Il-mina bejn Malta u Għawdex: lil hinn mill-ponta ta’ mneħirna

Il-mina taħt il-baħar bejn Malta u Għawdex ser tkun mina għall-karozzi u mhux mina għan-nies. Biex din tagħmel sens ekonomiku ser ikollha tiddependi minn żieda fit-traffiku bejn il-gżejjer u għaldaqstant tikkontradixxi l-ispirtu tal-Pjan Nazzjonali għat-Trasport sas-sena 2025.

Tajjeb li niftakru li l-Pjan Nazzjonali għat-Trasport imfassal fl-2016 mill-Gvern Laburista jenfasizza li l-linja politika dwar it-transport u l-ippjanar tiegħu f’Malta baqgħet qatt ma ħares fit-tul. Dan ikkaġuna “nuqqas ta’ direzzjoni strateġika u n-nuqqas ta’ kapaċità li jkunu ndirizzati materji diffiċli, bħar-restrizzjonijiet dwar karozzi privati.”

Minflok ma jippresenta politika maħsuba biex tindirizza t-tnaqqis tal-karozzi privati mit-toroq tagħna, l-Gvern u l-aġenziji tiegħu baqgħu għaddejin b’ħidma li tkompli ssaħħaħ id-dipendenza mill-karozzi privati. Dan qed isir permezz ta’ investiment eċċessiv fl-infrastruttura tat-trasport lokali. Dan l-investiment qed isir bil-għan li jżid iżjed karozzi minn kemm filfatt jesgħu t-toroq tal-pajjiż, u dan biex jissodisfa lin-negozjanti tal-karozzi. Importanti ukoll li nirrealizzaw li ladarba l-emmissjonijiet mit-trasport jirrappreżentaw l-ikbar kontribut tagħna għaż-żieda tal-karbonju fl-arja, dawn qegħdin ixekklu l-politika dwar it-tibdil fil-klima li kull Gvern sensibbli jenħtieg isegwi. Dan minkejja li l-Gvern jiftaħar li kien minn tal-ewwel li segwa u beda jimplimenta l-konklużjonijiet tas-summit ta’ Pariġi dwar il-klima.

Fil-konferenza stampa il-Ministri Ian Borg u Justyne Caruana saħqu li l-investituri li ser jinvestu fil-mina għandhom jimmiraw lejn mina li tkun kapaċi tiffaċilita l-moviment ta’ 9,000 karozza kuljum bejn il-gżejjer. Dan ifisser illi jiġi ġġenerat livell ta’ traffiku li jlaħħaq it-tripplu ta’ dak li għandna illum, b’mod konsistenti mal-projezzjonijiet tal-istudju li għamlet id-ditta E-cubed rigward il-vijabilità ekonomika tal-proġett. Dan l-istudju kien ġie kkummissjonat minn Transport Malta u l-Kamra Għawdxija tal-Kummerċ.

Il-ħlas li jkun meħtieġ li jsir għall-użu tal-mina, jiġifieri t-toll, jiddetermina kif jinġabru lura l-ispejjes biex tiġi żviluppata l-mina u biex din tibqa’ topera tul is-snin. Dan kollu jiddependi minn kemm il-mina tintuża mill-karozzi. L-esiġenza li mill-mina jgħaddi l-ikbar traffiku possibli hija l-bażi li ssejjes l-esistenza tal-mina, għax mingħajr dan it-traffiku ma jinġabrux il-flejjes li għandhom jagħmlu tajjeb għall-ispejjes u l-profitti ta’ min ser jidħol għal dan “l-investiment”. Imma dan min-naħa l-oħra jmur kontra objettiv bażiku tal-Pjan Nazzjonali għat-Trasport li bi kliem ċar jispjega li t-tnaqqis tal-karozzi mit-toroq hu essenzjali jekk tassew irridu nħarsu lil hinn mill-ponta ta’ mneħirna.

L-ammont ta’ ħlas li ser jinġabar mill-utenti tal-mina ser jiddependi mill-ispiża meħtieġa biex din tiġi żviluppata u mill-ħtieġijiet tal-operat tagħha. Ir-rapporti tal-konferenza stampa li saret iktar kmieni din il-ġimgħa ma taw l-ebda indikazzjoni dwar l-istima ta’ din l-ispiża. F’dan l-istadju dan jinftiehem għax għadu ma ġie iffinalizzat l-ebda diżinn. Hemm ukoll raġuni partikolari oħra. L-informazzjoni dwar il-ġejoloġija tal-Fliegu inġabret biss dan l-aħħar u mhemm l-ebda dubju li ser ikun meħtieġ iżjed iżjed tagħrif speċifiku rigward iż-żoni problematiċi. L-istudji mistennija li jkollhom impatt kemm fuq id-disinn finali u kemm fuq l-ispiża li tirriżulta u allura fuq il-ħlas li jkun meħtieg li jintalab mill-utenti tal-mina.

Rari ħafna li proġetti bħal dawn isegwu l-istima tal-ispejjes. Pereżempju, rigward il-każ tal-mina bejn il-power station tal-Marsa u dik ta’ Delimara nafu li l-ispiża finali kienet viċin id-doppju tal-istima iniżjali u dan minħabba in-nuqqas ta’ informazzjoni ġeoloġika. Minħabba dan sfrondaw partijiet mill-mina waqt li kien għaddej ix-xogħol u kellhom isiru ħafna iżjed xogħolijiet, fosthom ċerti bidliet f’partijiet mir-rotta tal-mina nifsha!

Min-naħa l-oħra l-ispiża fuq iċ-Channel Tunnel bejn Folkestone f’Kent u Coquelles ħdejn Calais qabżet l-istima b’madwar 80 fil-mija u dan minkejja li kienu saru studji ġeoloġiċi dettaljati.

Fl-aħħar l-ispiża reali ser tkun bejn is-600 miljun u biljun euro, u din ser tiddependi mid-disinn finali u mid-diffikultajiet ġeoloġiċi li ser jaffaċċja t-tħaffir tal-mina taħt il-Fliegu.

Dejjem jekk isir, dan il-proġett ser iħalli impatti ambjentali sinifikanti, kemm f’Malta kif ukoll f’Għawdex, fosthom li qerda tal-villaġġ trogloditiku fl-Għerien, fil-limiti tal-Mellieħa.

Hemm soluzzjonijiet oħra li jistgħu jindirizzaw b’mod adegwat il-mobilità bejn il-gżejjer Maltin. Irridu nkunu kapaċi naħsbu b’mod kreattiv sabiex insibu soluzzjoni għall-problema reali tal-mobilità tan-nies, iżjed minn dik tal-karozzi. Dan jista’ jseħħ biss jekk nieħdu inizjattivi li bihom naslu ninfatmu mid-dipendenza tagħna mill-karozzi. Dment li ma naslux sa dan il-punt m’aħniex ser inkunu nistgħu nsibu soluzzjoni sostenibbli.

