Solidarity is not on quarantine

The COVID-19 outbreak has changed what we are worrying about. Old problems are still around but their relative importance has been overshadowed by the current crisis. Our health, both individual and collective, is endangered. The economy is at a standstill and specific sectors of the environment are slowly recovering.

As more sections of society grind to a halt on a voluntary or compulsory lockdown, as a precautionary measure, it is important to ensure that solidarity is not placed on quarantine.

Solidarity is essential to support each other, primarily the most vulnerable amongst us. It is also essential both for our survival and for the eventual recovery of the country. In the process we must emphasise that everyone is important and no one is to be left behind or on his/her own. We must ensure that when this crisis is over, we come out of it stronger and wiser.

The health authorities in Malta acted with reasonable caution when they acted early to plan for the COVID-19 outbreak. The gradual reduction of non-essential activity was also generally planned responsibly, with one exception. The opening of the spring hunting season planned for this weekend is uncalled for. The Ornis Committee was irresponsible when it recommended its opening and government should not have accepted its advice.

The hunting community missed an opportunity which could have depicted them in a different light. They confirmed once more that in the hunting leadership’s dictionary the term “responsibility” has no significance.

We will be stronger if all of us act responsibly. We are being advised to preferably remain indoors. It is not the time for picnics, camping, walks in the countryside or hunting.

It is also time to realise that racism is more damaging than COVID-19.

During the week the open centre at Ħal-Far was placed on quarantine after some eight of its residents tested positive for COVID-19. It was a ranting opportunity for the racists among us. Little do they realise that the Ħal-Far community is among the most vulnerable due to the over-crowded space they have been provided with. As I explained on my blog last Tuesday, it would be reasonable at this point to shift the Ħal-Far community to vacant hotels for the duration of the crisis. It is not only in the interest of the Ħal-Far community but also in our own interest so as to ensure that the spread of COVID-19 is further contained. Government has the full authority to proceed in this direction through existing legislation. The sooner this is done the better as this would be a very effective measure to contain a high risk area which could get out of hand and accelerate the spread of COVID-19.

On a European Union level the debate on the post-COVID-19 era is in full swing.
The COVID-19 outbreak found the EU inadequately prepared for the resulting emergency. As a result, in the initial weeks, Italy and Spain were not sufficiently supported and consequently their health services were overwhelmed and could not cope with the spread of the virus.

Loss of life is always regrettable. However, when this results from a lack of adequate preparation it is more a case of incompetence.

The current debate is on the best way forward. Southern European countries, primarily Italy and Spain, buttressed by the European Greens and the S & D, are arguing in favour of so-called coronabonds. The issuance would take the form of bonds with a long maturity, thereby alleviating debt servicing costs and burden-sharing among EU Member States. I am writing on Wednesday, when conclusions seem to be still far away. This should however follow a path of solidarity not one of charity.

Solidarity is not on quarantine. Solidarity is the way forward both on a national level as well as on an EU level. It is, after all, an essential element of our DNA.

 

published on The Malta Independent on Sunday : 12 April 2020

Meta kulħadd idawwar wiċċu

Pajjiżna dejjem kien ta’ għajnuna lil min kien fil-għawġ. Bosta drabi konna waħedna. Imma xorta bqajna nagħtu l-għajnuna, għax hekk kien sewwa li jsir. Din l-għajnuna tajniha bil-limitazzjonijiet tagħna. Minkejja r-riżorsi limitati tagħna.

Għamilna dak li kien sewwa u mhux dak li kien jaqbel jew dak li kien konvenjenti.

Mhux kulħadd qabel li nagħmlu hekk. Ġieli ma qablux ftit u ġieli ma qablux ħafna. Imma s’issa s-solidarjetà ma’ tqegħditx fi kwarantina.

Ġenerazzjoni wara l-oħra f’Malta emmnet li trid tagħmel bħas-Sammaritan it-tajjeb: li toffri l’id tal-għajnuna u l-ħbiberija, b’mod partikolari meta kulħadd idawwar wiċċu. L-iktar mument diffiċli meta l-għajnuna hi meħtieġa. Issa, sfortunatament, anke l-Gvern qed idawwar wiċċu.

Għandna l-obbligu li ngħidu li qed jagħmel ħażin u li hu meħtieġ li jdawwar ir-rotta, malajr kemm jista’ jkun.

