Lil hinn mill-ġebla u l-kaċċa

 

Illum l-ambjent sar parti essenzjali mil-lingwaġġ politiku li jużaw il-partiti politiċi ta’ kuljum. Imma jekk dan hux kaz ta’ konvinzjoni jew konvenjenza, hu storja oħra.

L-ippjanar bl-addoċċ tal-użu tal-art tul is-snin flimkien mal-kaċċa irresponsabbli u insostenibbli kienu fuq quddiem fl-agenda ambjentali għal ftit taż-żmien mhux ħażin. Ġa ktibt b’mod estensiv dwar dan. Il-ħarsien tal-ambjent iżda, jfisser ħafna iktar minn hekk, avolja fiċ-ċirkustanzi partikolari ta’ pajjiżna kemm l-ippjanar għall-użu tal-art kif ukoll il-kaċċa ser jibqgħu fuq nett fl-aġenda ambjentali.

Żewġ oqsma li bla dubju ser ikunu fuq quddiem nett fl-aġenda ambjentali tal-pajjiż fix-xhur u s-snin li ġejjin huma l-kwalitá tal-arja u l-iskart li niġġeneraw.   Materji li ilna nitkellmu dwarhom is-snin bħala oqsma kruċjali li għandhom impatt fuq il-kwalitá tal-ħajja.

Il-kwalitá tal-arja f’pajjiżna hi effettwata prinċipalment mill-emmissjonijiet tal-karozzi. Teħtieġ li tkun indirizzata permezz  ta’ strateġija nazzjonali dwar it-trasport li tinkoraġixxi forom alternattivi ta’ aċċess sostenibbli bejn l-ibliet u l-irħula tagħna.

Il-metro li qed tiġi proposta ta’ min jikkunsidraha minkejja li s’issa għad ma hemmx dettalji biżżejjed dwar il-proposta nnifisha. Din il-proposta tal-metro, għandu jkun sottolinejat, tista’ tagħmel sens biss jekk tkun marbuta ma azzjoni simultanja li l-ewwel tnaqqas il-karozzi mit-toroq b’mod sostanzjali u li sussegwentement tassigura li fit-toroq tagħna jkun hemm biss karozzi li jaħdmu bl-elettriku.

Ma jagħmilx sens li tipproponi l-introduzzjoni ta’ metro u fl-istess ħin tibqa’ għaddej bi programm ta’ bini ta’ flyovers jew twessigħ ta’ toroq għax programm ta’ din ix-xorta filwaqt li jnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku b’mod temporanju jżid il-kapaċitá tal-istess toroq li jieħdu iktar traffiku u dan minn innifsu jwassal għal iktar konġestjoni tat-traffiku.

L-użu ikbar tar-rota tradizzjonali kif ukoll tal-pedelecs ukoll jagħti kontribut sostanzjali għal iktar mobilitá u anke għal kwalitá tal-ħajja aħjar. Imma dan jeħtieġ investiment sostanzjali fl-infrastruttura. Dan jinkludi mhux biss toroq aħjar għal dawk li jużaw ir-rota imma ukoll faċilitajiet ta’ showers fil-post tax-xogħol flimkien ma postijiet addattati fejn titqiegħed ir-rota fiż-żoni riżervati għall-parkeġġ.

Il-mezzi differenti ta’ trasport pubbliku għandhom ikunu imħeġġa biex jagħmlu użu minn sorsi nodfa ta’ enerġija. Dan jista’ jsir billi, pereżempju l-karozzi tal-linja eżistenti jkunu konvertiti biex jaħdmu bil-metan.

L-iskart li niġġeneraw huwa wġiegħ ta’ ras ambjentali kbira li fl-aħħar qed jingħata iktar attenzjoni. Presentement qed ikun indirizzat l-iskart organiku ġġenerat mill-qasam domestiku. Jekk dan l-iskop jintlaħaq dan jista’ jagħti riżultati tajbin għax l-iskart organiku jammonta għal madwar nofs l-iskart li niġġeneraw mid-djar tagħna. Imma hemm ħtieġa urġenti ukoll li l-awtoritajiet tat-turiżmu jiffukaw ftit attenzjoni fuq l-iskart organiku li jiġġeneraw ir-restoranti u faċilitajiet simili għax dan il-qasam kien traskurat għal ftit taż-żmien mhux ħażin.

