Jistaqsuni: meta ser twarrab?

Il-kritika tal-ħidma tal-ADPD minn xi ġurnalisti xejn ma iddejjaqni, anke meta din ma tkunx ġustifikata, anke meta min jagħmilha jkun għamel ix-xhur jinjorana. Il-kritika, anke meta tkun distruttiva, hi dejjem ta’ għajnuna biex tifhem x’inhu għaddej minn moħħ dak jew dik li tagħmilha. Biex tidentifika u tifhem aġenda moħbija.

Iktar kmieni matul il-ġimgħa kkummentajt fuq dan il-blog li jkun għaqli u fl-interess tal-partit, jekk jiena ma nibqax fit-tmexxija. Hu dejjem tajjeb li jkun hemm uċuħ ġodda, idejn ġodda u ideat ġodda.

Però hu tajjeb li nifhmu li b’uċuħ ġodda mhux bil-fors li nimxu l-quddiem.

Kemm ilni nmexxi l-partit dejjem fittixt li nagħti spazju liż-żgħar u lill-ġodda biex ikunu jistgħu jaħdmu. Mhux biss biex joħorġu b’ideat imma biex ikun possibli li l-ideat tagħhom jirriflettu ruħhom fil-politika tal-partit: kemm f’dak li ngħidu kif ukoll fil-mod kif inġibu ruħna.

Nifhem li hemm min il-kampanja tagħna ma għoġbitux. Hemm min xtaqna b’politika ta’ konfront, imma aħna għażilna politika tar-raġuni li tħalli l-appell għall-emozzjoni fil-ġemb. Dan deher ċar fil-ftit opportunitajiet li ngħatajna f’dibattiti mal-partiti l-oħra. Dak tal-Università hu forsi l-aħjar eżempju li s-sehem tiegħi fih kien appreżżat mill-ġurnalisti ewlenin. Hemm min ma qabilx miegħi: din xi ħaġa naturali. Però l-fatt li meta kont qed nitkellem jien waqa’ skiet perfett uriena li z-żgħażagħ presenti riedu jisimgħu. Kellhom għatx għal informazzjoni u argumenti li normalment ma jisimgħux. Dan ukoll hu kontribut importanti u pożittiv li tajna lill-kampanja elettorali!

Ir-riżultat tal-elezzjoni li bih kważi irduppjajna l-voti li ksibna fl-elezzjoni tal-2017 ifisser li xi ħaġa tajba għamilna, għax kieku dan ma kienx minnu l-voti kienu jonqsu u mhux jiżdiedu.

Bla dubju l-ħidma tagħna hemm ħafna x’jista’ jitjieb fiha.  Dan jiddependi minn diversi affarijiet.

Bosta minn dawk li jaqblu mal-partit u jappoġġawh, anke fil-pubbliku, huma mpenjati f’elf ħaġa: m’għandhomx ċans għall-attiviżmu politiku. Aħna m’għandniex każini, u l-anqas hemm il-ħsieb li jkollna! L-anqas uffiċċju ma’ għandna: fil-fatt meta jkun hemm il-bżonn nislef l-uffiċċju tiegħi għall-laqgħat tal-partit!

Fondi m’għandniex wisq: fil-kampanja infaqna madwar €7,000 u bħalissa għaddejjin b’kampanja biex niġbru l-fondi għax ftit li xejn baqa’!

Dan kollu jillimita l-mod dwar kif nistgħu nwasslu l-messaġġ tagħna. Imma rnexxielna nwassluh, avolja b’diffikultà.

Uħud qed jagħtuni l-pariri dwar x’għandi nagħmel. Anke qed jgħidu li jiena ser nirreżenja meta jiena ma għidt xejn minn dan. Jiena konvint li għandi nagħmel il-wisa’ lil ħaddieħor. Però jkun żball kbir jekk nagħmel kif qed jippretendu uħud li nwarrab immedjatament! Inkun irresponsabbli jekk nagħmel hekk.

Hi responsabbiltà tiegħi li nara l-partit jiffunzjona f’kull ħin. Dan ser nibqa’ nagħmlu sal-aħħar minuta meta ngħaddi t-tmexxija lil ta’ warajja. Dan ser iseħħ imma l-waqt li jseħħ nagħżlu flimkien ma sħabi, biex il-partit, sadanittant, ikompli jissaħħaħ!

Abusive continuity

The distribution of multiple cheques to every household by the Labour Government on the eve of the general election is more than abusing the power of incumbency. Through the said distribution, the power of incumbency is being transformed into a corrupt practice, specifically intended to unduly influence voters.

What, in normal circumstances should be a simple administrative act is being transformed into blatant political propaganda, at public expense, straight into your letterbox. A covering letter signed by Robert Abela and Clyde Caruana says it all. A Banana Republic in all but name!

Why should such handouts be distributed on the eve of elections if not to influence voters?

Even if one were to accept that such handouts are acceptable, it is certainly not in any way justifiable to plan their distribution specifically on the eve of an election. This goes against the basic principles of good governance.