Hi tal-mistħija li uffiċjal tal-Gvern qal, f’dawn l-aħħar siegħat, li jekk hemm bżonn, jiġu ssekwestrati u wara mgħarrqa d-dgħajjes li jwasslu l-immigranti. Li issalva l-ħajja tan-nies mhiex att kriminali, hi opra ta’ ħniena li jmisshom jagħmlu l-Gvernijiet.

Min jabbuża mill-miżerja tal-immigranti maħrubin jimmerita l-istmerrija tagħna lkoll kif ukoll li jkun ikkastigat tal-abbuż. Imma m’għandniex nagħlqu għajnejna u nkunu aħna wkoll fost dawk li jdawwru wiċċhom. Billi ndawwru wiċċna l-problema mhiex ser tisparixxi. Il-problema kienet u ser tibqa’ magħna minħabba l-posizzjoni ġeografika tal-pajjiż tagħna .

Nirrikonoxxu li l-mezzi tagħna huma limitati, issa iktar minn qatt qabel. B’dawk il-mezzi limitati dejjem tajna l-għajnuna. Għalhekk dejjem tlabna li jkollna lil min jgħinna, għax waħedna mhux biżżejjed, tant hi kbira l-problema.

Il-kultura ta’ indifferenza madwarna hi tal-biki. Hi indifferenza li qatlet u ser tibqa’ toqtol.

Meta kulħadd idawwar wiċċu, l-obbligu tagħna li nagħtu l-għajnuna hu ikbar minn qatt qabel. Anke jekk insalvaw ħajja waħda biss.

Wara it-350 każ …….. għad baqa’ ftit ieħor

Waqt il-Konferenza tal-Aħbarijiet tal-lum ġejna infurmati illi n-numru tal-persuni infettati issa tela’ għal 350. In-numru tiela’ bil-mod.

Inkwetanti fiċ-ċifra tal-lum hu li fost dawk li ħarġu posittivi għal Covid19 hemm numru ta’ carers u persuni rikoverati f’ċentri tal-anzjani. Minkejja l-miżuri li qed jittieħdu xorta jkun hemm min jinfetta ruħu.

Ġiet identifikata d-diffikultà li qed ikun hemm diversi li filwaqt li jkunu infettati ma jkollhomx sintomi li jinħassu. Dan kollu juri kemm hu importanti li nnaqqsu l-kuntatt kemm jista’ jkun.

Kien pass għaqli li s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika fissret il-perikli tal-qagħda attwali bl-Ingliż ukoll. Spjegat kemm hu għaqli li noqgħodu ġewwa. Ikun tajjeb li forsi tipprova issib xi lingwa oħra li biha jifhmu l-kaċċaturi ukoll!

It-Times tirrapporta ukoll li ċentru ta’ riċerka fl-Università ta’ Washington, a bażi ta’ dak magħruf s’issa, qed jagħmel projezzjonijiet li sat-tielet ġimgħa t’April suppost jgħaddi l-agħar tal-kriżi bin-numru ta’ każijiet suppost li jibda jonqos minn dak iż-żmien il-quddiem.

Ovvjament, minkejja dak li qed jgħidu xorta jista’ jkun li l-kriżi iddum iktar! Imma dejjem tajjeb li nkunu nafu li min jifhem qed jara li t-tmiem tal-kriżi, wara kollox, jista’ jkun li mhux qiegħed il-bogħod.

Kif ser tinħatar il-ġudikatura?

Qalulna dan l-aħħar li ftehmu. Il-Ministru tal-Ġustizzja Edward Zammit Lewis qal li mal-PN ftiehem. Li l-PN u l-PL ftehmu bejniethom u li soġġett għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni Venezja tal-Kunsill tal-Ewropa l-kaz hu prattikament magħluq.

Jiġifieri ftehmu bil-biebien magħluqa. Dan mhux sewwa u huwa inaċċettabbli anke jekk ġew ispirati mill-Kummissjoni Venezja innifisha, kif qal Zammit Lewis.

Ilkoll kemm aħna jinteressana li nikkontribwixxu għad-diskussjoni dwar kif għandhom jinħatru l-membri tal-ġudikatur. Allura għalfejn dawn id-diskussjonijiet isiru bil-bibien magħluqin?

Dawn affarijiet li jiġru f’repubblika tal-banana.