Il-qasam tal-iskart jista’ jiġġenera ħafna impiegi ambjentali (green jobs) f’industrija tar-riċiklaġġ li għad tista’ tikber għax għandha potenzjal kbir. Din hi problema li kibret magħna tul is-snin minħabba traskuraġni: nistgħu bi ftit attenzjoni nittrasformawha f’opportunitá li mhux biss tissarraf fi kwalitá tal-ħajja aħjar imma ukoll f’ġid ekonomiku.

ippubblikat fl-Illum  – 28 ta’ Mejju 2017

Green and clean :  beyond land use planning and hunting

It is obvious to everyone that the environment is nowadays an integral part of the political lexicon of all the political parties in Malta. Whether this is out of conviction or out of convenience is,  however, another story altogether. Irrespective of the objective, it is still however positive to observe this development.

Reckless land use planning over the years, as well as irresponsible and unsustainable hunting, have been at the forefront of the environmental agenda for quite some time and I have already written extensively on these topics. Caring for the environment signifies much more than this, even though both land use planning and hunting will, of necessity remain at the top of Malta’s environmental agenda.

However, competing for attention and resources, the quality of the air we breath – as well as the waste we generate – are two specific areas which will undoubtedly be on the environmental action agenda in the months and years ahead. These are areas which the environmental lobby has been emphasising for years on end as being crucial in determining a better quality of life for all.

Air quality has to be tackled head on through the formulation of a transport strategy that seeks to encourage alternative forms of sustainable access between our towns and villages. This will most probably be a combination of various means and actions.

The proposed metro is an option worth considering, even though details are currently not available. The metro will only be feasible if it is linked with focused action on reducing the number of cars from the road and ensuring that all remaining cars on the road, after a reasonable transition, are electric cars. It is useless promoting a metro and simultaneously retaining a substantial programme of road-widening and/or construction of flyovers. Improving the road network will only ease traffic congestion temporarily but it will simultaneously increase the capacity for more traffic leading in turn to more traffic congestion.

Encouraging the use of bicycles and pedelecs will contribute substantially to improved mobility and a better quality of life, including ever-improving air quality. Substantial investment in the bicycle infrastructure  is however required. This must include the provision of more bicycle friendly roads and shower facilities at places of work as an essential pre-requisite, together with more bicycle parking areas.

Different forms of public transport using clean energy should also be encouraged – for example, converting existing public buses to the use of methane as their primary fuel.

Waste management is another environmental headache, and which has, of late, been receiving more attention. An effort is currently under way to address the organic fraction of the household waste generated. If properly managed this could lead to substantial results as organic waste accounts for around 50 per cent of all the household waste generated. The tourism authorities must, however, seek to focus on the organic waste generated by bars and restaurants as MTA has neglected this matter for far to long.

Proper waste management can result in the generation of green jobs in the recycling industry – which is still in its infancy but holds a lot of potential.  It is an opportunity to transform a problem caused by neglect over the years  into an opportunity which will be both green and clean.

published in The Malta Independent on Sunday – 28 May 2017

Il-bidla fil-klima hi magħna

climate-change

Nhar il-Ġimgħa li għaddiet rappreżentanti ta’ iktar minn 170 pajjiż, Malta inkluża, inġabru fil-kwartieri ġenerali tal-Ġnus Magħquda fi New York biex jiffirmaw il-ftehim dwar il-klima li intlaħaq fi tmiem is-sena ġewwa Pariġi. Dan il-ftehim għandu jfisser li hemm qbil li kull pajjiż ser jikkontribwixxi lejn soluzzjoni ta’ din il-problema.

Hemm qbil biex jittieħdu l-passi kollha meħtieġa ħalli t-temperatura globali ma togħliex iktar minn bejn 1.5oC  u 2oC fuq it-temperatura globali, kif din kienet fil-bidu tal-perjodu industrijali. Biex dan isir jeħtieġ li jonqsu l-emissjonijiet li qed joriġinaw mill-attivitajiet tal-bniedem u li qed jinġabru fl-atmosfera u jsaħħnu d-dinja. Ewlieni fost dawn il-gassijiet hemm id-diossidju tal-karbonju (CO2) li prinċipalment joriġina mill-ħruq ta’ żjut fossili li nużaw biex niġġeneraw l-elettriku kif ukoll mill-petrol u mid-diesel li jintużaw fil-karozzi u inġenji oħra.

