Lil hinn mill-ġebla u l-kaċċa

 

Illum l-ambjent sar parti essenzjali mil-lingwaġġ politiku li jużaw il-partiti politiċi ta’ kuljum. Imma jekk dan hux kaz ta’ konvinzjoni jew konvenjenza, hu storja oħra.

L-ippjanar bl-addoċċ tal-użu tal-art tul is-snin flimkien mal-kaċċa irresponsabbli u insostenibbli kienu fuq quddiem fl-agenda ambjentali għal ftit taż-żmien mhux ħażin. Ġa ktibt b’mod estensiv dwar dan. Il-ħarsien tal-ambjent iżda, jfisser ħafna iktar minn hekk, avolja fiċ-ċirkustanzi partikolari ta’ pajjiżna kemm l-ippjanar għall-użu tal-art kif ukoll il-kaċċa ser jibqgħu fuq nett fl-aġenda ambjentali.

Żewġ oqsma li bla dubju ser ikunu fuq quddiem nett fl-aġenda ambjentali tal-pajjiż fix-xhur u s-snin li ġejjin huma l-kwalitá tal-arja u l-iskart li niġġeneraw.   Materji li ilna nitkellmu dwarhom is-snin bħala oqsma kruċjali li għandhom impatt fuq il-kwalitá tal-ħajja.

Il-kwalitá tal-arja f’pajjiżna hi effettwata prinċipalment mill-emmissjonijiet tal-karozzi. Teħtieġ li tkun indirizzata permezz  ta’ strateġija nazzjonali dwar it-trasport li tinkoraġixxi forom alternattivi ta’ aċċess sostenibbli bejn l-ibliet u l-irħula tagħna.

Il-metro li qed tiġi proposta ta’ min jikkunsidraha minkejja li s’issa għad ma hemmx dettalji biżżejjed dwar il-proposta nnifisha. Din il-proposta tal-metro, għandu jkun sottolinejat, tista’ tagħmel sens biss jekk tkun marbuta ma azzjoni simultanja li l-ewwel tnaqqas il-karozzi mit-toroq b’mod sostanzjali u li sussegwentement tassigura li fit-toroq tagħna jkun hemm biss karozzi li jaħdmu bl-elettriku.

Ma jagħmilx sens li tipproponi l-introduzzjoni ta’ metro u fl-istess ħin tibqa’ għaddej bi programm ta’ bini ta’ flyovers jew twessigħ ta’ toroq għax programm ta’ din ix-xorta filwaqt li jnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku b’mod temporanju jżid il-kapaċitá tal-istess toroq li jieħdu iktar traffiku u dan minn innifsu jwassal għal iktar konġestjoni tat-traffiku.

L-użu ikbar tar-rota tradizzjonali kif ukoll tal-pedelecs ukoll jagħti kontribut sostanzjali għal iktar mobilitá u anke għal kwalitá tal-ħajja aħjar. Imma dan jeħtieġ investiment sostanzjali fl-infrastruttura. Dan jinkludi mhux biss toroq aħjar għal dawk li jużaw ir-rota imma ukoll faċilitajiet ta’ showers fil-post tax-xogħol flimkien ma postijiet addattati fejn titqiegħed ir-rota fiż-żoni riżervati għall-parkeġġ.

Il-mezzi differenti ta’ trasport pubbliku għandhom ikunu imħeġġa biex jagħmlu użu minn sorsi nodfa ta’ enerġija. Dan jista’ jsir billi, pereżempju l-karozzi tal-linja eżistenti jkunu konvertiti biex jaħdmu bil-metan.

L-iskart li niġġeneraw huwa wġiegħ ta’ ras ambjentali kbira li fl-aħħar qed jingħata iktar attenzjoni. Presentement qed ikun indirizzat l-iskart organiku ġġenerat mill-qasam domestiku. Jekk dan l-iskop jintlaħaq dan jista’ jagħti riżultati tajbin għax l-iskart organiku jammonta għal madwar nofs l-iskart li niġġeneraw mid-djar tagħna. Imma hemm ħtieġa urġenti ukoll li l-awtoritajiet tat-turiżmu jiffukaw ftit attenzjoni fuq l-iskart organiku li jiġġeneraw ir-restoranti u faċilitajiet simili għax dan il-qasam kien traskurat għal ftit taż-żmien mhux ħażin.

Il-qasam tal-iskart jista’ jiġġenera ħafna impiegi ambjentali (green jobs) f’industrija tar-riċiklaġġ li għad tista’ tikber għax għandha potenzjal kbir. Din hi problema li kibret magħna tul is-snin minħabba traskuraġni: nistgħu bi ftit attenzjoni nittrasformawha f’opportunitá li mhux biss tissarraf fi kwalitá tal-ħajja aħjar imma ukoll f’ġid ekonomiku.

ippubblikat fl-Illum  – 28 ta’ Mejju 2017

Green and clean :  beyond land use planning and hunting

It is obvious to everyone that the environment is nowadays an integral part of the political lexicon of all the political parties in Malta. Whether this is out of conviction or out of convenience is,  however, another story altogether. Irrespective of the objective, it is still however positive to observe this development.