The power of incumbency is the executive power of a government seeking re-election. Incumbents always have an advantage. The manner in which they handle it defines their governance credentials.

This has been a government characterised by bad governance throughout its term in office. Right from the very beginning, on 13 March 2013. I consider the full 9 years as one continuum. This was reinforced by Robert Abela himself who emphasised that his leadership of the Labour Party seeks to continue the “achievements” of his predecessor and mentor Joseph Muscat. Continuity was his declared mission.

On its first days in office, Labour started off on its Panama tracks. The secret Panama companies set up by Konrad Mizzi, Keith Schembri and someone else, known as the (mysterious) owner of Egrant, went on to rock Labour over the years.

The Electrogas saga and its link to the assassination of Daphne Caruana Galizia intertwined with the Panama debacle.

It is now clearly established that the assassination of Daphne Caruana Galizia was directly linked to her investigative journalism. Her investigations led her to identify the governance credentials of various holders of political office and their links with big business. Defining their relationship as being too close for comfort would be a gross understatement.

As emphasised in the investigation report on the Daphne Caruana Galizia assassination, over the years, a culture of impunity has developed in these islands. This has led to misbehaviour in public office being normalised. It has also led to considerable resistance in the shouldering of political responsibility by holders of political office, whenever they were caught with their hand in the cookie jar! Rosianne Cutajar and Justyne Caruana being the latest examples, as amply proven by the Commissioner for Standards in Public Life George Hyzler.

To add insult to injury Cutajar and Caruana were the recipients of generous termination benefits, notwithstanding that their term of political office ended in disgrace. Caruana received terminal benefits twice in the span of a short time, as she established a national record of resigning twice from Robert Abela’s Cabinet!

With this track record one should not have expected otherwise from the Muscat/Abela administration. With the abusive distribution of cheques on the eve of the general election Labour’s current term is approaching a fitting end.

The Labour Party in government has consistently acted abusively. Robert Abela has followed in the footsteps of his predecessor and mentor Joseph Muscat. Continuity has been ensured, as promised.

published in Malta Today : Sunday 20 March 2022

Il-politka bl-ixkupa

Bħala partit għażilna l-ixkupa bħala s-simbolu politiku għall-elezzjoni tas-26 ta’ Marzu. L-ixkupa hi għodda tal-indafa. Tgħinna nnaddfu. Hi l-għodda tal-kennies, il-ħaddiem umli li jnaddaf it-toroq tagħna wara li aħna nkunu ħammiġnihom

Kull politiku għandu jkun kapaċi japprezza l-indafa. Għandu jkun kapaċi jmidd għonqu għax xogħol u jkun il-kennies tal-ħajja pubblika. Il-membri tal-parlament għandhom ikunu l-kenniesa tal-politika, determinati li jnaddfu, li jħarsu l-integrità tal-ħajja pubblika u fuq kollox jassiguraw li jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa f’waqthom, mingħajr tkaxkir tas-saqajn.  

Il-Manifest ta’ ADPD ġie ippubblikat f’nofs il-ġimgħa iwassal messaġġ ċar li Xkupa ħadra tnaddaf.

Hemm ħafna x’jeħtieġ li jsir biex dan il-pajjiż jinġieb lura għan-normal. Partiti oħra għandhom viżjoni u attitudni differenti u jwasslu messaġġi li ġeneralment jikkuntrastaw ma tagħna. Hemm iżda oqsma fejn hemm qbil u dan hu tajjeb. Għandi nifhem li ilkoll wara kollox nixtiequ l-ġid lil dan il-pajjiż avolja dan ma jkunx dejjem ċar.

Għandna nifhmu li qegħdin naħdmu għall-istess pajjiż, anke jekk b’viżjoni differenti u li kulltant tikkuntrasta! Għandna nagħmlu ħilitna kollha biex nikkontribwixxu għal dibattitu pubbliku pożittiv. Il-kritika tagħna għal dak li jingħad hi essenzjali, imma hi kritika li trid issir dejjem b’mod responsabbli.

L-aħħar xhur tal-ħidma parlamentari kienet iddominata minn diskussjoni dwar rapporti tal-Kummissarju dwar l-iStandards fil-Ħajja Pubblika dwar l-imġieba mhux korretta ta’ uħud mill-membri parlamentari. Dawn ir-rapporti wasslu għar-riżenja ta’ żewġ membri tal-Kabinett u ta’ Segretarju Permanenti.  Kien hemm reżistenza biex isiru dawn ir-riżenji. Hi sfortuna li l-Prim  Ministru xejn ma kien deċiżiv fiż-żewġ każi: ħa passi biss wara pressjoni sostanzjali mis-soċjetà ċivili.

Hu fatt magħruf li d-dinja tan-negozju u l-poter politku huma viċin wisq ta’ xulxin. Dan hu ta’ ostaklu għall-kontabilità, għat-trasparenza u ġhall-osservanza tal-etika fil-ħajja pubblika. Aħna f’ADPD ilna s-snin ngħiduh dan. Anke is-soċjetà ċivili ilha ssemma leħinha dwar dan. Issa anke l-Kummissjoni ta’ inkjesta li investigat iċ-ċirkustanzi li wasslu għall-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia ikkonfermat din il-konnessjoni mhux mixtieqa bejn il-politika u d-dinja tan-negozju. Qegħdin viċin wisq!   