Anke Malta ser tfittex li tnaqqas l-impatti tagħha fuq il-klima u dan billi jkollha politika sostenibbli dwar it-trasport, l-enerġija u l-agrikoltura, fost oħrajn. Irridu nindirizzaw l-impatti tal-klima fuq il-bijodiversità, fuq is-saħħa, fuq it-turiżmu, fuq l-ilma, fuq l-agrikoltura kif ukoll fuq l-infrastruttura marittima.

Kemm is-sena li għaddiet kif ukoll l-ewwel tlett xhur ta’ din is-sena kienu fost l-iktar sħan fl-istorja. It-temp qed jitħawwad. L-istaġuni qed jiġġebbdu u jinbidlu. L-istaġuni tax-xita inbidlu għal kollox b’mod li qed issir ħsara kbira lill-agrikultura kif ukoll lill-ħażna tal-ilma li hi tant essenzjali għal kull forma ta’ ħajja. It-temperatura li qed togħla qed iddewweb is-silġ fil-poli u fuq il-muntanji f’diversi partijiet tad-dinja bil-konsegwenza li l-livell tal-baħar qed jogħla u ser jogħla iktar jekk ma’ jittieħdux miżuri biex inrazznu l-għoli tat-temperatura.

Irridu innaqqsu l-impatti tagħna fuq il-klima bħala pajjiż: irridu innaqqsu l-emissjonijiet kif ukoll il-ħela ta’ riżorsi bħall-ilma u l-elettriku. Jeħtieġilna ukoll li narmu inqas skart kif ukoll li nirriċiklaw iktar. Jekk nagħmlu iktar użu mit-trasport pubbliku ukoll nistgħu inkunu ta’ għajnuna kbira biex Malta tnaqqas il-kontribut tagħha għall-bidla fil-klima.

Irridu nifhmu li l-bidla fil-klima qed tħarbat il-ħajja ta’ kulħadd. Qed tipperikola r-riżorsi li s’issa tipprovdilna b’xejn in-natura. Dan ifisser li filwaqt li kulħadd jintlaqat, l-iktar li jintlaqtu huma l-fqar f’kull rokna tad-dinja. Għax it-tibdil fil-klima iżid il-faqar kullimkien. Dan diġa beda jseħħ.

Il-klima hi parti mill-ġid komuni, hi ta’ kulħadd u hi għal kulħadd. Hu għalhekk ukoll li għandna l-obbligu li kull wieħed minna jagħti sehmu biex l-impatti ta’ pajjiżna jonqsu. Il-ftit impatti tagħna huma importanti daqs il-ħafna impatti ta’ ħaddieħor. Mela niftħu ftit għajnejna għall-ħsara kbira li diġa saret u nagħtu sehemna biex din tonqos. Ma baqax żmien x’jintilef għax il-bidla fil-klima diġa qegħda magħna.

Din is-sena bħala riżultat tal-bidla fil-klima ftit li xejn kellna xita f’Malta. L-effett fuqna ser jinħass l-iktar fuq l-agrikultura u l-ħażniet tal-ilma. Pajjiżi oħra sofrew l-għargħar li kaxkar kull ma sab.

Dawn huma l-effetti li qed jidhru u li diġa huma magħna. Nagħmlu l-parti tagħna biex flimkien ma dak li jirnexxielhom jagħmlu pajjiżi oħra innaqqsu dawn l-impatti u b’hekk titjieb il-qagħda ta’ kulħadd. Għax il-klima hi ġid komuni tal-umanità kollha: hi ta’ kulħadd u hi għal kulħadd.

Il-mozzjoni Parlamentari numru 322 : kriżi ta’ imġieba

ethical-politics

 

Nhar it-Tnejn li ġej, fil-Parlament, ser jiddiskutu mozzjoni ta’ sfiduċja fil-Gvern. Hi l-mozzjoni numru 322, mressqa mill-Kap tal-Opposizzjoni, dwar il-kriżi attwali kkawżata mid-dokumenti li ħarġu mill-Panama li l-Opposizzjoni issejħilha “kriżi ta’ korruzzjoni”.