Ir-razziżmu jagħmel ħsara iktar mill-coronavirus

Illum tħabbar li kellna 52 każ ġdid ta’ coronavirus. L-ebda wieħed minnhom ma oriġina miċ-ċentru miftuħ ta’ Ħal-Far.

Hemm min ilu jrewwaħ mill-bieraħ b’ħanqa razzista. Ilhom jikkummentaw li ser ikollna splużjoni ta’ każijiet minħabba ċ-ċentru miftuħ ta’ Ħal-Far, preżentement taħt kwarantina.

Bla dubju, lil dawk kollha fiċ-ċentru miftuħ irridu nqiesuhom bħala persuni vulnerabbli għal diversi raġunijiet. Ewlenija fosthom li qegħdin iffullati, ħafna persuni f’żona ristretta. Hemm bżonn jittieħdu passi urġenti dwar dan. Sakemm iddum il-kriżi tal-coronavirus il-Gvern jista’ faċilment juża’ uħud mil-lukandi li bħalissa huma vojta għal dan l-iskop! Ikun qed jieħu miżura effettiva biex inaqqas it-tixrid tal-virus. Il-liġi digà tagħti l-poteri kollha Gvern biex dan jista’ jagħmlu immedjatament. Dik tkun solidarjetà ta’ veru. Solidarjetà ta’ insara ta’ veru.

Dawk kollha li bħalissa qed jippostjaw is-santi tar-Redentur u tad-Duluri fuq facebook ikun tajjeb għalihom u għal kulħadd li jirrealizzaw li t-tixrid tal-mibgħeda razzjali tagħmel ħsara iktar mill-coronavirus.

Is-solidarjetá mhiex qegħda kwarantina.

Lejn normal differenti

L-imxija tal-coronavirus għadha fl-istadji bikrija tagħha. In-numri ta’ dawk identifikati bħala infettati, s’issa, s-servizzi tas-saħħa qed ilaħħqu magħhom. Nittamaw li l-affarijiet jibqgħu hekk, anke jekk in-numri inevitabilment ser jiżdiedu. Dan ser ikun jiddependi fuq diversi fatturi, ewlieni fosthom li lkoll kemm aħna qed nosservaw dak li jgħidulna l-awtoritajiet tas-saħħa biex b’hekk tonqos il-possibilità li l-virus ikun trasmess fuq skala kbira.

Bla dubju, l-mistoqsija fuq fomm kulħadd hi: kemm ser jgħaddi żmien biex il-pajjiż jirkupra minn dan kollu?

F’waħda mill-intervisti li tiegħu, l-Prim Ministru Robert Abela indika li l-kriżi tal-coronavirus tista’ twassal sal-bidu tas-sajf. Jista’ jkun, iżda, li din iddum ferm iktar: possibilment anke sa tnax-il xahar ieħor! Il-medja internazzjonali qed tispekula dwar jekk il-firxa tal-coronavirus tonqosx fis-sajf biex imbagħad tirritorna iktar tard bħall-influwenza “normali” li tkun magħna kull sena. Il-possibilità tat-tieni mewġa tal-coronavirus m’għandiex tkun injorata, għax, jekk dan iseħħ jista’ jkollha impatti konsiderevoli fuq dak li jkun baqa’!

Meta ser niġu lura għan-normal? Il-ħajja f’Malta ser tirritorna għal dak li mdorrijin bih jew ser nieħdu l-opportunità biex nibnu normal ġdid u differenti?

Il-pajjiż jeħtieġlu ż-żmien biex jerġa’ jiġi fuq saqajh, ħafna iktar minn kemm hu meħtieġ biex ikun eliminat il-coronavirus minn fostna. Iż-żmien ta’ stennija nistgħu nagħmlu użu tajjeb minnu billi nibdew nippjanaw bis-serjetà dwar kif ser nibnu mill-ġdid ir-reputazzjoni tal-pajjiż. Huwa iktar diffiċli li nibnu r-reputazzjoni tal-pajjiż milli nsewwu l-ħsara kkawżata mill-firxa tal-coronavirus.