Ippubblikat fuq Illum : Il-Ħadd 12 ta’ Jannar 2020

 

Gozo tunnel depends on maximising car movements

The Gozo-Malta undersea tunnel is a tunnel for cars, not for people. It is, in fact, the antithesis of the underlying theme of the National Transport Master Plan for 2025.

It is pertinent to remember that the Transport Master Plan, drawn up in 2016 by the present government, emphasises that the approach to transport planning and policy in Malta has, to date, generally been short-term in nature. This “has resulted in the lack of strategic direction and the inherent inability to address difficult issues such as private vehicle restraint.”

Instead of presenting a rigorous policy addressing private vehicle restraint, the government and its agencies are continuously seeking to reinforce car-dependency through the encouragement of excessive investments in the local transport infrastructure. This investment aims at increasing the capacity of our roads and consequently dances to the tune of the car lobby. Also, knowing that emissions originating from transport are currently the major contributor to carbon emissions in Malta, encouraging car-dependency is directly opposite to the climate change policy which any sensible government should follow at this point in time.

The Gozo-Malta undersea tunnel is no exception. This week’s press conference by Ministers Ian Borg and Justyne Caruana emphasised the fact that the brief for would-be investors is a tunnel that should have a capacity of 9,000 vehicle movements on a daily basis. This is three times the current movement of vehicles between the islands and is in line with the projections of the 2015 E-cubed study commissioned by Transport Malta and the Gozo Business Chamber dealing with an economic cost benefit analysis of the available strategic options.

The toll to be charged – and, consequently, the tunnel’s economic performance – is dependent on generating the maximum traffic possible. Maximising traffic underpins the very existence of the tunnel. This runs counter to the basic objective of the National Transport Master Plan 2025 which – in crystal clear language – spells out the reduction of cars from our roads as the long-term objective of Malta’s National Transport Policy.

The toll which will eventually have to be paid is also dependent on the costs to be incurred in the development and the operation of the tunnel. Reports on this week’s press conference do not indicate any estimated cost which is, at this stage,  understandable in view of the fact that the design of the tunnel is not yet cast in stone. There is, however, a specific reason for this: geological information of relevance has been compiled very recently and it will undoubtedly require additional studies focusing on problem areas, which studies will have a significant bearing on both the actual design as well as the eventual cost and consequently the toll expected.

This type of projects very rarely follow estimated costs; the tunnel linking the Marsa and Delimara powers stations in Malta, for example, overshot its projected costs by around 100 per cent due to the absence of adequate geological information. As a result, parts of the tunnel caved its construction, necessitating a substantial amount of additional work, including redirecting parts of it.

On the other hand, expenditure on the Channel Tunnel linking Folkestone in Kent to Coquelles near Calais exceeded the projected estimates by around 80 per cent, notwithstanding the availability of detailed geological studies.

At the end of the day, the actual costs of the tunnel will be anything between 600 million and one billion euros, depending on the actual design as well as the geological issues encountered below the Gozo Channel.

If the tunnel materialises, it will result in significant environmental damage in both Malta and Gozo, including the obliteration of the troglodytic village at l-Għerien in the limits of Mellieħa.

There are other solutions which can adequately address the mobility between Malta and Gozo. It does however require thinking outside the box and focusing on the real issue: people mobility. This would require a bold initiative of addressing head-on car-dependency in both Malta and Gozo. Until we take the decision to start shedding our car- dependency, however, no solution can be achieved.

published in The Malta Independent on Sunday: 12 January 2020

Wara d-deċiżjoni tal-Qala: għalfejn stenbħu issa?

Alfred Sant qal li c-Chairman tal-Kummissjoni għall-Kontroll tal-Iżvilupp għandha tirreżenja. Sewwa qal u naqbel miegħu. Inżid ngħid li jmissha ilha li warrbet jew twarrbet.

Jason Micallef u Cyrus Engerer qalulna li kull min ivvota favur l-applikazzjoni tal-Qala għandu jirreżenja! Sewwa qalu: imma għax ma semmewx lil Clayton Bartolo b’ismu: il-Membru Parlamentari tal-Labour fil-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar li ivvota favur u li kontinwament jipprova jistaħba wara subgħajh biex jiġġustifika l-vot tiegħu favur? Ghal Clayton mhux l-ewwel darba li qiegħed taħt il-lenti!

X’inhu jiġri biex issa dawn ukoll qed jitkellmu favur riżenja ta’ min ikun ħa sehem f’deċiżjoni stupida? In-nies hemm barra ilhom jgħiduha din, għal diversi membri tal-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar!

Il-ħniżrijijet li nħabbtu wiċċna magħhom fl-Awtorità tal-Ippjanar huma bosta iktar u ikbar mill-kaz tal-Qala. Imma dwar dawn ftit ikun hemm min jiftaħ ħalqu.

Marthese Portelli qalet li ma tridx ikollha x’taqsam iktar mal-Awtorità tal-Ippjanar, issa!

Joseph Muscat, dalgħodu qal li d-deċiżjoni hi waħda insensittivà! X’tippretendi jekk għandna Bord li għala biebu mis-sensittività ambjentali? Dawn huma l-konsegwenzi, għax bħal dejjem, li tiżra’ taħsad!

Il-problema għandha egħruq fil-fond u uħud minnhom iwasslu sar-raba’ sular. Id-dmugħ tal-kukkudrilli issa ftit li xejn ser isolvi.

Din id-deċiżjoni hi l-konsegwenza loġika ta’ snin tal-inkompetenza grassa. L-ewwel kellna lill-bidilli ta’ George Pullicino u issa għandna lil dawn! L-unika differenza hi fl-ismijiet.

L-iżbilanċ ambjentali

L-iżbilanċ ambjentali qiegħed dejjem jiżdied. Fid-diskors twil iżżejjed tiegħu meta ħabbar il-Baġit, il-Ministru tal-Finanzi Edward Scicluna dan il-fatt ma jagħtix kas tiegħu.

L-iżviluppaturi tal-propjetà, permezz tal-assoċjazzjoni tagħhom l-MDA esprimaw is-sodisfazzjon tagħhom dwar Baġit li għal darba oħra aċċetta l-proposti tagħhom biex l-iskemi ta’ inċentivi dwar tnaqqis ta’ taxxi marbuta max-xiri tal-propjetà jkunu estiżi. Il-Baġit jippreżenta dawn il-proposti b’libsa ta’ proposti soċjali. Fir-realtà huma miżuri kontra l-ambjent għax għandhom impatt dirett fuq iktar żvilupp ta’ art kif ukoll fuq l-intensifikazzjoni tal-iżvilupp fiż-żoni urbani tagħna.

It-turiżmu tal-Cruise liners huwa mfaħħar fid-diskors tal-Baġit. Il-Ministru Scicluna jentużjażma ruħu ftit iżżejjed meta jħabbar fid-diskors tiegħu li l-industrija tal-cruise liners f’Malta kibret b’75% tul dawn l-aħħar sitt snin. Il-Ministru Scicluna, probabbilment mhux konxju biżżejjed li l-industrija tal-cruise liners hi kontributur mhux żgħir fil-kontaminazzjoni tal-kwalità tal-arja.