Li l-Gvern mexa ħażin ma għandi l-ebda dubju. Kellhom jittieħdu passi tmien ġimgħat ilu dwar il-“kriżi” u ma sar xejn s’issa.

Imma kemm hu korrett li jingħad li din hi “kriżi ta’ korruzzjoni”?

Fil-bidu nett, meta faqqgħet il-kriżi, l-unika informazzjoni pubblika kienet dwar il-ħolqien ta’ kumpaniji fil-Panama għall-Konrad Mizzi, Ministru, u Keith Schembri (il-Kasco) Chief of Staff fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru. Iktar tard sirna nafu li kien hemm kumpanija oħra lesta biex titwaqqaf għal persuna oħra li ismu għadu mhux magħruf.

Mill-informazzjoni li ħarġet s’issa sirna nafu li Keith Schembri ried jinvesti fir-riċiklaġġ fl-India u fir-remote gaming. L-informazzjoni dwar x’ried jagħmel Konrad Mizzi mhux ċara għax hemm biss il-kelma tiegħu li l-kumpanija fil-Panama riedha biex tamministra l-ġid tal-familja. Hekk ta’ l-inqas qal li kien il-parir li tawh, u mexa fuqu. Għalkemm dak li qal Konrad Mizzi la jagħmel sens u l-anqas ma jitwemmen, s’issa ma ħarġet l-ebda informazzjoni oħra li tagħti verżjoni differenti jew li tikkuntrasta ma dak li qal hu. Bl-assi li iddikjara li għandu Konrad Mizzi ma jagħmilx sens li tmur il-Panama!

L-aħħar informazzjoni li ħarġet kienet dwar l-attentati biex jinfetaħ kont jew kontijiet bankarji f’wieħed minn diversi banek madwar id-dinja. Dan minnu innifsu m’huwiex indikazzjoni ta’ korruzzjoni. Ovvjament jista’ jintuża għalhekk ukoll! Il-kontijiet bankarji ma nfetħux (s’issa) għax il-banek talbu depożitu minimu sostanzjali!

Dan kollu jfisser li,  l-kriżi li bdiet b’suspetti kbar ta’ korruzzjoni, bl-informazzjoni li nafu sal-lum, għalkemm għad baqa’ kemm dubji kif ukoll suspetti, iktar milli  “kriżi ta’ korruzzjoni” hi “kriżi ta’ imġieba ħażina” bil-Prim Ministru, wara tmien ġimgħat għadu ma ħa l-ebda pass kontra dawk responsabbli. Xejn iżda ma jeskludi li iktar tard toħroġ informazzjoni li issaħħaħ l-argument dwar il-korruzzjoni. Imma s’issa din l-informazzjoni mhux magħruf li teżisti. Suspetti biss.

L-imġieba ħażina ta’ Konrad Mizzi toħroġ mill-fatt li huwa fetaħ il-kumpanija fil-Panama f’ġurisdizzjoni li minna nnifisha tnissel suspetti kbar ta’ korruzzjoni u li bħala riżultat ta’ dan kollu tefa’ dell tqil fuq il-Gvern u fuq il-pajjiż.

L-imġieba ħażina ta’ Keith Schembri l-Kasco toħroġ mill-fatt li filwaqt li ilu għal dawn l-aħħar tlett snin jipprova jagħti l-impressjoni li nqata’ min-negozju tiegħu xorta għadu qed jippjana investimenti ġodda għalih, b’mod li qed joħloq dubju perikoluż dwar fejn jibdew ir-responsabbiltajiet tiegħu lejn il-Gvern bħala l-id il-leminija tal-Prim Minsitru u fejn jispiċċaw l-interessi tiegħu ta’ negozju.

Din hi l-kriżi reali li għandu quddiemu l-pajjiż. Hi kriżi ta’ serjetà kbira, mhux eżatt kif qed jgħid il-Kap tal-Opposizzjoni. Imma xorta hemm ġustifikazzjoni li jirriżenjaw kemm Konrad Mizzi kif ukoll Keith Schembri. Xorta timmerita mozzjoni ta’ sfiduċja fil-Gvern għax wara tmien ġimgħat għadu ma ċċaqlaqx.