Għandna ħtieġa ta’ Parlament li jkollu sensittività etika.  Għandna bżonn iktar membri parlamentari ta’ integrità, kapaċi jgħarblu b’mod konsistenti l-ħidma tal-amministrazzjoni pubblika. Neħtieġu istituzzjonijiet b’karattru u b’sinsla. Għandna bżonn ta’ Parlament li jinkludi kandidati ta’ ADPD eletti mid-distretti differenti. Kandidati li mhux qegħdin fil-ġirja għal xi interess personali, tagħhom jew ta’ oħrajn, imma biss għas-servizz tal-komunità kollha.

NagħmeI emfasi fuq il-verb “jinkludi” u dan billi l-kandidati ta’ ADPD mhumiex l-uniċi li jistgħu jagħtu kontribut pożittiv għall-iżvilupp tal-politka f’pajjiżna.  Nitkellem b’rispett dwar il-kandidati l-oħra ippreżentati mill-partiti politiċi l-oħrajn. Il-parti l-kbira minnhom huma nisa u irġiel iddedikati li qed jagħtu servizz ġenwin lill-komunità tagħna huma ukoll.

Il-manifest elettorali ta’ ADPD jittratta numru mhux żgħir ta’ proposti li għandhom impatt dirett fuq il-ħajja taċ-ċittadini tagħna. Mhux manifest ta’ Father Christmas iqassam ir-rigali imma hu presentazzjoni ta’ viżjoni li irridu nimxu fuqha.

L-agenda tagħna hi li nkunu ta’ servizz għall-komunità kollha.

L-indafa fil-politika hi essenzjali. Mingħajr indafa ma nistgħux naħdmu sewwa. Aħna irridu li nkunu l-għodda għat-tiġdid tal-politika fil-pajjiż. L-ixkupa ħadra li tnaddaf. B’politika li tagħti servizz illum  waqt li tkun attenta dwar l-impatti fuq għada. B’hekk nistgħu nassiguraw li l-ħidma tal-lum ma xxekkilx lill-ġenerazzjonijiet futuri mid-dritt tagħhom li jieħdu id-deċiżjonijiet li jkunu meħtieġa minnhom.

F’dan il-mument kritiku il-politika bl-ixkupa hi l-unika triq vijabbli l-quddiem. Il-politika Maltija għandha bżonn tindifa nobis!

Ippubblikat fuq Illum: il-Ħadd 6 ta’ Marzu 2022

The politics of the broom

ADPD – The Green Party has selected the broom as its political symbol for the 26 March elections. The broom is a tool which assists us in achieving cleanliness. It is the street sweeper’s tool, the humble worker that cleans our streets after we mess them up.

Achieving cleanliness is an objective which should be shared by all parliamentarians.  Parliament and its members should be the political sweepers, keeping politics clean, safeguarding its integrity and above all ensuring that decisions are taken whenever required without unnecessary delay.

The Green political manifesto has been published in mid-week. Its main message is that Green sweeps clean (Xkupa ħadra tnaddaf).

There is so much to do to get this country back to normal. Other parties generally have a different vision and attitude and convey contrasting messages. There are however also areas of overlap between the different political parties. It is to be assumed that all seek the common good, even though at times this is not that clear!

We recognise that we are in this journey all together. We will do all in our power to contribute to a positive debate. We are critical of the political platforms of other parties but we do this in a responsible manner.

The last months of parliamentary debate have been dominated by the consideration of the reports of the Commissioner for Standards in Public Life on the unethical behaviour of members of Cabinet. These reports have led to the resignation of two members of Cabinet and a Permanent Secretary. They were reluctant resignations. The Prime Minister unfortunately did not act decisively in both cases: he acted only as a result of the substantial public pressure of civil society.

It is a well-known fact that accountability, transparency and ethics in public life are severely hindered by the close connections between political power and business concerns. It is not only ADPD that has been saying this for a long time. The ever-increasing voice of civil society has led to these issues being given the attention they deserve. The Inquiry Commission investigating the circumstances into the assassination of Daphne Caruana Galizia also confirmed this unsavoury link between politics and business: they are too close for comfort.  

We need a Parliament that is ethically sensitive. We need more Members of Parliament of integrity, able to oversee continuously and consistently the public administration. We need institutions with character and a solid spine. We need a Parliament that includes ADPD representatives elected from amongst the candidates being presented to the electorate in each district – candidates that are not in it for their personal gain or in the interests of others but for the service of all citizens.

I emphasise the verb “includes” as ADPD candidates are not the only ones who can contribute positively to the development of our politics. I speak with utmost respect of the candidates presented by other parties. Most of them are dedicated men and women willing to be of genuine service to the community.