Reckless land use planning over the years, as well as irresponsible and unsustainable hunting, have been at the forefront of the environmental agenda for quite some time and I have already written extensively on these topics. Caring for the environment signifies much more than this, even though both land use planning and hunting will, of necessity remain at the top of Malta’s environmental agenda.

However, competing for attention and resources, the quality of the air we breath – as well as the waste we generate – are two specific areas which will undoubtedly be on the environmental action agenda in the months and years ahead. These are areas which the environmental lobby has been emphasising for years on end as being crucial in determining a better quality of life for all.

Air quality has to be tackled head on through the formulation of a transport strategy that seeks to encourage alternative forms of sustainable access between our towns and villages. This will most probably be a combination of various means and actions.

The proposed metro is an option worth considering, even though details are currently not available. The metro will only be feasible if it is linked with focused action on reducing the number of cars from the road and ensuring that all remaining cars on the road, after a reasonable transition, are electric cars. It is useless promoting a metro and simultaneously retaining a substantial programme of road-widening and/or construction of flyovers. Improving the road network will only ease traffic congestion temporarily but it will simultaneously increase the capacity for more traffic leading in turn to more traffic congestion.

Encouraging the use of bicycles and pedelecs will contribute substantially to improved mobility and a better quality of life, including ever-improving air quality. Substantial investment in the bicycle infrastructure  is however required. This must include the provision of more bicycle friendly roads and shower facilities at places of work as an essential pre-requisite, together with more bicycle parking areas.

Different forms of public transport using clean energy should also be encouraged – for example, converting existing public buses to the use of methane as their primary fuel.

Waste management is another environmental headache, and which has, of late, been receiving more attention. An effort is currently under way to address the organic fraction of the household waste generated. If properly managed this could lead to substantial results as organic waste accounts for around 50 per cent of all the household waste generated. The tourism authorities must, however, seek to focus on the organic waste generated by bars and restaurants as MTA has neglected this matter for far to long.

Proper waste management can result in the generation of green jobs in the recycling industry – which is still in its infancy but holds a lot of potential.  It is an opportunity to transform a problem caused by neglect over the years  into an opportunity which will be both green and clean.

published in The Malta Independent on Sunday – 28 May 2017

L-iskart għandu valur

si_zero_waste_large

Bħalissa diversi jitkellmu dwar ekonomija ċirkulari, imma bosta m’għandhomx idea din x’inhi.

L-ekonomija tagħna hi xi minn daqqiet deskritta bħala ekonomija lineari (jiġifieri linja dritta) u dan billi nieħdu l-materja prima mill-art, nipproduċu l-prodotti li neħtieġu u wara li nużawhom, narmuhom. F’kuntrast ma’ dan, l-ekonomija ċirkulari tfittex li flok ma jintrema dak li nkunu użajna, minnu niġġeneraw xi ħaġa oħra. B’dan il-mod, dak li nkunu ħadna mill-art, wara li jintuża, flok ma jintrema, iservi biex jiġġenera prodotti oħra.

Dan huwa proċess li ġie deskritt bħala ‘mill-benniena għall-benniena’ u jikkuntrasta mal-mod kif naħdmu llum fejn dak li nipproduċu jwassal ‘mill-benniena sal-qabar’, meta prodotti jintremew għax ma jibqgħux ta’ użu. Li dak li nużaw, ma narmuhx meta ma jibqgħalniex użu għalih jagħmel ħafna sens ambjentali. Imma jagħmel ukoll ħafna sens ekonomiku.

II-pjan ta’ Malta għall-immaniġjar tal-iskart jipponta f’din id-direzzjoni u fil-fatt jistabilixxi l-mira li sal-2050 ma niġġenerawx iktar skart: mira żero skart. Din il-mira trid tintlaħaq 33 sena oħra li għalkemm jidhru ftit ’il bogħod, fil-fatt jista’ jkun li m’hemmx biżżejjed żmien biex nibdlu l-mod kif naħsbu. Hemm ħafna xogħol x’isir.

Idealment l-ewwel miżura li għandna nieħdu dwar l-iskart hi li nippruvaw innaqqsu l-iskart li niġġeneraw. Dan kieku jkun ħafna aħjar milli nippruvaw naraw x’ser nagħmlu bih! F’xi każi, dan jista’ jsir b’faċilità. Per eżempju nistgħu nnaqqsu l-iskart organiku li narmu billi nippjanaw aħjar dwar dak li nieklu fi djarna. Nistgħu nnaqqsu wkoll ir-rimi tal-pakketti u l-laned li fihom ikun l-ikel billi nixtru u nieklu iktar ikel frisk, li ġeneralment ikun ikel li nipproduċu fil-pajjiż.