Jeżistu diversi studji dwar l-impatti ambjentali tal-cruise liners fl-ibħra internazzjonali. Il-materja kienet mistħarrġa ukoll minn għaqda ambjentali lokali bl-għajnuna ta’ għaqda ambjentali Ġermaniża. Il-kampjuni tal-arja li ħadu mill-inħawi tal-Port il-Kbir jindikaw preżenza mhux żgħira ta’ partikoli mikroskopiċi fl-arja li qed jispiċċaw fil-pulmun ta’ dawk li jgħixu, jaħdmu inkella sempliċiment jgħaddu mil-lokalitajiet madwar il-Port il-Kbir. Bla dubju l-istess ħaġa insibuha f’Birżebbuġa bħala riżultat tal-operazzjonijiet tal-Port Ħieles.

Biex dan ikun indirizzat, soluzzjoni possibli tkun l-introduzzjoni ta’ obbligu li l-vapuri jagħmlu użu minn elettriku ġġenerat fuq l-art meta dawn ikunu mal-moll. Dwar dan diġa saru studji preliminari. L-istudji, iżda, mhumiex biżżejjed. Jirrikjedu ukoll id-disponibilità għall-azzjoni – disponibilità li presentement ma teżistix. L-istudju dwar il-Port il-Kbir sar fl-2014 filwaqt li dak dwar Birżebbuġa sar fl-2018. Dwar dan kollu d-diskors tal-Baġit hu sieket.

Il-Gvern għadu ma ħabbarx id-data li minnha ‘l-quddiem mhux ser ikun possibli li jkunu impurtati f’Malta karozzi li jaħdmu bil-petrol jew bid-diżil. Ġejna nfurmati li din id-data tista’ titħabbar fl-2020. It-tfassil tal-istrateġija tal-Gvern f’dan il-qasam qed tieħu fit-tul biex tieħu sura meta kien il-Prim Ministru nnifsu li ħabbarha iktar minn sentejn ilu. Ma hemm l-ebda serjetà fil-mod kif din l-istrateġija qed tkun imfassla. Il-materja mhix biss dwar li ma nimpurtawx iktar karozzi li jaħdmu bil-petrol jew bid-diżil.

Tinvolvi ukoll l-interess esaġerat kurrenti fl-iżvilupp ta’ pompi tal-petrol ġodda f’diversi inħawi ta’ Malta. Għax xi ħtieġa hemm għal iktar pompi tal-petrol meta d-deċiżjoni dwar l-elettrifikazzjoni tat-trasport privat qiegħed wara l-bieb? Moratorju immedjat dwar l-iżvilupp ta’ pompi tal-petrol ġodda kienet tkun deċiżjoni tajba u f’waqtha, meta hu aċċettat minn kulħadd li ma hemmx użu għalihom!

Il-Baġit, ifaħħar u jiftaħar bl-investiment massiċċ fl-infrastruttura tat-toroq. B’mod partikolari dwar mini jew fly-overs li x-xogħol dwarhom għaddej inkella qiegħed fi stadju avvanzat ta’ ippjanar.

Il-ġustifikazzjoni għal dan, minn dikjarazzjonijiet diversi li saru matul ix-xhur li għaddew, hi, biex tkun indirizzata l-konġestjoni tat-traffiku. Studji li saru madwar id-dinja kollha repetutament żvelaw li dawn it-tipi ta’ żviluppi fl-infrastruttura tat-toroq inevitabilment twassal għal-iktar traffiku.

Il-Minstru dan kollu jinjorah u jibqa’ jinsisti li jarmi daqstant miljuni ta’ ewro. Apparti li jgħarbel ftit l-esperjenza f’pajjiżi oħra, l-Onor. Ministru għandu jikkonsulta ruħu wkoll mal-Master-Plan għat-Trasport li tfassal taħt id-direzzjoni tal-Gvern li minnu jifforma parti u li b’mod mill-iktar ċar ifisser kif it-tnaqqis tal-karozzi privati mit-toroq tagħna hu għan essenzjali. Il-Ministru għall-Finanzi għandu jfittex li jkun jaf l-għaliex il-Gvern jitlob il-pariri u mbagħad dawn ikunu injorati.

Fl-aħħar il-Gvern irrealizza li hemm ħtieġa ta’ strateġija għal Green New Deal. Din hija strateġija li tindirizza l-impatti tat-tibdil fil-klima b’mod sostenibbli: ekonomikament, ekologikament u soċjalment. Imma biex strateġija ta’ dan ix-xorta tkun tagħmel sens, il-Gvern għandu, l-ewwel u qabel kollox iżarma l-istrateġiji li diġa għandu u li huma dijametrikament opposti għall-Green New Deal.

Ma jagħmilx sens, per eżempju, li filwaqt li l-Gvern repetutament jiddikjara ruħu favur il-ħtieġa tal-ħarsien ambjentali, imma mbagħad kontinwament joħroġ inċentivi biex jinkoraġixxi is-suq tal-propjetà. Lanqas ma jagħmel sens li jibqa’ għaddej bil-programm intensiv tal-iżvilupp tal-infrastruttura tat-toroq jew li jibqa’ għaddej bil-pjani dwar l-iżvilupp tal-mina bejn Malta u Għawdex li inevitabilment ser isservi biex iktar karozzi jaqsmu bejn il-gżejjer b’faċilità.

Flok l-għotjiet għax-xiri tal-batteriji għall-ħażna tal-elettriku ġġenerat mill-pannelli fotovoltajiċi kien ikun ferm aħjar kieku l-Gvern jagħti bidu għal investiment massiv biex ikun assigurat li s-sistema tad-distribuzzjoni tal-elettriku titjib għax hu b’dan li jista’ jkun aċċertat illi fid-djar tagħna jkun possibli li niġġeneraw iktar elettriku mix-xemx. In-nuqqas ta’ miżuri effettivi biex tkun iġġenerata iktar enerġija minn sorsi rinovabbli juru kemm mhu veru xejn li l-Gvern hu kommess favur t-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ strateġija dwar il-Green New Deal.

Il-Ministru tal-Finanzi qed jgħaddina biż-żmien meta f’nifs wieħed jinsisti jitkellem dwar Għawdex bħala gżira ekoloġika filwaqt li jibqa’ jinsisti fuq “ħtieġa” għall-mina bejn il-gżejjer. Mina li ser taċċellera l-ħsara ambjentali fil-gżira Għawdxija.

L-iżbilanċ ambjentali qed jikber kontinwament, bla ebda kontroll ta’ xejn.

Ippubblikat fuq Illum: Il-Ħadd 20 ta’ Ottubru 2019

 

The environmental deficit

The environmental deficit is still rising and  the long-winded Budget speech by Finance Minister Edward Scicluna last Monday did not address it.