Reċentement ġew ippubblikati żewġ dokumenti bi proposti li jistgħu jkunu ta’ għajnuna kbira f’din il-ħidma li hi tant meħtieġa. L-ewwel dokument ippubblikat huwa dokument konsultattiv li ippubblika xi ġimgħat ilu l-Kummissarju għall-iStandards fil-Ħajja Pubblika. Dan hu intitolat: Towards the Regulation of Lobbying in Malta. It-tieni dokument huwa intitolat Review of the Ethical Framework guiding public employees u kien pubblikat mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika iktar kmieni din il-ġimgħa. Hi ħasra li, safejn naf jiena, ma teżisti l-ebda verżjoni bil-Malti ta’ dawn id-dokumenti. Dan ukoll hu nuqqas amministrattiv li għandu jkun rimedjat. Il-Malti hu lsienna u proposti ta’ din ix-xorta jeħtieġ li jkunu ppubblikati bil-Malti ukoll.

Fid-dokument konsultattiv tiegħu l-Kummissarju għall-iStandards fil-Ħajja Pubblika jargumenta favur it-trasparenza permezz tar-regolamentazzjoni tal-lobbying, materja li s’issa hi nieqsa mill-liġijiet tagħna. Hu biss permezz ta’ transparenza rigoruża tal-proċess politiku li nistgħu nassiguraw il-kontabilità u allura l-iskrutinju pubbliku tal-formazzjoni ta’ proposti politiċi kif ukoll tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Ilkoll konxji li sakemm il-lobbying ma’ jkunx regolat, dan ser jibqa’ sors ewlieni tal-kontaminazzjoni tal-proċess politiku. Meta nirregolaw il-lobbying, min-naħa l-oħra, nistgħu jkollna proċess politiku infurmat u allura nkunu qed nikkontribwixxu b’mod effettiv għall-kontabilità.

Fit-tieni dokument, l-Awditur Ġenerali jeżamina r-regoli dwar l-imġieba etika li huma mifruxa fl-Att dwar l- Amministrazzjoni Publika, fil-Kodiċi tal-Etika u fil-Kodiċi dwar it-Tmexxija tas-Servizz Pubbliku li flimkien jirregolaw il-mod kif jopera is-servizz pubbliku. L-Awditur Ġenerali ġustament josserva, illi, meta tqis il-kontenut ta’ dawn it-tlett dokumenti flimkien jirriżulta li hemm nuqqas ta’ ċarezza, liema nuqqas joħloq l-inċertezza, u b’hekk tkun imnaqqsa l-effettività tagħhom. Huwa jemfasizza illi r-regoli huma ultimament effettivi skond kemm huma kapaċi jwasslu għal azzjoni konkreta. Jiġifieri r-regoli għandu jkollhom il-kapaċita li jittraduċu l-prinċipji f’azzjoni reali.

Permezz tal-proposti tagħhom il-Kummissarju għall-iStandards fil-Ħajja Pubblika u l-Awditur Ġenerali qed iwasslu messaġġ għat-tisħieħ tal-pedamenti tal-amministrazzjoni pubblika. Bħala riżultat ta’ dan, jista’ jkun possibli li nibnu “normal ġdid” u differenti minn dak li drajna bih sal-lum. Normal fejn il-governanza tajba ma tkunx iktar eċċezzjoni imma tkun l-imġieba normali li nistennew mingħand dawk fil-ħajja pubblika u fl-amministrazzjoni pubblika għas-servizz tal-pajjiż.

Il-waqfien tal-pajjiż ħtija tal-mixja tal-coronavirus hi ukoll opportunità għal riflessjoni tant meħtieġa. Huwa l-waqt li l-paroli kollu dwar governanza tajba nittrasformawh f’azzjoni konkreta. Il-pajjiż għandu bżonn ta’ normal ġdid, ta’ normal differenti minn dak imdorrijin bih.

 

Ippubblikat fuq Illum : Il-Ħadd 5 t’April 2020

Wara l-ftuħ tal-istaġun tal-kaċċa …………..

 

Il-Gvern ta’ Robert Abela hu irresponsabbli li fetaħ l-istaġun tal-kaċċa.

B’dan il-pass qed tkun mhedda l-kredibilità tal-miżuri tajba kollha li ttieħdu s’issa biex ikun evitat it-tixrid tal-coronavirus. Il-Pulizija li ser ikollhom jagħmlu r-ronda kontra l-abbuzi tal-kaċċaturi (madwar 40 pulizija) ser jittieħdu minn fuq xogħol ieħor li hu essenzjali, ewlieni fosthom dak li jkunu sorveljati dawk li qegħdin kwarantina.