Ovvjament, ħafna minna m’għandniex il-ħin biex naħsbu dwar in-numru kbir ta’ deċiżjonijiet żgħar li nieħdu kuljum u li bħala riżultat tagħhom niġġeneraw ħafna skart. Il-konvenjenza tal-ikel fil-pakketti jew ta’ ikel ipproċessat li nixtru fil-laned kbar u żgħar, ħafna drabi tkun it-triq faċli, għax kulħadd għandu x’jagħmel u ħadd m’għandu ħin żejjed! Dan iwassal għal konsegwenza mhux biss ta’ skart li stajna nevitaw imma wkoll li nispiċċaw nieklu ikel li hu inqas sustanzjuż.

Bħalissa f’diversi lokalitajiet f’Malta u Għawdex għaddej proġett pilota dwar l-iskart organiku. Ilu ftit li beda, u għalkemm ma ħarġitx informazzjoni uffiċjali dwaru hu magħruf li kellu reazzjoni mħallta. Imma bil-mod il-mod qed ikollu suċċess.

Jekk il-ġbir tal-iskart organiku jsir sewwa, l-iskart li jispiċċa fil-borża s-sewda jista’ jonqos bin-nofs. Hemm ukoll il-vantaġġ li meta l-iskart organiku ma jibqax jintefa’ fil-miżbla, u minflok ikun iproċessat fl-impjant tal-iskart, il-gassijiet li jirriżutaw minnu meta jiddikomponi jservu biex nipproduċu l-elettriku minflok ma jikkontribwixxu għal gassijiet serra li huma l-kawża tat-tibdil fil-klima. Dan ċertament huwa għal vantaġġ ta’ kulħadd.

Hi politika tajba dik li biha nistgħu naslu biex innaqqsu ħamsin fil-mija tal-iskart fil-borża s-sewda. Imma biex naslu, hemm ħtieġa ta’ investiment sostanzjali fl-edukazzjoni ambjentali fil-lokalitajiet tagħna. Il-Wasteserv, li ultimament hi responsabbli għall-immaniġjar tal-iskart fil-gżejjer Maltin, diġà ħadet bosta inizjattivi. Imma hemm ħafna iktar x’isir. Qatt iżda ma tista’ tgħid li sar biżżejjed.

Għandna bżonn nifhmu li l-iskart jikkonsisti f’riżorsi li użajna. Dawn ukoll għandhom valur u l-ekonomija ċirkulari tipprova ssarraf dan il-valur. Għalhekk il-mira ta’ skart żero biex ma nibqgħux nipproduċu skart imma dak li ma jibqagħlux użu għalina xorta għandu valur.

ippubbblikat f’Illum, 29 ta’ Jannar 2017

Towards a zero waste target

 

The linear model of our economy follows a take-make-use-waste path as a result of which we extract resources from the earth which we use and subsequently throw away. In contrast to this cradle-to-grave trajectory, the circular economy seeks cyclical sustainability.

In a circular economy, the management of waste is paramount.  It seeks to retain the resources used in our products in the economic loop as it is considered that they can be re-used to form other products. William McDonough and Michael Braungart describe this as a cradle-to-cradle process in their seminal book Cradle to Cradle. Remaking the way we make things. This is in contrast to the throw-away society which follows a cradle-to-grave path.

This is not only makes environmental sense, it also makes economic sense. Malta’s Waste Management Plan for the period 2014-2020 tentatively points in this direction by establishing a zero waste target that is to be achieved by 2050. Thirty-three years may seem to be too far away but, in reality, it may be just enough to change our mindset. A lot of hard work is involved but, at the end of the day, it will also be rewarding.

It involves the application of what is known as the waste hierarchy to different waste streams. Waste minimisation or prevention is always the preferred option. Ideally we should aim to prevent the generation of waste and in a number of cases this can easily be done. For example, we can prevent the generation of a substantial portion of organic waste by giving more thought to the food intake in our homes. We can also reduce the amount of food packaging by opting for more fresh food which is generally local.

Obviously, most of us have very little time to think about the consequences of our large number of small decisions which end up generating a lot of waste. Convenience generally wins the day, as we often opt for packaged and processed food. As a result, we not only generate avoidable waste but also end up eating less healthy food.

A pilot project related to organic waste is currently under way in 8 localities in Malta and Gozo. It has been going on for some time and although information as to the manner in which the localities involved have reacted is not publicly available, it is known through the grapevine that this has been varied but is improving.

Collecting the organic waste part of domestic waste, if carried out successfully, may well reduce the amount going to landfill by around 50 percent. There is also an added benefit: when the organic part of our waste is processed in a waste recycling plant, the resulting gases are used to produce electricity instead of adding to greenhouse gas emissions. This is surely a win-win situation.