Through the MDA, their association, property developers have expressed satisfaction at the Budget as, once more, it has taken up their proposals intended to further extend tax incentive schemes linked to the purchase of property. The budget presents these measures as being of a social nature when, in fact, that are anti-environmental measures because their direct impact is the take-up of more land as well as additional pressure on the intensification of the development of our urban areas.

Cruise liner tourism comes in for substantial praise in the Budget speech. Minister Scicluna was over-enthusiastic in announcing that there has been a 75 per cent  increase in the cruise liner industry in Malta over the last six years. He may not be sufficiently aware that the cruise liner industry is a substantial contributor to the degradation of air quality. Various studies have been carried out on the environmental impacts of cruise liners on the high seas and the subject has also been studied by a local environmental NGO with the support of their German counterparts.

Their studies revealed that air samples taken from the Grand Harbour area indicte the presence of a high level of microscopic particulate matter, which is ending in the respiratory systems of those living, working or passing through this area. Similar issues undoubtedly exist in Birżebbuġa as a result of the operations of the Freeport.

A possible solution to address this problem  is the introduction of a compulsory shore-to-ship electricity supply – in respect of which preliminary studies have already been carried out. The studies, however, are not enough. They require a commitment to act – a commitment is currently non-existent. The studies date back to 2014 in respect of the Grand Harbour and to 2018 in respect of Birżebbuġa.

The government has not yet announced the cut-off date for the importation of cars running on petrol and diesel. We were informed that it may be announced some time in 2020. The government strategy in this respect is taking too long too formulate – given that it was announced by the Prime Minister over two years ago.

There is alack of seriousness about the manner in which this issue is being addressed. It  does not just involve determining when no more vehicles running on petrol or diesel will be imported; it also involves the current acute interest in the development of new fuel service stations in various parts of the island. Why do we need such fuel service stations if electrification of private transport is around the corner? An immediate moratorium on the development of new fuel service stations would have been quite appropriate, given that it is accepted by one and all that there will be no use for them!

In addition, the budget praises the heavy investment in road infrastructure, in particular the construction fly-overs and tunnels, the construction of which are either already in hand or else at an advanced state of planning. The justification for this, as has been made through various statements over the months, is to address the ever-increasing traffic congestion.

Studies carried out all over the world have repeatedly revealed that such developments in the road infrastructure inevitably leads to more traffic. Minster Scicluna ignores this experience from other countries and keeps insisting in channelling millions of euros down the drain. He should consult the Transport Master-Plan, drawn up under the direction of his own government, which clearly lists the reduction of the number of vehicles on our roads as an essential objective. The Finance Minister should query why his government commissions experts for their advice which it then ignores.

The Government has, at last realised that it needs a ‘Green New Deal’ strategy – a strategy which addresses the impacts of climate change sustainably, economically, ecologically and socially. But for such a strategy to make sense, it should first dismantle its existing strategies which are in direct opposition to a ‘Green New Deal’.

It does not make sense, for example, for the Government to declare the need to protect the environment and then hands out all sorts of incentives to encourage the property market. Nor does it make sense to keep to its programme of intensive development of the road infrastructure, or to keep pushing for the development of a tunnel between Malta and Gozo, which will only serve the free movement of more cars between the islands.

Instead of grants for batteries to store electricity generated through solar panels, it would have been much better had the Government embarked on a massive investment to ensure a better distribution network of electricity, as this would – of itself – increase the potential for the generation of more renewable energy by households. The lack of effective measures to generate more energy from renewable sources clearly shows that Government is not really committed to drafting and implementing a real ‘Green New Deal’ strategy.

The Minister of Finance is taking everybody for a ride when, on the one hand he speaks of Gozo as an ecological island and then, on the other, keeps insisting on the ‘need’ for a tunnel between the islands, – which will only serve to accelerate the environmental degradation of Gozo.

The environmental deficit is clearly out of control.

 

published on The Malta Independent on Sunday 20 October 2019

Il-mużika ta’ matul il-lejl

Ir-ritratti mis-satellita juru kemm hu kbir it-tniġġiż mid-dawl f’Malta. Fil-fatt, dan hu komparabbli mat-tniġġiż miż-żoni urbani fil-kontinent Ewropew! It-tniġġiż mid-dawl ma jħallix li nisimgħu l-mużika ta’ matul il-lejl. Joħnoqha u jżommna milli napprezzaw is-sbuħija tal-lejl li bil-mod jurina dak li jostor. Hekk jemfasizza l-Ħares tal-Opra (Phantom of the Opera) fix-xogħol tejatrali kapulavur ta’ Andrew Lloyd Webber.

Xi snin ilu waqt dibattitu dwar il-baġit ġie varat proġett biex id-dwal tat-toroq ikun ikkontrollat b’mod elettroniku. Proġett li meta jkun implimentat għandu jkun ta’ kontribut sostanzjali biex fil-gżejjer Maltin jonqos it-tniġġiż mid-dawl. Imma sfortunatament ftit li xejn smajna dwar xi progress seta’ kien hemm dwar din il-materja mill- 2013 lil hawn, meta tħabbar il-proġett.

Id-dawl eċċessiv użat matul il-lejl mhux biss hu użu ħażin u ineffiċjenti tal-enerġija imma jagħti kontribut konsegwenzjali għal emissjonijiet tal-karbonju li jistgħu jkunu evitati. B’dan il-ħajja fin-natura tul il-lejl qed tiġi ddisturbata u potenzjalment ukoll hi kawża għal ħsara lis-saħħa umana.

Fl-2007, il-Birdlife f’Malta ippubblikat studju dwar l-impatt tad-dwal bil-lejl fuq l-għasafar li jgħixu fl-irdumijiet u qrib il-baħar kif ukoll speċi oħra li jpassu bil-lejl. L-istudju hu intitolat Light Pollution and its effects on Yelkouan Shearwaters in Malta; causes and solutions. Il-kuntest tal-istudju kien proġett fl-iskema EU Life fl-Aħrax tal-Mellieħa fl-inħawi magħruf bħala l-Irdum tal-Madonna, sit li hu kolonja tal-garni, għasfur li jgħix mal-baħar.

L-osservazzjonijiet fir-rapport u s-soluzzjonijiet proposti jistgħu faċilment iservu ta’ bażi għal pjan ta’ azzjoni biex fil-gżejjer Maltin nibdew nindirizzaw bis-serjetà t-tniġġiż mid-dawl billi dan f’Malta mhux biss hu ta’ theddida għall-garnija (Yelkouan Shearwater)imma ukoll kawża ta’ emissjonijiet ta’ karbonju bla bżonn u theddida għall-kwalità tal-ħajja tagħna lkoll.