ADPD’s electoral manifesto presents a wide range of proposals that impact directly on citizens’ rights. It is not a manifesto of Father Christmas promises but a vision laying out a road map to be followed.

Our agenda is to be of service to the whole community. Clean politics in public life is essential. We want to be a political tool for renewal. A green broom to sweep clean. Politics that serves today while keeping an eye on the impact on tomorrow, ensuring that actions taken today do not deny future generations their right to eventually take their own decisions.

At this critical point the politics of the broom is the way forward. It is about time that we sweep Maltese politics clean.

Published in The Malta Independent on Sunday : 6 March 2022

Is-sospensjoni ta’ Victor Vella: editur tal-Orizzont u tat-Torċa

Is-sospensjoni ta’ Victor Vella minn editur ta’ L-Orizzont u it-Torċa hi ta’ tħassib. Mhux biss għax tikkonċerna ġurnalist ewlieni fil-pajjiż, imma ukoll minħabba is-segretezza li hemm dwar x’inhuma r-raġunijiet li wasslu għal dan il-pass.

Qed jingħad li s-sospensjoni seħħet bħala riżultat tal-pressjoni dwar il-linja editorjali mħaddna mill-gazzetti immexxija minn Vella, liema pressjoni jidher li saret mill-Gvern Laburista immexxi minn Robert Abela. Il-Gvern ta’ Abela qed jingħad li nsista li tinbidel il-linja editorjali progressiva ta’ Vella li kienet qed tesponi każi soċjali diversi. Il-Gvern ta’ Abela, jingħad li kien qed jilmenta li l-linja editorjali ta’ Vella kienet qed toskurah.

Il-GWU, sid il-gazzetta ċaħdet dan kollu. Anzi, qalet li hi qed tiddefendi lill-istess Vella quddiem il-Management tal-Union Print li tmexxi l-gazzetti!

Dan kollu jiena ma nifhmux, għax il-Union Print hi tal-General Workers Union stess u fil-fatt Victor Carachi, president tal-GWU hu l-uniku Direttur reġistrat tal-Union Print kif jidher fl-informazzjoni li hemm aċċessibli fir-reġistru tal-kumpaniji.

Il-GWU għandha ħafna x’tirrispondi dwar dan kollu.

Meta Abela u l-PN kienu jħokku dahar xulxin

Robert Abela hu s-suġġett kurrenti tal-billboards tal-PN. Imma, bħal ma jiġri dejjem, il-kampanja tal-PN fuq il-billboards tgħid biċċa waħda żgħira mill-istorja vera. Tiffoka fuq il-ġid li akkumula Abela permezz tal-kuntratti ta’ xogħol professjonali assoċjat mal-Gvern, speċjalment permezz tal-Awtorità tal-Ippjanar.  Il-billboard iwassal il-messaġġ politiku li Robert Abela jiġi jaqa’ u jqum u li huwa insensittiv. Jgħidilna li filwaqt li hu għamel żmien jiffanga bi dħul ta’ €17,000 fix-xahar int tikkrepa b’żieda miżera ta’ €1.75 fil-ġimgħa għall-għoli tal-ħajja.

Il-punt bażiku reali, imma, li l-billboard jinjora kompletament hu kif il-PLPN jimmanipulaw il-finanzi tal-pajjiż u l-proċeduri tax-xiri ta’ servizzi biex iżommu lill-ħbieb kuntenti u lill-għedewwa taħt kontroll.

Il-billboard tal-PN, jgħidilna li l-uffiċċju legali ta’ Robert Abela, xi żmien ilu, kellu dħul ta’ mhux inqas minn €17,000 fix-xahar mis-servizz professjonali legali li kien jagħti lill-Awtorità tal-Ippjanar. Il-billboard, imma,  ma jgħidilna xejn dwar kif dan kollu oriġina minn sejħa għal espressjoni ta’ interess u sussegwentement direct order lil George Abela li kienet imbierka mill-Gvern immexxi minn Lawrence Gonzi.   Dan seħħ fi żmien meta Abela ma kienx f’relazzjoni tajba la mal-Partit Laburista u inqas u inqas mat-tmexxija tal-istess partit!

F’sezzjoni tal-media kien irrappurtat li dan kollu beda fl-istess żmien meta George Abela aċċetta l-istedina biex jifforma parti mill-core group, parti mill-proċess preparatorju li kellu jwassal biex Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea. George Abela ipparteċipa f’dan il-core group minkejja li l-Partit Laburista, li tiegħu sa ftit qabel hu kien Deputy Leader, kien jopponi din il-proposta b’qilla kbira.