Reducing 50 percent of our waste through the responsible management of just one part of it is very good policy. However, this requires much more investment in environmental education in our localities. Wasteserve, being ultimately responsible for waste management in the Maltese Islands, has taken a lot of initiatives in this respect, but much more needs to be done.  It is never enough.

Waste is a collection of discarded resources and realising the value that we throw away is, in reality, what the circular economy is all about – hence the target of a zero waste society.

published in The Independent on Sunday : 29 January 2017

The environmental deficit

 

traffic jam Malta

 

Going by the information available on the increased incidence of various types of cancers, both common and rare types, it is evident that the accumulated environmental impacts originating from human action is exacting its toll. Few make the link between the increased incidence of rare diseases,  cancers and environmental neglect accumulated over the years.  

Over the Christmas period, as a result of the never-ending humanitarian operations of the Community Chest Fund, we hear of the ever-increasing demand on state resources by those struck by cancer. The demand is such that the resources of the state have to be supplemented by the annual telethon which this year raised a record €5.5 million.

The advertising blitz on the switching over of Malta’s power generation from one dependent on heavy fuel oil to natural gas informs us that air quality in Malta will improve substantially as a result. This statement is only partially correct as the major contributor to Malta’s poor air quality was not power generation but the ubiquitous and exponential increase of cars on our roads.

The cars on our roads are part of the real “cancer factory” in operation on Maltese territory.

As is evidenced by the substantial investments channeled towards the improvement of the road infrastructure, it is clear that the political will to address this issue is very weak. Improved road infrastructure, such as the construction of flyovers to ease traffic congestion, will only increase the dependence on cars. In the long term, this improvement to the road network will hamper the drive to shift custom to public transport. Consequently, it will serve to further increase cars on our roads and will hence contribute to an increase in the output of the “cancer factory”.

Public transport has been improved as is evidenced by a gradual increase in its use. Various initiatives to encourage the use of public transport have been introduced. However, the Maltese state is sending conflicting signals when it simultaneously speaks in favor of public transport yet invests heavily to facilitate the continued domination of our roads by private cars.

Lack of adequate environmental protection in the past has contributed to an ever-accumulating environmental deficit which in turn will lead to total and complete bankruptcy as no one is in a position to bale out Mother Earth.

Environment protection is multifaceted. Addressing the different waste streams and seriously plotting the path to the 2050 zero waste targets established by Malta’s Waste Management Strategy would definitely signify that we are in earnest. However, it is certainly not enough. What about the excessive use of pesticides which still end up contaminating our food chain? Or what about our water table, which in addition to being depleted is also contaminated with pesticides and fertilisers?   I could go on and on with a never-ending list of examples.

The environmental deficit is constantly on the increase. Each generation creates additional environmental impacts without in any way adequately addressing the accumulated impacts handed down by the previous generations. Governments are worried by economic deficits, yet few seem to be worried by the accumulating environmental deficit. We are using the earth’s resources as if tomorrow will never come.

No one will bail us out from the consequences of this deficit, yet nature has its own way of extracting its dues. Climate change, the collapse of agriculture in various countries and a higher incidence of common and rare forms of cancers are all different forms of payment which nature is extracting. These bills can only be avoided (in the long term) if we switch back to operating in a manner which is compatible with nature.

Otherwise the accumulating environmental deficit will bankrupt humanity.

published on The Independent on Sunday – 1 January 2017

L-iżbilanċ ambjentali

 

traffic.Marsa

 

Minn dak li hu magħruf dwar l-inċidenza dejjem tikber tal-cancer, jidher li l-impatti ambjentali tal-ħidma tal-bniedem qed ikollhom effett qawwi. Ftit huma dawk li huma konxji dwar ir-rabtiet li hemm bejn il-ħsara ambjentali u uħud mill-mard rari li s-soċjetá tagħna qegħda tiffaċċja.

Fil-ġranet tal-Milied, riżultat tal-ħidma bla heda tal-Community Chest Fund, nisimgħu dwar id-domanda ma tieqaf qatt għas-servizzi li jagħti l-istat lil dawk milquta minn kull forma ta’ cancer. Id-domanda hi tant kbira li riżorsi tal-istat huma mgħejjuna mill-ġbir li jsir waqt l-Istrina, li, din is-sena laħaq is-somma record ta’ €5.5 miljuni.