Bħala riżultat tad-densità qawwija ta’ popolazzjoni, t-tniġġiż mid-dawl matul il-lejl għandu impatt konsiderevoli kemm fuq iż-żoni urbani kif ukoll fuq dawk rurali tal-gżejjer Maltin. Ekologikament għandu impatt fuq l-għasafar, friefet u insetti kif ukoll friefet il-lejl imma ukoll fuq l-imġieba tal-annimali b’mod ġenerali. Lil hinn mill-ħajja naturali, it-tniġġiż mid-dawl joħloq leħħ qawwi li jweġġa’ l-għajn u li għandu impatt fuq is-sigurtà fis-sewqan. Jeffettwa lil min isuq, lil min jimxi, kif ukoll lil min juża’ r-rota u jagħti kontribut mhux żgħir fl-inċidenti tat-traffiku li jseħħu matul il-lejl.

Il-każ dwar it-tniġġiż mid-dawl fid-Dwejra deċiż mit-Tribunal ta’ Reviżjoni dwar l-Ambjent u l-Ippjanar nhar is-27 ta’ Ġunju hu każ rari fejn deċiżjoni tajba tal-Kummissjoni għall-Kontroll tal-Iżvilupp tinbidel mit-Tribunal fl-appell: ġeneralment bil-maqlub jiġri. Meta jinbidlu, s-soltu jkunu d-deċiżjonijiet il-ħżiena li jinbidlu, mhux dawk tajbin! Fil-fatt il-Kummissjoni għall-Kontroll ta’ l-Iżvilupp kienet irrifjutat l-applikazzjoni oriġinali minħabba li l-inħawi tad-Dwejra huma żona ta’ importanza ekologika. Sfortunatament it-Tribunal ittratta it-tniġġiż mid-dawl b’mod leġġer u kien insensittiv għall-impatti ekoloġiċi.

Li l-15-il għaqda ambjentali ngħaqdu biex jiġbru l-fondi ħalli tkompli l-ġlieda b’appell fil-Qrati hu pass tajjeb ‘il-quddiem. Il-ħarsien tas-siti tan-Natura 2000 hi għadma iebsa, imma jeħtieġ li jibqa’ għaddej. Imma li jsir appell minn din id-deċiżjoni skandaluża tat-Tribunal ta’ Reviżjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar għandu jkun biss l-ewwel pass.

Għandna nirrejalizzaw li l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għandha l-poter u l-awtorità taħt id-Direttiva Ewropea dwar l-abitati li mhiex tagħmel użu tagħhom sewwa. L-ERA għandha tasserixxi ruħha u tenforza r-regoli, u jekk hemm bżonn tibqa’ għaddejja minn fuq l-Awtorità tal-Ippjanar kif tista’ u għandha tagħmel kull meta dan ikun neċessarju.

Ikun ferm aħjar kieku l-Ministru għall-Ambjent jinsisti mal-ERA biex din tieħu ħsieb iż-żoni ekoloġiċi sewwa. Ovvjament għandu jassigura li jkunu ipprovduti riżorsi adegwati.

Il-kaz tad-Dwejra hu każ speċifiku li fih l-ERA tista’ tieħu l-mazz f’idejha. X’ser tagħmel?

Ippubblikat fuq Illum : il-Ħadd 7 ta’ Lulju 2019

 

 

 

The music of the night

Satellite photos clearly indicate the extent of light pollution in Malta: it is comparable to that in most urban areas in the European continent. As a result, the music of the night is made inaudible. The night is being “impeded from unfurling its splendour”, as the Phantom of the Opera repeatedly emphasises in Andrew Lloyd Webber’s masterpiece.

Some years back, during the budget debate, a project related to intelligent street lighting was launched. When implemented, such a project would be an effective contribution to the reduction of light pollution all over the Maltese islands. Unfortunately, we have not heard of any substantial progress on the matter since late 2013, when the project was first announced.

Excessive artificial lighting used during the night is not only an inefficient use of energy, and the consequential contribution to additional carbon emissions which can be avoided, it is also a disturbance of nocturnal animal life and potentially injurious to human health.

Way back in 2007, Birdlife in Malta had published a study on the impact of night lighting on seabirds and nocturnal migrant species. The study is entitled Light Pollution and its effects on Yelkouan Shearwaters in Malta; causes and solutions. The context of the study is the EU Life project site at l-Aħrax in Mellieħa, in the area known as l-Irdum tal-Madonna, the site of a seabird colony.

The observations made and the solutions proposed in the study could easily form the basis for an action plan applicable to all of the Maltese islands to address light pollution because, in Malta, this is a serious problem not just for shearwaters but also in terms of carbon emissions and our quality of life.

As a result of Malta’s high population density, nocturnal light pollution has a considerable impact on both urban and rural areas all over the Maltese Islands. Ecologically, it has an impact on birds, moths and bats but it also has a considerable impact on animal behaviour in general. Beyond wildlife, light pollution creates glare which is a road safety issue and has an impact on drivers, pedestrians and cyclists and is known to play a considerable part in nocturnal traffic accidents.

The Dwejra light pollution case decided by the Environment and Planning Revision Tribunal on the 27 June is a rare case when a sensible decision was taken by the Planning Control Commission only for it to be reversed on appeal: normally it is the other way round! In fact, the Planning Control Commission had refused the original application on the basis that the Dwejra area is an area of ecological importance. Unfortunately, the Tribunal treated the issue of light pollution very lightly and was insensitive to its ecological impacts.

The coming together of fifteen environmental NGOs to crowd-fund the fight on appeal in Court is a good step forward. Protecting Natura 2000 sites is a tough fight but it needs to go on. Appealing against the scandalous decision of the Environment and Planning Revision Tribunal should, however, only be a first step. It should be realised that the Environment and Resources Authority (ERA) has powers and authority under the provisions of the EU Habitats Directive that it does not make sufficient use of. The ERA should assert itself and enforce the rules, bulldozing through the Planning Authority whenever this is necessary.

It would be much better if the Hon. Minister for the Environment insists that the ERA manages areas of ecological importance appropriately. Obviously, he must ensure that adequate resources are provided.

This Dwejra case is a specific example of where the ERA can have the final word. Will it?

published in The Malta Independent on Sunday : 7 July 2019

L-MPs tal-PD bidlu l-ħsieb dwar il-mina

 

Nieħu pjaċir li llum il-ġurnata l-kelliema tal-Partit Demokratiku fetħu għajnejhom u qed jitkellmu kontra l-mina bejn Malta u Għawdex.

Naqbel perfettament li d-dibattitu parlamentari dwar il-mozzjoni li ressaq il-Gvern biex il-Parlament jesprimi ruħu fuq il-mina kien farsa. Imma ma naħsibx li kien għaqli li ż-żewġ membri parlamentari tal-PD ma ħadux sehem fid-dibattitu. Kellhom l-obbligu, fil-fehma tiegħi, li jippreżentaw il-kaz kontra l-mina u jivvutaw kontra.