Meta George Abela kien nominat u sussegwentement ġie appuntat President tar-Republika mill-Gvern ta’ Lawrence Gonzi, ibnu Robert ħa f’idejh it-tmexxija tal-uffiċċju legali ta’ missieru. Huwa u jagħmel dan, avukat ieħor li kien sħab ma’ George Abela spiċċa barra. Jingħad li ma qablux fuq kif ser jaqsmu dak li jdaħħal l-uffiċċju! Ftit wara, dan l-avukat l-ieħor spiċċa CEO tal-Awtorità tal-Ippjanar. Min hawn il-quddiem il-familja Abela ma kelliex diffikulta biex tgawdi r-rigal sostanzjali tal-Gvern ta’  Lawrence Gonzi. Il-familja Abela setgħet isserraħ rasha għax fil-mument tal-bżonn il-Gvern ta’ Lawrence Gonzi kien hemm għall-għajnuna. Wara kollox, mhux għalhekk qegħdin il-ħbieb?  

Ta’ Abela kienu attentissimi li ħobżhom jieħdu ħsiebu sewwa! Dejjem irnexxielhom!  Biex jaslu iddefendew kull taħwid fl-ippjanar għall-użu tal-art tul is-snin, kemm dak taħt il-Gvern ta’ Gonzi kif ukoll dak taħt is-suċċessur tiegħu Joseph Muscat.

Tul is-snin id-direct order lill-uffiċċju legali tal-familja Abela mhux biss ġie ikkonfermat, talli kiber fl-iskop u fil-ħlas li ġġenera.

Waqt dan kollu kien hemm leħen wieħed kritiku ta’ dak li kien qed jiġri: kien kritiku tad-direct order tal-Awtorità tal-Ippjanar lill-uffiċċju legali tal-familja Abela. Dan kien Joe Mizzi,  l-Membru Parlamentari Laburista mill-Kalkara. Kien qiesu seqer, jaf x’inhu jiġri, għax hu kien ir-rappresentant tal-Opposizzjoni Laburista fuq il-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Joe Mizzi dam ftit mhux ħażin biex ħa tweġiba għal dan kollu. Dan seħħ meta tħalla barra minn l-ewwel Kabinett ta’ Robert Abela liema Kabinett tħabbar nhar il-15 ta’ Jannar 2020!  Imma sa dak in-nhar hu kien ilu jappoġġa l-kandidatura ta’ Chris Fearne għat-tmexxija tal-Partit Laburista.

Din hi l-istorja li l-billboard jaħbi. Storja ta’ kemm meta kien meħtieġ il-familja Abela u l-PN kienu  jħokku dar xulxin!

ippubblikat fuq Illum: il-Ħadd 6 ta’ Frar 2022

Abela’s bread: buttered on both sides!

Robert Abela is the current billboard boy of the PN. The PN’s campaign, all over their billboards, however, only emphasises part of the real story: it is focused on Abela’s wealth generated through government contracts, specifically through the Planning Authority. It makes the political point that Robert Abela does not care. He is insensitive, states the billboard: he gluttons through €17,000 per month; you get a miserly €1.75 per week cost of living increase.

The real basic issue however, conveniently avoided by the billboard, is how the PLPN manipulate the country’s finances and procurement procedures to keep friends happy and foes on a leash.

The PN billboard points to the fact that the legal office of Robert Abela, at a recent point in time, had an income of at least €17,000 per month from legal services rendered to the Planning Authority.  The billboard does not, however, in any way indicate, that the contract was originally the result of an expression of interest and subsequently of a direct order. This was carried out with the compliments of the Lawrence Gonzi led PN government to George Abela, Robert’s father, at a time when the Abelas had very sour relations with the Labour Party and its leadership!

Sections of the media have reported that this lucrative relationship commenced at the same time that George Abela accepted the invitation to take part in the EU accession core group, part of the preparatory process leading to Malta’s accession to the European Union. George Abela participated in this core group notwithstanding that, the Labour Party, of which some time previously he had been deputy leader, was an aggressive opponent of the EU accession proposal. I am informed that additional members of the core group were Harry Vassallo, Lino Briguglio, Joe Saliba and Godfrey Baldacchino.

When George Abela was nominated and appointed President of the Republic by the Gonzi Government, his son Robert took over the running of the law firm. In the process the other lawyer who was a partner in the Abela law firm was immediately squeezed out of the firm. It is rumoured that they disagreed on the distribution of the profits of the law firm. As a result, the other lawyer was offered and he eventually assumed the role as CEO of the Planning Authority. The Abelas consequently had no obstacle to retaining full control of the lucrative gifts of the Lawrence Gonzi government. The Abelas had their mind at rest that at times of need Lawrence Gonzi and his government could always be relied upon. After all that is what friends are for!

The Abelas always sought to have their bread buttered on both sides. They were quite successful in this respect throughout the years. In the process they defended tooth and nail many a planning mess, both those created by the Gonzi government as well as also those created by his successor Joseph Muscat.

The PN direct order to the Abela law firm was confirmed throughout the years and widened in scope. The payments made increased accordingly.

I remember one solitary voice at that time denouncing the lucrative direct order of the Planning Authority to the Abela law firm: it was the Kalkara Labour MP Joe Mizzi. Joe Mizzi knew what was going on from day one: he was the representative of the Labour Party Parliamentary Opposition on the Board of the Planning Authority.

Payback for Joe Mizzi took quite some time to arrive. He was left out of the first Robert Abela Cabinet on the 15 January 2020!  But by then he had also endorsed Chris Fearne in the Labour leadership contest.