Il-Gvern qed ixandar riklami dwar il-qalba tal-ġenerazzjoni tal-elettriku minn waħda dipendenti fuq il-heavy fuel oil għal waħda dipendenti fuq il-gass naturali. F’dawn ir-riklami qed jgħidulna li ser ikollna titjib fil-kwalitá tal-arja bħala riżultat ta’ din il-qalba. Din id-dikjarazzjoni (tar-riklami) hi biss parzjalment korretta. Dan minħabba li l-kontributur ewlieni għall-kwalitá tal-arja f’Malta qatt ma kienet il-ġenerazzjoni tal-elettriku iżda n-numru ta’ karozzi fit-toroq li donnu ma jispiċċa qatt. Huma dawn il-karozzi fit-toroq li jiffurmaw parti mill-fabbrika reali tal-cancer f’Malta.

Kif anke jidher mill-investimenti sostanzjali dedikati għal titjib fl-infrastruttura tat-toroq huwa ċar li r-rieda politika biex dan ikun indirizzat hi dgħajfa. Għax iktar ma titjieb l-infrastruttura tat-toroq, iktar ikunu inkoraġġiti karozzi fit-toroq, għax it-triq għalihom tkun iffaċilitata. It-titjib fl-infrastruttura tat-toroq, iżżid id-dipendenza tagħna lkoll fuq il-karozzi u bħala riżultat ta’ dan, tostakola l-ħidma biex iktar nies tuża t-trasport pubbliku.

Sar titjib fit-trasport pubbliku, anke bħala riżultat ta’ diversi inizzjattivi li ttieħdu. Imma l-pajjiż qed jagħti sinjali konfliġġenti, għax filwaqt li qiegħed jinkoraġixxi l-użu tat-transport pubbliku, fl-istess ħin qed jinvesti flejjes sostanzjali biex jiffaċilita l-kontinwazzjoni tad-dominazzjoni tat-toroq tagħna mill-karozzi.

Il-ħarsien tal-ambjent jinvolvi ħafna ħidma diversa. Jinkludi ħidma biex ikunu indirizzati b’serjetá s-sorsi differenti ta’ ġenerazzjoni tal-iskart biex b’hekk infasslu t-triq li biha rridu naslu ħalli nilħqu l-mira ta’ “skart zero”. Din hi mira stabbilita mill-Istrateġija Nazzjonali tal-Iskart u trid tintlaħaq sal-2050. Dan ċertament li mhux biżżejjed. X’ngħidu għall-użu eċċessiv ta’ pestiċidi li mhux biss qed jikkontamina dak li jkun prodott fir-raba’ imma parti minnu jispiċċa ukoll f’dak li baqa’ mill-ilma tal-pjan?

L-iżbilanċ ambjentali qiegħed dejjem jiżdied. Kull ġenerazzjoni qed tispiċċa żżid l-impatti mingħajr ma tindirizza sewwa l-impatti akkumulati li tkun wirtet mill-ġenerazzjoni ta’ qabilha.

Il-Gvernijiet qed jinkwetaw fuq l-iżbilanċ finanzjarju imma ftit wisq minnhom jinkwetaw fuq l-iżbilanċ ambjentali li iktar ma jgħaddi żmien iktar qed imur għall-agħar. Ir-riżorsi tad-dinja qed jintużaw qieshom bir bla qiegħ.

In-natura għandha l-modi tagħha kif iġġiegħlna nħallsu għal dan l-iżbilanċ ambjentali. It-tibdil fil-klima, l-kollass tal-agrikultura f’diversi pajjiżi kif ukoll iż-żieda qawwija ta’ kull xorta ta’ cancer huma kollha tweġiba tan-natura li biha kull wieħed minnha qiegħed jerfa’ l-piz tal-ħsara li saret lin-natura. Dawn il-kontijiet li qed tibgħatina n-natura jistgħu jonqsu fil-futur jekk nibdew minn issa ngħixu b’mod li joħloq inqas ħsara ambjentali. Jekk dan ma jseħħx il-kontijiet tan-natura, bla ebda dubju, jwasslu għal kollass totali.

ippubblikat fuq Illum – Is-Sibt 31 ta’ Diċembru 2016

Fir-Raħal Ġdid : il-kwalità tal-ħajja tar-residenti

Marsa Shipbuilding site

Tħabbar dak li ilu ftit magħruf ( 1 u 2). Ċjoe li s-sit tal-Marsa Shipbuilding ser ikun żviluppat f’ċentru għas-servizzi lill-oil rigs li qed jirreferu għalih bħala l-Mediterranean Maritime Hub.

Qed jingħad li dan ser ifisser investiment ta’ €55 miljun u li ser joħloq 150 impieg ta’ kwalità fil-qasam tal-industrija taż-żejt u tal-gass.

Ħadd ma hu ser jargumenta kontra l-ħolqien tal-ġid, imma tajjeb li anke f’dan l-istadju nemfasizza li s-sit magħżul hu viċin ħafna ta’ żona residenzjali – il-parti t’isfel tar-Raħal Ġdid. L-impatt fuq ir-residenti għandu jkun indirizzat minn issa meta d-dettalji tal-proġett għadhom fl-istadju ta’ ippjanar.