Xejn xejn kien ikollhom l-opportunità biex jispjegaw kif u għaliex l-ewwel ġew eletti fuq il-programm elettorali tal-PN favur il-mina, u issa bidlu l-ħsieb.

Aħdar ir-risposta

(diskors li għamilt illum is-Sibt 6 t’April 2019 f’egħluq Laqgħa Ġenerali Straordinarja li approvat il-kandidati u l-Manifest Elettorali ta’ Alternattiva Demokratika għall-elezzjonijiet ta’ Mejju 2019)

Il-Manifest Elettorali li għadna kif iddiskutejna u approvajna huwa mibni fuq erba’ argumenti: l-ugwaljanza, l-ekoloġija, is-saħħa u d-demokrazija. Hija r-rabta kontinwa li nfittxu bejn il-politika ambjentali u l-politika soċjali.

Kif ngħidu fil-Manifest li għadna kif approvajna, “Biex tkompli tinbena Ewropa b’saħħitha li tiddefendi liċ-ċittadin hemm bżonn li tissaħħaħ id-demokrazija. Id-demokrazija trid titħaddem dejjem iżjed fl-istituzzjonijiet kollha, b’mod li d-deċiżjonijiet kollha li jittieħdu mhux biss ikunu trasparenti imma fuq kollox jittieħdu minn persuni eletti u politikament kontabbli. Iċ-ċittadini għandu jkunilhom possibli li jinvolvu ruħhom direttament f’dan il-proċess demokratiku.

Għal dan l-iskop, anke l-lobbying għandu jkun trasparenti, b’regoli ċari li japplikaw għal kulħadd. (hu ta’ sodisfazzjoni li illum qrajna fil-gazzetti li l-Kummissarju tal-Istandards fil-Ħajja Pubblika beda jaħdem dwar l-ewwel regoli dwar il-lobbying)

Għax mhux aċċettabbli f’soċjetà Demokratika li ma jkunx magħruf min qed jipprova jinfluwenza d-deċiżjonijiet, kif u għaliex.

Dan ma’ jgħoddx biss fl-Unjoni Ewropeja imma fuq kollox għandu jgħodd f’kull wieħed mill-istati membri.

Ir-rapporti ippubblikati dwar Malta mill-Kunsill tal-Ewropa, mill-Kummissjoni Venezja u il-GRECO (il-kumitat kontra l-korruzzjoni) lilna ma ssorpreduniex. Fihom ħafna affarijiet li mhux biss Alternattiva Demokratika ilha żmien titkellem dwarhom imma dwarhom ukoll għamilna proposti konkreti matul is-snin, inkluż fil-Manifesti Elettorali differenti.

Il-Gvern qed jipprova jiddefendi ruħu li l-kritika qed issir dwar liġijiet li saru żmien ilu li l-gvern tal-lum wiret mingħand il-gverijiet ta’qabel. Filwaqt li f’numru ta’ kazijiet dan hu minnu jibqa’ l-fatt li l-Gvern preżenti sabha komda li jibqa’ għaddej fuq dak li sab, għax hu komdu ħafna li meta tiġi dahrek mal-ħajt twaħħal f’ dawk li ġew qablek.

Ħu per eżempju l-poteri li għandu l-Prim Ministru u l-Ministru tal-Intern li jawtorizza l-intercettazzjoni tat-telekomunikazzjoni (tapping). Ma kellniex bżonn li l-GRECO jiġbdulna l-attenzjoni għaliha din. Ilna ngħiduha, kif għamilna anke fil-Manifest Elettorali tal-2017 ta’ AD. Kif jista’jkun li jibqa’ jkun il-politku li jiddeċiedi jekk jingħatax permess jew le biex isir it-tapping? Kif ser jiddeċiedi l-politiku meta jkun iffaċċjat b’talba biex ikunu investigati dawk ta’ madwaru? Dan mhux konflitt ta’ interess kbir? Hu għalhekk li ilna ngħidu li l-awtorità li jsir it-tapping għandha tingħata lill-ġudikatura li bla dubju tfittex li toqgħod attenta illi fil-ġlieda kontra l-kriminalità mhux biss titwarrab il-politika partiġjana u l-protezzjoni tal-ħbieb tal-politiku imma fuq kollox tassigura li jkun imħarsa d-drittijiet fundamentali.
Għidna ferm iktar minn hekk. Fl-2017 fil-Manifest Elettorali tkellimna ukoll fuq l-FIAU (Financial Intelligence Analysis Unit) fejn insistejna li m’għandiex tkompli tkun imexxija mill-AG (Avukat Ġenerali) u li r-rapporti tagħha m’għandhomx imorru għand il-Pulizija imma direttament għand il-Magistrat tal-Għassa. Irid ikun assigurat li r-rapporti tal-FIAU meta jaslu għand il-Pulizija ma jispiċċawx fil-bir tas-skieken imma li dawn ikunu investigati sewwa u li jittieħdu passi kull fejn jirriżulta meħtieġ.

Il-Kummissjoni Venezja u l-GRECO qalulna li istituzzjonijiet f’Malta għandna ħafna imma li dawn huwa dgħajfa. Qalu tajjeb, imma l-opinjoni pubblika f’Malta ilha konxja minn dan. Imma dan ġie injorat mill-Gvern immexxi mill-Partit Laburista. Il-PN min-naħa l-oħra, kellu jkun fl-Opposizzjoni biex jirrealizza dwar id-djgħufija tal-istituzzjonjijiet. Uħud minnhom ħoloqhom hu stess, iddiżinjati dgħajfa apposta, u dwar oħrajn sakemm inqeda għalaq għajnejh.

Huwa f’dan il-kuntest li ilna naħdmu għal dawn is-snin kollha.
Il-ħidma tagħna f’din il-kampanja elettorali b’differenza is-soltu mhiex limitat inkella iffukatan kważi esklussivament fuq il-Parlament Ewropew. Għall-ewwel darba qed niffaċċjaw l-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali kollha fl-istess jum.

Ser nippreżentaw tal-inqas 9 kandidati, l-parti l-kbira minnhom żgħażagħ li qed jikkontestaw għall-ewwel darba fuq il-Mellieħa (Luke Caruana), Marsaskala (Daniel Desira), B’Kara (Anna Azzopardi), Naxxar (James Gabarretta), u Ħaż-Żebbuġ (Samwel Muscat). Għandna ukoll Irlandiż li jgħix Malta (Donal Kelly) li offra s-servizz tiegħu bħala kandidat fuq ix-Xgħajra u l-attivist ambjentali fil-Gżira (Jamie Mercieca). Ma dawn ngħodd ukoll lill-veteran tagħna fil-Kunsill Lokali ta’ H’Attard Ralph Cassar, li issa ilu jiġi elett għal snin twal – madwar għoxrin sena.

Grazzi lilkom ilkoll li qed toffru s-servizz tagħkom.