This is the real background to the billboard boy’s story!

published in the Malta Independent on Sunday : 5 February 2022

Il-qrubija bejn il-poter politiku u l-poter tan-negozju wasslu biex nawwru l-istituzzjonijiet regolatorji tal-pajjiż : Silta (5) mill-inkjesta

Kondotta inaċċettabbli tal-Prim Ministru

Għall-Bord il-kondotta tal-allura Prim Ministru f’din iċ-ċirkustanza u l-mod abbużiv kif baqa’ jipproteġi liċ-Chief of Staff tiegħu u jsostnih fil-kariga importanti li kellu fl-amministrazzjoni sakemm ġie arrestat in konnessjoni mal-assassinju, hi inaċċettabbli, kundannabbli u tirrażenta nuqqas gravi w abbuż fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu bħala kap tal-gvern u garanti talgovernanza tajba. Hawn mhux si tratta ta’ ġudizzju politiku żbaljat li jeżorbita mit-termini ta’ referenza ta’ dan il-Bord. Si tratta fl-agħar ipotesi għal Dr Muscat għall-kopertura, protezzjoni ta’ persuni li allegatament ikkommettew reati gravi. Il-Bord baqa’ żbalordit bir-risposta li ta għad-domanda jekk kienx tkellem mas-Sur Fenech u lis-Sur Schembri dwar 17 Black wara l-assassinju meta bdew joħorġu aktar dettalji dwar min kien is-sid ta’ din il-kumpanija. Dan anke in vista tal-fatt li kienet teżisti ħbiberija u linja ta’ kommunikazzjoni diretta bejniethom anke permezz ta’ WhatsApp li baqgħet anke għal xi żmien meta kien persuna ta’ interess fl-omiċidju. Dr. Muscat wieġeb hekk: “Le. IsSur Fenech qatt ma staqsejtu u qatt ma tkellimt miegħu fuq dan il-punt. Lil Keith Schembri li kien jaqa’ taħti, staqsejtu wara li ħareġ dan kollu u reġa’ qal li kienet kwistjoni ta’ negozju bejniethom it-tnejn u qalli li ma għandha x’taqsam xejn mal-Electorgas”.

Is-Sur Schembri fil-verità jibqa’ jsostni hekk ukoll anke sal-lum. Mhux ilkompitu tal-Bord li jesprimi ruħu fuq x’inhi l-verità f’dan ir-rigward. Il-punt kruċjali hu illi meta saret l-akkuża, xhur qabel l-assassinju, l-Prim Ministru m’għamel xejn meta missu għamel ħafna. Kien bħal minimu obbligat jirrapporta l-allegazzjoni formalment lill-Pulizija b’talba li tinvestigaha b’urġenza jekk xejn għax kienet tista thedded l-istabilità tal-governanza fil-pajjiż. Il-Pulizija dak iż-żmien taħt il-Kummissarju Lawrence Cutajar għamlu ftit li xejn. Ċertament m’għamlux dak li kellhom jagħmlu. Ċertament għamel inqas mill-Kummissarju ta’ qablu Michael Cassar li wara li ġew żvelati ddettalji dwar il-Panama Papers u ġie informa li l-FIAU kienu qed jaħdmu fuqha, fetaħ file bl-isem ta’ ‘Operation Green’. Hu kien irriżenja xi tlett ġimgħat wara li kien irċieva r-rapporti dwar is-Sur Keith Schembri u l-Ministru Mizzi. Lill-Bord tah x’jifhem illi ma felaħx għall-pressjoni li akkużi gravi ta’ din ix-xorta ġabet fuqu. L-istess kif kien għamel Manfred Galdes.