Dan ser jinkludi  prinċipalment storbju u tniġġiż tal-arja imma ukoll dwar kif ser ikun immaniġjat l-iskart tossiku li bla dubju ser joriġina mix-xogħolijiet ippjanati.

Għax il-kwalità tal-ħajja tar-residenti tar-Raħal Ġdid hi importanti daqs il-ħolqien tal-impiegi. Għandna diġa esperjenza qarsa fl-Isla u Birżebbuġa. Nittama li minn din l-esperjenza tgħallimna bħala pajjiż biex l-affarijiet isiru aħjar.

Il-bidla fil-klima hi magħna

climate-change

Nhar il-Ġimgħa li għaddiet rappreżentanti ta’ iktar minn 170 pajjiż, Malta inkluża, inġabru fil-kwartieri ġenerali tal-Ġnus Magħquda fi New York biex jiffirmaw il-ftehim dwar il-klima li intlaħaq fi tmiem is-sena ġewwa Pariġi. Dan il-ftehim għandu jfisser li hemm qbil li kull pajjiż ser jikkontribwixxi lejn soluzzjoni ta’ din il-problema.

Hemm qbil biex jittieħdu l-passi kollha meħtieġa ħalli t-temperatura globali ma togħliex iktar minn bejn 1.5oC  u 2oC fuq it-temperatura globali, kif din kienet fil-bidu tal-perjodu industrijali. Biex dan isir jeħtieġ li jonqsu l-emissjonijiet li qed joriġinaw mill-attivitajiet tal-bniedem u li qed jinġabru fl-atmosfera u jsaħħnu d-dinja. Ewlieni fost dawn il-gassijiet hemm id-diossidju tal-karbonju (CO2) li prinċipalment joriġina mill-ħruq ta’ żjut fossili li nużaw biex niġġeneraw l-elettriku kif ukoll mill-petrol u mid-diesel li jintużaw fil-karozzi u inġenji oħra.

Anke Malta ser tfittex li tnaqqas l-impatti tagħha fuq il-klima u dan billi jkollha politika sostenibbli dwar it-trasport, l-enerġija u l-agrikoltura, fost oħrajn. Irridu nindirizzaw l-impatti tal-klima fuq il-bijodiversità, fuq is-saħħa, fuq it-turiżmu, fuq l-ilma, fuq l-agrikoltura kif ukoll fuq l-infrastruttura marittima.

Kemm is-sena li għaddiet kif ukoll l-ewwel tlett xhur ta’ din is-sena kienu fost l-iktar sħan fl-istorja. It-temp qed jitħawwad. L-istaġuni qed jiġġebbdu u jinbidlu. L-istaġuni tax-xita inbidlu għal kollox b’mod li qed issir ħsara kbira lill-agrikultura kif ukoll lill-ħażna tal-ilma li hi tant essenzjali għal kull forma ta’ ħajja. It-temperatura li qed togħla qed iddewweb is-silġ fil-poli u fuq il-muntanji f’diversi partijiet tad-dinja bil-konsegwenza li l-livell tal-baħar qed jogħla u ser jogħla iktar jekk ma’ jittieħdux miżuri biex inrazznu l-għoli tat-temperatura.

Irridu innaqqsu l-impatti tagħna fuq il-klima bħala pajjiż: irridu innaqqsu l-emissjonijiet kif ukoll il-ħela ta’ riżorsi bħall-ilma u l-elettriku. Jeħtieġilna ukoll li narmu inqas skart kif ukoll li nirriċiklaw iktar. Jekk nagħmlu iktar użu mit-trasport pubbliku ukoll nistgħu inkunu ta’ għajnuna kbira biex Malta tnaqqas il-kontribut tagħha għall-bidla fil-klima.

Irridu nifhmu li l-bidla fil-klima qed tħarbat il-ħajja ta’ kulħadd. Qed tipperikola r-riżorsi li s’issa tipprovdilna b’xejn in-natura. Dan ifisser li filwaqt li kulħadd jintlaqat, l-iktar li jintlaqtu huma l-fqar f’kull rokna tad-dinja. Għax it-tibdil fil-klima iżid il-faqar kullimkien. Dan diġa beda jseħħ.

Il-klima hi parti mill-ġid komuni, hi ta’ kulħadd u hi għal kulħadd. Hu għalhekk ukoll li għandna l-obbligu li kull wieħed minna jagħti sehmu biex l-impatti ta’ pajjiżna jonqsu. Il-ftit impatti tagħna huma importanti daqs il-ħafna impatti ta’ ħaddieħor. Mela niftħu ftit għajnejna għall-ħsara kbira li diġa saret u nagħtu sehemna biex din tonqos. Ma baqax żmien x’jintilef għax il-bidla fil-klima diġa qegħda magħna.