Ma dawn kollha, bħala partit iddeċidejna li għandi nikkontesta jiena ukoll fil-lokalità ta’ San Ġiljan. Għażilna din il-lokalità għax bħala partit irridu nagħtu kontribut dirett lir-residenti f’San Ġiljan li qed jiffaċċjaw problemi kbar. San Ġiljan hu fost dawk il-lokalitajiet li huma l-iktar milquta mill-iżvilupp bla rażan li bħalissa qed iħarbat il-ħajja ta’ kuljum ta’ bosta mill-Maltin.

Fiċ-ċentru tal-ħidma politika tagħna bħalissa hemm il-ħarsien tal-ambjent urban. Tul dawn il-ġimgħat dorna diversi lokalitajiet nitkellmu dwar il-kundizzjonijiet tat-toroq, dwar il-politika tat-trasport intenzjonata biex tkompli iżżid il-karozzi fit-toroq, dwar in-nuqqas ta’ aċċessibilità kif ukoll dwar it-teħid tal-ispazji pubbliċi, inkluż il-bankini, min-negozji għad-detriment tar-residenti.

F’diversi lokalitajiet, primarjament mal-kosta r-residenti ġew ridotti għal priġuniera f’darhom għax il-bankini okkupati minn imwejjed u siġġijiet li qed joħlqu diffikultajiet kbar kemm għall-aċċess tar-residenti għal djarhom kif ukoll għal servizzi bażiċi bħall-ġbir tal-iskart.

It-traskuraġni amministrattiva tul is-snin irrediet lokalità bħall-B’Kara bħala lokalità perikoluża kull meta jkollna maltempata. B’Kara għadha tiffaċċja l-għargħar kull meta jkun hawn ħalba xita, qawwija u mhux. Il-Gvernijiet repetutament fittxew li jindirizzaw l-effett u ftit li xejn saret ħidma dwar il-kawża ta’ dan kollu. Parti mhux żgħira mill-bini ta’ dan l-aħħar ħamisn sena fiħ nuqqas ta’ bjar (jew bjar ta’ qisien żgħar) bil-konsegwenza li f’kull ħalba xita miljuni ta’ litri ta’ ilma tax-xita jispiċċa fit-toroq ta’ B’Kara flok fil-bjar li suppost inbnew. Dan mhux biss hu ħtija ta’ nuqqas ta’ bjar f’B’Kara imma ukoll fil-lokalitajiet fil-madwar. F’dan is-sens B’Kara hi l-vittma ta’ amministrazzjoni pubblika inkompetenti li tul is-snin injorat ir-responsabbiltà li tara illi kull binja hi mgħammra b’bir ta’ daqs adegwat.

Hemm il-ħtieġa li nenfasizzaw iktar fuq il-ħtieġa li tkun implimentata mingħajr iktar dewmien l-istrateġija nazzjonali dwar it-trasport li teżiġi li jonqsu l-karozzi mit-toroq tagħna, primarjament għax m’għandniex bżonn din il-kwantità ta’ karozzi. Għandna bżonn investiment ikbar fit-trasport pubbliku, inkluż transport pubbliku reġjonali u lokali għax dan iservi biex inaqqas l-użu ta’ karozzi privati fit-toroq tagħna għal distanzi qosra. Irridu nirrealizzaw li 50% tal-vjaġġi li jsiru bil-karozzi privati fit-toroq Maltin isiru għal distanzi qosra li jdumu inqas minn 15-il minuta.

Fuq kollox hemm bżonn ta’ investiment ikbar fl-infrastruttura lokali, iffukata fuq il-ħtieġa li niffaċilitaw dejjem iktar l-aċċessibilità għal in jagħżel li jimxi inkella li jsuq ir-rota.

Il-kwalità tal-ambjent urban jirrifletti l-kwalità tal-ħajja tagħna. Jeffettwa l-arja tant essenzjali biex ngħixu. Jeffettwa l-ispazji pubbliċi tant essenzjali biex bħala l-pulmun tal-lokalitajiet tagħna jagħtuna in-nifs u l-ispazju fejn ngħixu.

Il-karozzi ħadulna t-toroq. In-negożji ħadulna l-bankini. Irriduhom lura. Dawn huma essenzjali għall-ħajja urbana. Huma l-ispazji pubbliċi bażiċi li flimkien mal-pjazez tagħna jimmarkaw lill-komunitajiet tagħna.

Neħtieġu toroq u bankini li jkunu aċċessibli għal kulħadd. Il-Kunsilli Lokali, għandhom ikunu fuq quddiem biex iħeġġu lill-gvern sabiex mis-€700 miljun li qed jipproġetta bħala nefqa biex jirranġa t-toroq, jitbiddlu ukoll il-bankini. Ħafna minnhom saru biex jaġevolaw il-karozzi fil-garaxxijiet bil-konsegwenza li diversi bankini spiċċaw tlajja u nżul kontinwi b’detriment għal min huwa vulnerabbli. Bl-istess mod, il-Kunsilli Lokali għandhom jaraw li l-bankini ikunu ħielsa minn ostakli li ħafna drabi iġiegħlu lir-residenti, partikolarment dawk l-iktar vulnerabbli jimxu fin-nofs tat-triq.

Għal kunsilliera f’isem Alternattiva Demokratika, din hija kwistjoni prijoritarja ta′ aċċessibilità għar-residenti kollha.

Irridu nsellmu lill-dawk il-kunsilliera kollha li tul is-snin ħarġu għonqhom b’konvinzjoni kbira biex inħarsu l-wirt storiku u l-wirt ekoliġiku ta’pajjiżna. Mhux xogħol faċli. Ħidma li f’Alternattiva Demokratika nagħmluha bla waqfien. Uħud mill-proġetti l-kbar li huma fuq l-aġenda tal-pajjiż għax-xhur u s-snin li ġejjin huma ta’ ħsara kbira. M’għandix f’moħħi biss il-mina bejn Malta u Għawdex li barra li mhiex meħtieġa ser tagħmel ħsara mhux biss lill-Għawdex fit-totalità tiegħu imma ukoll lill-agrikultura madwar in-Nadur f’ Ta’ Kenuna kif ukoll lill-Wied tal-Pwales u z-zona tal-Għerien fil-limiti tal-Mellieħa. Iktar kmieni din il-ġimgħa ippreżentajna oġġezzjini għall-bini tat-torri tat-Toyota f’Ħaż-Żebbuġ li qed ifittex li joħloq mostru ta’ 14-il sular, 11 minnhom il-fuq mit-triq f’zona li ser ikollha impatti kbar fuq ir-residenti ta’ Ħaż-Żebbuġ.

Aħna qegħdin hawn biex inservu. Ilkoll.

Qed noffru mill-ġdid is-servizz tagħna fil-Parlament Ewropew u fil-Kunsilli Lokali. Hi ħidma li ser tkun imsejsa fuq il-valuri bażiċi li fuqhom hi mibnija l-ħidma ħadra: l-għarfien ekoloġiku, il-ġustizzja soċjali, id-demokrazija parteċipattiva, n-non-vjolenza, s-sostenibilità u r-rispett lejn id-diversità.

