jispjegaw kif u għaliex il-ħsara ambjentali  u l-inġustizzja soċjali jimxu id f’id. Preċiżament l-argument ta’ Leonardo Boff għoxrin sena ilu fil-ktieb tiegħu : Il-karba tal-art, il-karba tal-fqir. [Grito da Terra, Grito dos Pobres.] [Cry of the Earth, Cry of the Poor.]

L-enċiklika hi imsejħa “Laudato Si”, l-ewwel żewġ kelmiet fl-edizzjoni Latina. Huma ukoll l-ewwel żewġ kelmiet tal-Kantiku tal-krejaturi ta’ Franġisku ieħor, ta’ Assisi, li jfissru jkun imfaħħar (il-Mulej).

Oħtna d-dinja qed issofri ħsara kbira riżultat tal-użu ħażin mill-bniedem tar-risorsi ta’ din l-art. Il-ftit ħsara ekoloġika ta’ kull wieħed minna għalkemm tista’ tidher żgħira, meta tinġabar flimkien tammonta għal ħsara ferm ikbar.

Oħtna d-dinja marida minħabba fina. Dan il-mard hu rifless fl-art, fl-ilma, fl-arja u f’kull forma ta’ ħajja fuq din l–art. Hu manifestat ukoll fil-bdil fil-klima li hi riżultat tal-ħidma tal-bniedem.

Hemm relazzjoni mill-qrib bejn il-fqar u l-fraġilità tad-dinja. Il-ħarsien tal-ambjent u l-ħarsien tal-fqar u l-vulnerabbli jimxu id f’id. Il-fqar jgħidilna Franġisku huma mċaħħda minn dak li hu essenzjali biex jgħixu b’dinjità fil-waqt li l-għonja jiffangaw. Il-qerda ekoloġika hi l-ħolqa bejn it-tnejn.

Dan kollu qed iwassal għal dejn ekoloġiku sostanzjali li hu l-wirt li ser inħallu lill-ġenerażżjonijiet futuri. Huma l-foqra li ser iħallsu dan id-dejn riżultat tar-regħba u l-ħela tar-riżorsi tad-dinja tul is-snin.

Dan hu l-messaġġ mifrux fuq il-184 paġna tal-enċiklika. Il-qerda ambjentali u l-inġustizzji soċjali huma ż-żewġ naħat tal-istess munita. Inkluż il-bdil fil-klima.

Ippubblikat  fuq iNews :  il-Ġimgħa 19 ta’ Ġunju 2015

Greening the Constitution

Chadwick Lakes 02

Alternattiva Demokratika – The Green Party –  is in agreement that 50 years after its adoption Malta’s Constitution needs to be updated.  However such an exercise, as emphasised in AD’s 2013 electoral manifesto, should be carried out with the direct involvement of civil society. The Constitution belongs to all of us.

There are a number of issues which require careful consideration. In AD’s 2013 electoral manifesto at least fourteen such issues are identified. They vary in scope from electoral reform to widening the issues in respect of which discrimination is prohibited, by including protection from discrimination on the basis of sexual orientation. AD also proposes the introduction of a Constitutional provision in favour of a balanced budget, thereby ensuring that government is forced to discard budget deficits and consequently to control the spiralling public debt.

One very important issue is the need to entrench environmental rights and duties in the Constitution. The proposed Constitutional Convention, supported by AD, should aim at Greening the Constitution. That is, it should aim at addressing environmental rights and duties such that they are spelled out in unequivocal terms.  Environmental rights and duties should as a minimum be spelled out as clearly as property rights in the Constitution. They are worthy of protection just as the rights of individual persons.

Article 9 of the Constitution very briefly states that “The State shall safeguard the landscape and the historical and artistic patrimony of the nation.”  Further, in article 21 of the Constitution we are informed that this (and other safeguards) “shall not be enforceable in a Court” but that this (safeguard) shall be “fundamental to the governance of the country” and that it shall be the aim of the State to apply it in making laws.

It is not conducive to good governance to first declare adherence to specifc safeguards, but then specifically excluding the Courts from ensuring that such safeguards are being observed.

The strategy of announcing principles but then not providing the legislative framework for their implementation was also taken up in environmental legislation. In fact articles 3 and 4 of the 2010 Environment and Development Planning Act  announce a whole list of sound environmental principles. However  in article 5 of the same Act it is then stated that these cannot be enforced in a Court of Law!

When I had the opportunity of discussing the Environment and Development Planning Bill with Mario de Marco (then Parliamentary Secretary responsible for Tourism and the Environment) I had proposed on behalf of the Greens that the declarations  in articles 3 and 4 of the Bill should not be just guiding principles. They ought to be made enforceable by our Courts subject to the introduction of  a suitable transition. Unfortunately Dr de Marco did not take up the Greens proposal.

As things stand today, article 3 of the Environment and Development Planning Act announces very pompously that the government,  as well as every person in Malta, has the duty to protect the environment. Furthermore it is announced that we are duty bound to assist in the taking of preventive and remedial measures to protect the environment and manage resources in a sustainable manner.

Article 4 goes further:  it  states that government is responsible towards present and future generations.  It then goes on to list ten principles which should guide government in its endeavours.  Integrating environmental concerns in decisions on socio-economic and other policies is first on the list. Addressing pollution and environmental degradation through the implementation of the polluter pays principle and the precautionary principle follows immediately after.  Cooperation with other governments and entities enshrines the maxim of “think global, act local” as Malta both affects and is affected by environmental impacts wherever they occur.  The fourth guiding principle is the need to disseminate environmental information whilst the fifth one underlines the need of research as a basic requirement of sound environment policy.  The waste management hierarchy is referred to in the sixth principle followed immediately by underlining the requirement to safeguard biological diversity and combatting all forms of pollution.  Article 4 ends by emphasising that the environment is the common heritage and common concern of mankind and underlines the need to provide incentives leading to a higher level of environmental protection.

Proclaiming guiding principles in our Constitution and environmental legislation is not enough. Our Courts should be empowered in order that they are able to ensure that these principles are actually translated into concrete action.   Government should be compelled to act on the basis of Maltese legislation as otherwise it will only act on environmental issues when and if forced to by the European Union as was evidenced in the past nine years.

Greening the Constitution by extending existing environmental provisions and ensuring that they can be implemented will certainly be one of the objectives of the Greens in the forthcoming Constitutional Convention.

published in the Times of Malta 18 May 2013