Din is-sena bħala riżultat tal-bidla fil-klima ftit li xejn kellna xita f’Malta. L-effett fuqna ser jinħass l-iktar fuq l-agrikultura u l-ħażniet tal-ilma. Pajjiżi oħra sofrew l-għargħar li kaxkar kull ma sab.

Dawn huma l-effetti li qed jidhru u li diġa huma magħna. Nagħmlu l-parti tagħna biex flimkien ma dak li jirnexxielhom jagħmlu pajjiżi oħra innaqqsu dawn l-impatti u b’hekk titjieb il-qagħda ta’ kulħadd. Għax il-klima hi ġid komuni tal-umanità kollha: hi ta’ kulħadd u hi għal kulħadd.

Il-mozzjoni Parlamentari numru 322 : kriżi ta’ imġieba

ethical-politics

 

Nhar it-Tnejn li ġej, fil-Parlament, ser jiddiskutu mozzjoni ta’ sfiduċja fil-Gvern. Hi l-mozzjoni numru 322, mressqa mill-Kap tal-Opposizzjoni, dwar il-kriżi attwali kkawżata mid-dokumenti li ħarġu mill-Panama li l-Opposizzjoni issejħilha “kriżi ta’ korruzzjoni”.

Li l-Gvern mexa ħażin ma għandi l-ebda dubju. Kellhom jittieħdu passi tmien ġimgħat ilu dwar il-“kriżi” u ma sar xejn s’issa.

Imma kemm hu korrett li jingħad li din hi “kriżi ta’ korruzzjoni”?

Fil-bidu nett, meta faqqgħet il-kriżi, l-unika informazzjoni pubblika kienet dwar il-ħolqien ta’ kumpaniji fil-Panama għall-Konrad Mizzi, Ministru, u Keith Schembri (il-Kasco) Chief of Staff fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru. Iktar tard sirna nafu li kien hemm kumpanija oħra lesta biex titwaqqaf għal persuna oħra li ismu għadu mhux magħruf.

Mill-informazzjoni li ħarġet s’issa sirna nafu li Keith Schembri ried jinvesti fir-riċiklaġġ fl-India u fir-remote gaming. L-informazzjoni dwar x’ried jagħmel Konrad Mizzi mhux ċara għax hemm biss il-kelma tiegħu li l-kumpanija fil-Panama riedha biex tamministra l-ġid tal-familja. Hekk ta’ l-inqas qal li kien il-parir li tawh, u mexa fuqu. Għalkemm dak li qal Konrad Mizzi la jagħmel sens u l-anqas ma jitwemmen, s’issa ma ħarġet l-ebda informazzjoni oħra li tagħti verżjoni differenti jew li tikkuntrasta ma dak li qal hu. Bl-assi li iddikjara li għandu Konrad Mizzi ma jagħmilx sens li tmur il-Panama!

L-aħħar informazzjoni li ħarġet kienet dwar l-attentati biex jinfetaħ kont jew kontijiet bankarji f’wieħed minn diversi banek madwar id-dinja. Dan minnu innifsu m’huwiex indikazzjoni ta’ korruzzjoni. Ovvjament jista’ jintuża għalhekk ukoll! Il-kontijiet bankarji ma nfetħux (s’issa) għax il-banek talbu depożitu minimu sostanzjali!

Dan kollu jfisser li,  l-kriżi li bdiet b’suspetti kbar ta’ korruzzjoni, bl-informazzjoni li nafu sal-lum, għalkemm għad baqa’ kemm dubji kif ukoll suspetti, iktar milli  “kriżi ta’ korruzzjoni” hi “kriżi ta’ imġieba ħażina” bil-Prim Ministru, wara tmien ġimgħat għadu ma ħa l-ebda pass kontra dawk responsabbli. Xejn iżda ma jeskludi li iktar tard toħroġ informazzjoni li issaħħaħ l-argument dwar il-korruzzjoni. Imma s’issa din l-informazzjoni mhux magħruf li teżisti. Suspetti biss.

L-imġieba ħażina ta’ Konrad Mizzi toħroġ mill-fatt li huwa fetaħ il-kumpanija fil-Panama f’ġurisdizzjoni li minna nnifisha tnissel suspetti kbar ta’ korruzzjoni u li bħala riżultat ta’ dan kollu tefa’ dell tqil fuq il-Gvern u fuq il-pajjiż.

L-imġieba ħażina ta’ Keith Schembri l-Kasco toħroġ mill-fatt li filwaqt li ilu għal dawn l-aħħar tlett snin jipprova jagħti l-impressjoni li nqata’ min-negozju tiegħu xorta għadu qed jippjana investimenti ġodda għalih, b’mod li qed joħloq dubju perikoluż dwar fejn jibdew ir-responsabbiltajiet tiegħu lejn il-Gvern bħala l-id il-leminija tal-Prim Minsitru u fejn jispiċċaw l-interessi tiegħu ta’ negozju.