Qegħdin nippreżentaw Manifest li jiftaħ il-bibien u t-twieqi għal żiffa li tnaddaf, għal diskussjoni li tfittex risposti għall-mistoqsijiet u teżamina s-soluzzjonijiet possibli. Irridu b’mod kontinwu nisfidaw l-istatus quo u f’dan il-proċess inneħħu l-għanqbut li hemm f’diversi irkejjen mhux biss f’Malta imma ukoll fi Brussell.

Il-politika ħadra tfisser li ma tibża’ tiddiskuti xejn.

Jekk inti tfittex u tistaqsi kif il-kwalità tal-ħajja tagħna lkoll tista′ tkun aħjar, kif għandha tonqos u eventwalment tkun eliminata l-emarġinazzjoni, kif tissaħħaħ id-demokrazija, m’għandekx wisq minn fejn tagħżel.

Pajjiżna ma jistax jibqa’ b’rasu fir-ramel: għalhekk l-aħdar hu r-risposta għall-mistoqsijiet tiegħek.

Alternattiva Demokratika hi l-unika garanzija li leħen kulħadd jinstema’ .

 

Il-Manifest Elettorali issibu hawn

Il-mina mhix soluzzjoni: hi problema

Il-mina li hi proposta taħt qiegħ il-baħar bejn Għawdex u Malta ser ikollha impatti negattivi konsiderevoli kemm fuq Għawdex kif ukoll fuq Malta. L-iżjed wieħed ovvju hu l-ġenerazzjoni ta’ madwar miljun u nofs metru kubu ta’ radam li ser jispiċċa fil-baħar. Dan ser jagħti bidu għal ħmar il-lejl ambjentali ieħor: għax l-iżviluppaturi ma baqgħalhomx fejn “jiżviluppaw” fuq l-art! Qed ifittxu l-ispazju. L-Awtorità dwar l-Ambjent u r-Riżorsi diġa identifikat fejn dan jista’ jsir. Mhux ta’ b’xejn li r-residenti tax-Xgħajra qed jirvellaw.

Il-problemi assoċjati mal-mina proposta huma bosta. Art agrikola madwar il-punti tad-dħul, fuq iż-żewġ naħat, kemm f’ Ta’ Kenuna fil-limiti tan-Nadur kif ukoll ħdejn

L-Għerien fil-periferija tal-Mellieħa u ma tul il-wied tal-Pwales ser ikollha tagħmel il-wisgħa. Din ser tispiċċa tkun trasformata f’toroq kif ukoll f’faċilitajiet għall-kontroll tad-dħul fil-mina. Magħhom imbagħad jiżdiedu pompi tal-petrol, kull naħa tal-mina.

Hu ċar, minn dak magħruf s’issa, li d-dħul għall-mina min-naħa ta’ Malta ser ikun viċin ħafna tal-ilma tal-pjan tal-Miżieb, jekk mhux dritt minn ġo fih ukoll! Dan l-ilma tal-pjan hu f’kundizzjoni tajba, l-aħjar wieħed fil-gżejjer Maltin. Din kienet ukoll waħda mir-ragunijiet ewlenin l-għaliex fil-passat riċenti kellhom ikunu abbandunati żewġ proġetti kbar fl-inħawi, dak tal-golf course u ieħor konness mat-toroq (in-network TEN-T).

Għandu jingħad ukoll li volum kbir ta’ traffiku ser ikun iġġenerat u dan ser jgħaddi viċin ħafna tar-riżerva naturali tas-Simar fix-Xemxija. Il-ħsejjes, id-dwal u t-tniġġiż tal-arja ser ikollhom impatt negattiv konsiderevoli fuq ir-riżerva, b’mod partikolari matul il-lejl, ħin li fih in-natura ukoll tfittex li tistrieħ.

Dawn il-problemi li inevitabilment jinħolqu mill-mina għandhom iwasslu lil min hu rasu fuq għonqu biex ifittex soluzzjoni alternattiva biex titjieb il-konnettività bejn Għawdex u Malta. Soluzzjoni li tevita dawn il-problemi u iktar.

Ħa nkun ċar: il-konnettività bejn il-gżejjer ta’ Għawdex u Malta teħtieġ titjib konsiderevoli: is-soluzzjoni imma, mhiex il-mina. Is-soluzzjoni għandha tkun waħda li tiffaċilita l-moviment bejn il-gżejjer mingħajr ma żżid mal-problemi li diġa għandna. B’mod partikolari għandna nevitaw li nkabbru l-problema tat-traffiku iktar milli hi diġa. Dan nistgħu nagħmluh jekk niżviluppaw soluzzjoni li tnaqqas flok ma tkabbar id-dipendenza tagħna fuq il-karozzi.

Hu stmat li l-mina proposta ser iżżid il-medja kull jum tal-movimenti tat-traffiku bejn il-gżejjer mit-3000 tal-lum għal madwar 9000: żieda bi tlett darbiet fuq perjodu ta’ ħmistax-il sena. Wieħed ma jridx wisq għerf biex jifhem dawn iċ-ċifri, li nsibuhom ukoll fl-istudju ekonomiku kkummissjonat fl-2015 mill-Awtorità tat-Trasport u l-Kamra tal-Kummerċ Għawdxija. Għax il-ħlas biex tgħaddi mill-mina ser jinġabar minn fuq kull karozza u allura d-dħul ser jiddependi mill-ġenerazzjoni tal-ikbar ammont possibli ta’ traffiku. L-eżistenza tal-mina tiddependi fuq dan: bla traffiku ma tistax teżisti. Dan imur kontra l-oġġettiv ewlieni tal-Pjan Nazzjonali tat-Trasport (National Transport Master-Plan 2025) li fi kliem mill-iktar ċar jispjega kemm it-tnaqqis tal-karozzi mit-toroq tagħna hu l-mira fit-tul tal-politika tagħna dwar it-trasport.

Is-soluzzjoni meħtieġa trid tindirizza l-moviment tan-nies u mhux il-moviment tal-karozzi. L-unika soluzzjoni raġjonevoli allura hi l-introduzzjoni ta’ katamaran (fast ferry service) bejn Għawdex u Malta: bejn l-Imġarr f’Għawdex u punti varji mal-kosta f’Malta li jistgħu jinkludu x-Xemxija, Tas-Sliema u l-Belt Valletta. Ma dan imbagħad ikun hemm ħtieġa tat-titjib tas-servizz tat-trasport pubbliku minn fejn jieqaf il-katamaran għall-bqija tal-pajjiż.

Hu essenzjali li s-soluzzjonijiet li nagħżlu għall-problemi tagħna tat-trasport ikun jħarsu fit-tul ħalli nnaqqsu u mhux inżidu l-problemi li nħallu lil ta’ warajna.

Ippubblikat f’Illum: il-Ħadd 3 ta’ Frar 2019