Ir-responsabbiltà politika tinġarr bir-riżenja jew tkeċċija

Australian Financial Review 130416 headline

 

Il-kontroversja f’Malta dwar il-kumpaniji tal-Panama hi kbira u ikkumplikata. L-informazzjoni ħierġa ftit ftit u bħala konsegwenza hemm il-periklu kontinwu ta’ misinterpretazzjoni ta’ din l-informazzjoni.

Il-kumpaniji ġew imwaqqfa. Tnejn nafu ta’ min huma. It-tielet waħda ma nafux għax donnu l-isem ta’ sidha kien sensittiv wisq u għalkemm il-kumpanija kienet intenzjonata għal din il-persuna jidher li l-kumpanija baqgħet hemm fuq l-ixkaffa.

Safejn hu magħruf, l-iskop li għalih twaqqfu dawn il-kumpaniji ma kienx hemm ċans li jitwettaq minħabba li bil-ħruġ tal-Panama Papers waqaf kollox. Baqa’ biss il-pjanijiet dwarhom fl-emails li ħerġin ftit ftit. Hemm ukoll l-ispjegazzjonijiet li qed jagħtu jew taw Keith Schembri l-Kasco u Konrad Mizzi.

Keith Schembri għandu “cover” tajjeb wara xiex jistaħba minħabba l-business tiegħu. Konrad Mizzi m’għandux ħajt ta’ kenn, l-ispjegazzjoni tiegħu diffiċli biex titwemmen.

L-artiklu tal-bieraħ 13 t’April 2016 fl-Australian Financial Review intitolat : The Panama Papers: Maltese leaders told Mossack Fonseca of secret gaming plan jikkwota minn emails ta’ rappreżentanti ta’ NexiaBT dwar l-investimenti. Kontinwament issir referenza għal żewġ kumpaniji. Hemm ukoll l-inizzjali tal-persuni involuti (KS għal Keith Schembri u KM għal Konrad Mizzi) biex b’hekk hu ċar li r-referenza hi għat-tnejn.

L-investimenti, jgħidu l-emails ikkwotati, kienu intenzjonati għal remote gaming u għar-riċiklaġġ. Imma l-artiklu Awstraljan , meta jidħol fid-dettall ma jibqax jirreferi għaż-żewġ persuni iżda jaqleb għal persuna waħda u jgħid hekk : “Mr Schembri has an existing recycling business in Malta.” Konrad Mizzi ma jissemmiex iktar. L-artiklu, minkejja t-titlu, ma jgħid xejn dwar l-investiment fir-remote gaming.

Jista’ jkun hemm emails oħra li s’issa għad ma ġewx ippubblikati, imma dwar dawn wieħed ikun jista’ jikkummenta meta dawn l-emails jaraw id-dawl tax-xemx.

Fl-aħħar kullma jibqa’ huma l-fatti. Il-kumpaniji fil-Panama infetħu. Il-ġurisdizzjoni tal-Panama m’għandhiex fama tajba, anzi għandha fama ta’ segretezza liema segretezza hi intenzjonata biex taħbi dak li banda oħra  facilment jinkixef.

Hemm il-korruzzjoni?

S’issa suspetti biss hemm u ħafna spekulazzjoni fuq jigsaw puzzle ta’ biċċiet ta’ informazzjoni. Minħabba l-fatt li dawn iċ-ċirkustanzi ġustament inisslu suspetti ta’ korruzzjoni għandu jkun iktar ċar għaliex Konrad u Keith għamlu ħażin meta aċċettaw il-parir li jmorru l-Panama bil-kumpaniji tagħhom. Esponew lilhom infushom u lill-Gvern li jiffurmaw minnu għal din il-kritika.

Ma kienx ġustifikat li Konrad Mizzi, Keith Schembri u l-persuna l-oħra li s’issa isimha mhux magħruf imorru l-Panama għax b’dan il-fatt biss tefgħu dell tqil fuq Malta u ngħata messaġġ żbaljat. Hu żball oħxon, li, meta jsir minn persuni li qed jamministraw l-poter politiku (bħal Keith Schembri u Konrad Mizzi) ma hemm l-ebda soluzzjoni għalih ħlief riżenja immedjata inkella tkeċċija.

B’hekk biss tista’ tinġarr ir-responsabbiltà politika.