Din hi l-kriżi reali li għandu quddiemu l-pajjiż. Hi kriżi ta’ serjetà kbira, mhux eżatt kif qed jgħid il-Kap tal-Opposizzjoni. Imma xorta hemm ġustifikazzjoni li jirriżenjaw kemm Konrad Mizzi kif ukoll Keith Schembri. Xorta timmerita mozzjoni ta’ sfiduċja fil-Gvern għax wara tmien ġimgħat għadu ma ċċaqlaqx.

Ir-responsabbiltà politika tinġarr bir-riżenja jew tkeċċija

Australian Financial Review 130416 headline

 

Il-kontroversja f’Malta dwar il-kumpaniji tal-Panama hi kbira u ikkumplikata. L-informazzjoni ħierġa ftit ftit u bħala konsegwenza hemm il-periklu kontinwu ta’ misinterpretazzjoni ta’ din l-informazzjoni.

Il-kumpaniji ġew imwaqqfa. Tnejn nafu ta’ min huma. It-tielet waħda ma nafux għax donnu l-isem ta’ sidha kien sensittiv wisq u għalkemm il-kumpanija kienet intenzjonata għal din il-persuna jidher li l-kumpanija baqgħet hemm fuq l-ixkaffa.

Safejn hu magħruf, l-iskop li għalih twaqqfu dawn il-kumpaniji ma kienx hemm ċans li jitwettaq minħabba li bil-ħruġ tal-Panama Papers waqaf kollox. Baqa’ biss il-pjanijiet dwarhom fl-emails li ħerġin ftit ftit. Hemm ukoll l-ispjegazzjonijiet li qed jagħtu jew taw Keith Schembri l-Kasco u Konrad Mizzi.

Keith Schembri għandu “cover” tajjeb wara xiex jistaħba minħabba l-business tiegħu. Konrad Mizzi m’għandux ħajt ta’ kenn, l-ispjegazzjoni tiegħu diffiċli biex titwemmen.

L-artiklu tal-bieraħ 13 t’April 2016 fl-Australian Financial Review intitolat : The Panama Papers: Maltese leaders told Mossack Fonseca of secret gaming plan jikkwota minn emails ta’ rappreżentanti ta’ NexiaBT dwar l-investimenti. Kontinwament issir referenza għal żewġ kumpaniji. Hemm ukoll l-inizzjali tal-persuni involuti (KS għal Keith Schembri u KM għal Konrad Mizzi) biex b’hekk hu ċar li r-referenza hi għat-tnejn.

L-investimenti, jgħidu l-emails ikkwotati, kienu intenzjonati għal remote gaming u għar-riċiklaġġ. Imma l-artiklu Awstraljan , meta jidħol fid-dettall ma jibqax jirreferi għaż-żewġ persuni iżda jaqleb għal persuna waħda u jgħid hekk : “Mr Schembri has an existing recycling business in Malta.” Konrad Mizzi ma jissemmiex iktar. L-artiklu, minkejja t-titlu, ma jgħid xejn dwar l-investiment fir-remote gaming.

Jista’ jkun hemm emails oħra li s’issa għad ma ġewx ippubblikati, imma dwar dawn wieħed ikun jista’ jikkummenta meta dawn l-emails jaraw id-dawl tax-xemx.

Fl-aħħar kullma jibqa’ huma l-fatti. Il-kumpaniji fil-Panama infetħu. Il-ġurisdizzjoni tal-Panama m’għandhiex fama tajba, anzi għandha fama ta’ segretezza liema segretezza hi intenzjonata biex taħbi dak li banda oħra  facilment jinkixef.

Hemm il-korruzzjoni?

S’issa suspetti biss hemm u ħafna spekulazzjoni fuq jigsaw puzzle ta’ biċċiet ta’ informazzjoni. Minħabba l-fatt li dawn iċ-ċirkustanzi ġustament inisslu suspetti ta’ korruzzjoni għandu jkun iktar ċar għaliex Konrad u Keith għamlu ħażin meta aċċettaw il-parir li jmorru l-Panama bil-kumpaniji tagħhom. Esponew lilhom infushom u lill-Gvern li jiffurmaw minnu għal din il-kritika.

Ma kienx ġustifikat li Konrad Mizzi, Keith Schembri u l-persuna l-oħra li s’issa isimha mhux magħruf imorru l-Panama għax b’dan il-fatt biss tefgħu dell tqil fuq Malta u ngħata messaġġ żbaljat. Hu żball oħxon, li, meta jsir minn persuni li qed jamministraw l-poter politiku (bħal Keith Schembri u Konrad Mizzi) ma hemm l-ebda soluzzjoni għalih ħlief riżenja immedjata inkella tkeċċija.

B’hekk biss tista’ tinġarr ir-responsabbiltà politika.