Mela kulħadd ingħata l-parir biex nibqgħu ġewwa, sakemm ma jkunx hemm il-bżonn li noħorġu. Allura dan mhux qżież li qed jinfetaħ l-istaġun tal-kaċċa fir-rebbiegħa f’dan il-mument partikolari?

Kif issa nippretendu li l-bqija jsegwu d-direttivi tad-Dipartment tas-Saħħa u jibqgħu ġewwa?

Mbagħad, wara kollox, jekk ma jkun ġara xejn li joħorġu l-kaċċaturi fil-kampanja x’iżommna jekk noħorgu aħna, l-bqija, dawk li ma naqblux mal-kaċċa fir-rebbiegħa? Xi jżommna milli noħorġu tlieta tlieta bid-distanza ta’ żewġ metri l-bogħod minn xulxin biex nammiraw is-sbuħija tal-kampanja? Inkunu qed insegwu id-direttivi tad-Dipartiment tas-Saħħa. Mhux hekk?

Hekk donnu jrid Robert Abela.

Towards a new normal

The Coronavirus outbreak is still in its initial stages. The numbers of those testing positive are, so far, manageable. We all hope that this will remain manageable even though the numbers are on the increase. This is however dependent on many factors, primarily on our observing the instructions issued by the health authorities in order to reduce the possibilities of transmission of the virus.

How long will it take for the country to recover?

In one of his interviews Prime Minister Robert Abela has indicated that the current Coronavirus crises may last till the beginning of summer. Recovery, could, however, last longer, even as much as twelve months. The international media is speculating on whether the Coronavirus outbreak will reduce its spread during the summer months as well as whether it will return later in the year just like the “common” flu. The possibility of a second outbreak is not to be overlooked, as if this were to happen, it could have a devastating effect on what’s left.

When will life get back to normal? Will life in Malta be back to what we were used to or will we avail ourselves of the opportunity to seek a new normal?

It will take time for the country to start functioning again, much more than is required to eliminate the Coronavirus from our midst. We can put to good use the available time on our hands to start planning in earnest the rebuilding of our reputation as a country. Reconstructing our reputation is more difficult to achieve successfully than making good the extensive damage caused by the Coronavirus outbreak.

In this respect, lately, two different sets of proposals have been published for our consideration. The first is the document for public consultation published by the Commissioner for Standards in Public Life some weeks ago, entitled: Towards the Regulation of Lobbying in Malta. The second is the Review of the Ethical Framework guiding public employees published this week by the National Audit Office. As far as I am aware no Maltese version of these documents has been published. This is a recurring administrative deficiency which should be remedied at the earliest. Maltese is our national language and proposals of this fundamental nature should be available for consideration in the Maltese language too.

In his consultation paper, the Commissioner for Standards in Public Life argues in favour of transparency through the regulation of lobbying which matter is still missing from our laws. It is only through rigorous transparency of the political process that we can ensure accountability and consequently public scrutiny of the policy formation and decision-taking process. We are all aware that as long as lobbying is unregulated it will remain a primary source of the toxification of the political process. Regulated lobbying, on the other hand, can inform the political process thereby contributing to more effective accountability.

In his review, the Auditor General examines existing ethical rules spread in the Public Administration Act, the Code of Ethics and the Public Service Management Code which together regulate the operation of the civil service. He observes that at times, when one considers these three instruments together, there is a lack of clarity which creates uncertainty, as a result reducing their effectiveness. He emphasises that ultimately effectiveness of the rules is also dependent on follow-up action and an enforcement which is capable of translating principles into tangible action.

Through their proposals the Commissioner for Standards in Public Life and the Auditor General seek to strengthen the foundations of public administration. As a result, it may be possible to construct a new normal where good governance is no longer an exception but the normal behaviour which we expect from people in public office as well as from the public administration serving the country.

The Coronavirus outbreak is thus also an opportunity for a long overdue reflection. The grinding to a halt of the whole country is also the right moment to substitute lip-service to good governance with some concrete action. The country desperately needs a new normal.

 

Published in The Malta Independent on Sunday 5 April 2020

In-natura dejjem tiddeċiedi

Bħala riżultat tal-coronavirus il-pajjiż kważi wieqaf. Ġie kkonfermat għal darba oħra li m’aħniex iżolati min-natura u l-forzi naturali ta’ madwarna. Ma għandna l-ebda immunità la mill-virus u l-anqas mill-forzi tan-natura.