Abbuż ta’ poter li jekk pruvat ibiddel ix-xenarju

Dawn ir-referenzi qsar għaċ-ċirkostanzi tal-Panama Papers u l-kumpanija 17 Black qed isiru f’dan l-istadju mill-Bord għaliex huma indikattivi ta’ kif kien jiġi abbużat l-eżerċizzju tal-poter fl-ogħla livell biex jiġu protetti persuni fil-qalba tal-amministrazzjoni. Huma importanti wkoll għaliex jekk wieħed jikkunsidra illi tnejn mill-persuni involuti kienu jew jista’ jkun li għadhom persuni ta’ interess għall-pulizija fl-investigazzjoni tagħhom tal-omiċidju li ġie ippjanat tul iż-żmien u jekk l-involviment tagħhom jiġi b’xi mod konstatat minn awtorità kompetenti – salvi dejjem il-preżunzjoni tal-innoċenza u d-dritt tagħhom għal smigħ xieraq u ġust – il-kwistjoni ma tibqax biss li jiġi determinat jekk xi att jew ommissjoni illeċitu minn jew fi ħdan xi entità talIStat iffaċilitatx l-assassinju meta kellha tipprevenih. Ix-xenarju jinbidel għal wieħed ta’ parteċipazzjoni attiva ta’ persuni li jikkomponi enti tal-IStat filkommissjoni tad-delitt. Dan apparti, fuq bażi fattwali u mhux issa ipotetika, l-inattività pależi tal-Prim Ministru u tal-entitajiet tal-iStat, fosthom il-Pulizija li għandhom il-funzjoni li jħarsu lis-soċjetà mill-kriminalità u jiggarantixxu l-ordni pubbliku, li jieħdu passi effettivi u fil-ħin kontra persuni ta’ poter fil-politika u fin-negozju, tnissel sens qawwi ta’ impunità, mhux biss fl-istess persuni involuti, imma wkoll f’kullmin kien intenzjonat li jaġixxi biex jipparteċipa f’xi aġir kriminuż. Kif jirriżulta mill-provi dawn fittxew li jkollhom konnessjonijiet fl-ogħla livell ta’ ħbiberija jew interess ma’ min kellu s-setgħa biex ikun jistgħu jaġixxu flassigurazzjoni reali jew perċepita li ser ikunu minnhom protetti. Dawn iċ-ċirkostanzi huma relevanti wkoll għaliex huma prova tanġibbli tażżwieġ li seħħ bejn l-eżerċizzju tal-poter politiku u l-eżerċizzju tal-poter ekonomiku. Żwieġ inċestuż li kien fil-qalba tal-investigazzjonijiet talġurnalista assassinata u li ngħad, ma setax ma kienx il-movent prinċipali talqtil tagħha.

Theddida għall-eżerċizzju tal-poter ekonomiku

Il-Bord konvint kif inhu, illi fuq bażi qawwija ta’ probabbilitajiet jekk mhux ċertezza, l-assassinju tas-Sinjura Caruana Galizia hu inevitabblilment marbut ma’ dawk li hi kienet tqis li huma skandli serji ta’ amministrazzjoni ħażina, riżultat tal-qrubija bejn il-poter politiku u l-poter tan-negozju kbir li wasslu biex nawwru sewwa l-istituzzjonijiet regolatorji tal-pajjiż, hi inevitabbli l-konklużjoni illi l-ġurnalista sabet in-nemesi fatali tagħha fil-politika dikjarata tal-gvern sa minn qabel l-elezzjoni tal-2013, illi hu kien determinat li jkun għal kollox business friendly. Politika li kellha l-għan li tiffavorixxi n-negozju, tinkorraġġixxi s-sħubija tal-gvern mal-investiment privat u tirrealizza proġetti kbar li joħolqu l-ġid.

Ladarba ġiet eskluża t-teżi illi l-omiċidju seta’ seħħ minħabba xi att inkonsult ta’ fanatiżmu politiku partiġġjan – f’dan ir-rigward ma rriżultat l-ebda provi quddiem dan il-Bord – il-fatti rilevanti li rriżultaw kemm qabel u kemm wara l-omiċidju għandhom jiġu ikkunsidrati minn din l-ottika. Il-Bord ripetutament afferma li ma kien hemm xejn oġġezzjonabbli li l-gvern ikollu politika li tkun business-friendly, anzi fi kliem iċ-Chief of Staff Keith Schembri gvern b’‘mentalità tal-business’, sakemm l-eżekuzzjoni ta’ dik il-politika u r-relazzjonijiet bejn l-amministrazzjoni pubblika u negozjanti w investituri jinżammu strettament fil-limiti tal-liġijiet u r-regolamenti applikabbli. Hu f’dan illi l-aġir tal-gvern falla. Hu għaliex il-mentalità ta’ negozjant għandha bħala regola l-mira illi timmassimizza l-profitt fin-negozju, bl-inqas burokrazija, u billi taqta’ għad-dritt ħadet is-sopravvent fuq dik li għandha tkun il-mira ta’ kull gvern li joħloq il-ġid fl-interess tal-komunità b’mod ġust u trasparenti skont il-liġijiet tal-pajjiż, illi ngħata lok għal sitwazzjonijiet li tista’ tgħid kull proġett maġġuri inizjat mill-amministrazzjoni spiċċa kellu dellijiet ta’ irregolaritajiet, abbuż ta’ poter u korruzzjoni. Allegazzjonijiet li jimplikaw li negozjanti involuti f’dawn il-proġetti għamlu jew kienu intenzjonati li jagħmlu qligħ indebitu minn fuq dahar il-poplu anki f’xi okkażjonijiet b’kollużjoni ma’ personaġġi politiċi ewlenin involuti fit-twettieq ta’ proġetti. Il-proġett tal-Electrogas hu wieħed minn dawn il-proġetti li dwaru l-Awditur Ġenerali esprima riservi kbar dwar ir-regolarità tal-proċeduri fit-twettieq talproġett u l-ħarsien tal-liġijiet applikabbli.

(pp 201-6)

Moħħhom mistrieħ: Silta (2) mill-Inkjesta

Ma huwiex il-kompitu ta’ dan il-Bord li jidħol fil-meritu tal-pjan tal-assassinju jew min seta’ kien responsabbli ghalih peress li dan hu kompitu tal-Pulizija peró, ma jistax ma jirrimarkax li dawn iċ-ċirkostanzi nisslu is-serħan il-moħħ f’dawk li kellhom il-pjan li jesegwixxu d-delitt li ma kenux ser jinqabdu wara lassassinju. Vince Muscat semma’ partikolarment ex-Ministru. L-allegati eżekuturi tant kellhom moħħom mistrieħ li kienu jafu minn tlett gimgħat qabel li ser jiġu arrestati fl-4 ta’ Diċembru 2017 u kellhom l-opportunità jżarmaw l-ambjenti li kienu jokkupaw fil-magħrufa tinda tal-Patata l-Marsa. Dana ġie konfermat mill-allura Prim Ministru Dr. Joseph Muscat meta xehed (bil-magħluq pero’ wara disponibbli fid-dominju pubbliku) quddiem dan il-Bord fl-4 ta’ Diċembru 2020. “Jien illum il-ġurnata għandi suspett pjuttost fondat illi fil-laqgħa jew laqgħat li kienu qegħdin isiru qabel l-arrest tat-tlett persuni kien hemm leak… F’dawk il-laqgħat kien ikun hemm preżenti iva Keith Schembri u Silvio Valletta … imma huwa car illi l-persuni arrestati kienu jafu … it was a fact”. Vince Muscat xehed li ġie mogħti informazzjoni millaħwa Degiorgio li l-arrest tagħhom kellu jkun wieħed temporanju fejn wara larrest kellhom jiġu interrogati u meħlusa wara ftit ġranet. Fil-fatt ma kienux u dak li ġara wara huwa fid-dominju pubbliku. (pp.257-8)

Żewġ livelli ta’ Gvern: Gvern ta’ fuq il-palk u Gvern ta’ wara l-kwinti: Silta (1) mill-inkjesta

Dan il-Bord akkumula muntanja ta’ provi kemm mix-xhieda li sema’ hu stess kif ukoll minn sorsi oħra bħar-rapporti tal-Awditur Ġenerali u xhieda li ngħataw f’diversi inkjesti, dwar irregolaritajiet gravi ta’ governanza ħażina, nuqqas ta’ osservanza ta’ regolamenti u proċeduri maħsuba biex jassiguraw trasparenza u kontabilitá li lkoll kienu jippuntaw lejn l-istess grupp ta’ nies, li lkoll kienu jgawdu l-fiduċja tal-Prim Ministru ta’ allura u li kienu fdati bit-twettieq tal-proġetti mfassla fil-programm elettorali.

Dawn il-provi kienu kostantement jippuntaw lejn realtá – fil-veritá ġeneralment rikonoxxuta – li dan iċ-ċirku ristrett, li kien jinkludi persuni li ma kienux kontabbli lejn l-elettorat, imma kienu jokkupaw karigi għolja f’entitajiet tal-iStat seta’ minħabba s-saħħa li kellu, jaġixxi taħt ir-radar u l-iskrutinju ta’ istituzzjonijiet regolatorji u tal-istess Kabinett tal-Ministri. Il-kweżit li jeħtieġlu jirrispondi għalih il-Bord hu jekk kienx minnu li allura kien hemm żewġ livelli ta’ gvern.


Ir-riposta għal din id-domanda ngħatat b’mod skjett u ċar mill-Onorevoli Evarist Bartolo li fiż-żmien rilevanti kien Ministru tal-Edukazzjoni u illum huwa Ministru għall-Affarijiet Barranin. Hu żvela l-eżistenza ta’ żewġ livelli ta’ gvern u dana f’dawn it-termini “Imma li għandna, għandna nies tal-flus li jużaw il-flus tagħhom biex jixtru l-influenza f’kull qasam tal-ħajja inkluż fil-politika u jiena wissejt li jista’ jkollok żewġ gvernijiet, jista’ jkollok gvern ta’fuq il-palk u jista’ jkollok gvern parallel ta’ wara l-kwinti”. U meta l-Bord staqsieh espressament jekk kienx hemm żewġ livelli ta’ gvern il-Ministru wieġeb fl-affermattiv “Iva għalhekk tkellimt fuq dawk in-networks. Għalhekk tkellimt b’dak il-mod u wissejt fuq il-ħsara li tista’ ssir fil-pajjiż kollu kemm hu”. Hu kompla jelabora “….anke jekk ħassejtni li f’pajjiżna faċilment ikollok żewġ kabinetti, kabinett uffiċjali li jiltaqa’ f’Kastilja u jkollok kabinetti oħra li jiltaqgħu fl-irziezet u fuq il-boats u jiltaqgħu f’postijiet oħra u jiġu deċiżi affarijiet li jibbajpassjaw l-istituzzjonijiet ta’ pajjiżna. Jiena nkwetat ħafna b’dan. Inkwetat ħafna u billi nkun inkwetat mhux biżżejjed …. jekk ma jkollokx istituzzjonijiet jekk tħalli l-poter li jista’ jiġi ikkonċentrat f’naħa waħda ser ikollok il-problemi”. (pp125-7)