Illum hawn il-pandemija tal-coronavirus li għaddejja tkaxkar minn quddiema lil min ma jkunx moħħu hemm. Għada, mhux ‘il-bogħod, irridu niffaċċjaw il-qilla tat-tibdil fil-klima.

In-natura ma tiddiskriminax u tibqa’ għaddejja minn fuq kulħadd.

Il-pandemija tal-coronavirus hu maħsub li oriġinat f’Wuhan iċ-Ċina, fis-suq tal-annimali maqbuda mis-selvaġġ, permezz tal-bejgħ ta’ laħam tagħhom, ewlieni fosthom laħam tal-friefet il-lejl.

Din ġrat drabi oħra. Il-marda respiratorja magħrufa bħala SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome), li tfaċċat madwar għoxrin sena ilu imma li kellha firxa limitata, ukoll oriġinat minn virus ġej mill-istess familja tal-coronavirus. Ġie identifikat li anke is-SARS toriġina minn annimali fis-selvaġġ. Jidher li fiż-żewġ każi l-virus joriġina prinċipalment mill-friefet il-lejl.

Fi żmien ieħor, kien skopert li l-HIV (Human Immune-deficiency Virus) li jattakka u jeqred id-difiża interna ta’ ġisimna toriġina minn l-ikel ta’ laħam tax-xadini infettat. Anke l-virus Ebola, kawża ta’ infezzjonijiet fatali, hi trasmessa minn annimali infettati bħall-friefet il-lejl u x-xadini, ġeneralment permezz tal-ikel ta’ laħam infettat.
In-natura għandha l-ħabta li meta jidhrilha tiddeċiedi. Il-virus jibqa’ għaddej b’mod naturali u sakemm jitwaqqaf b’imġiebitna xejn ma jżommu.

It-tbagħbis tan-natura dejjem iwassal għal konsegwenzi serji. Hemm prezz x’jitħallas għal imġiebitna. Kull meta ninjoraw dan il-fatt bażiku, jiddispjaċina.

Nimmaġina li ħadd minna ma kiel laħam infettat ġej mill-friefet il-lejl inkella mix-xadini. Aħna iżda nbagħbsu man-natura mod ieħor li fuq tul ta’ żmien jagħmel ħsara daqs il-virus li jaqbeż mill-farfett il-lejl għal ġol-bniedem.

Il-kwalità tal-arja tagħna ħafna drabi hi deskritta mill-agenzija Ewropea tal-Ambjent bħala waħda fqira.

Imma wara li daħlu fis-seħħ il-miżuri biex nikkumbattu l-imxija tal-coronavirus, fl-Imsida, fejn l-Awtorità tal-Ambjent għandha stazzjon li jkejjel il-kwalità tal-arja, ġie osservat tnaqqis fit-tniġġiż tal-arja. L-informazzjoni li nġabret mill-kampjuni tal-kwalità tal-arja tindika tnaqqis sostanzjali fit-tniġġiż li hu assoċjat mal-użu tal-karozzi. Dan seħħ tul dawn l-aħħar ġimgħat bħala riżultat tal-fatt li iktar nies qed jaħdmu mid-dar kif ukoll minħabba li l-istituzzjonijiet edukattivi għalqu l-bibien tagħhom. L-użu tal-karozzi naqas sostanzjalment u dan wassal għal tnaqqis fit-tniġġiż li joriġina mit-traffiku.

Kellha tkun il-coronavirus li twassal għall-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali tat-trasport li identifikat id-dipendenza fuq il-karozzi bħala l-problema ewlenija li dawk li jfasslu l-miżuri dwar it-trasport kontinwament jinjoraw. Nofs il-vjaġġi bil-karozzi privati f’Malta idumu inqas minn 15-il minuta. Dan ifisser li l-mobilità meħtieġa hi prinċipalment ta’ natura lokali jew reġjonali u għal distanzi qosra. Xi ħtieġa hemm ta’ karozzi privati għal dan? F’pajjiż fejn kważi kullimkien huwa tefa’ ta’ ġebla ‘l-bogħod għandna iktar minn biżżejjed mezzi alternattivi ta’ transport.

L-impatt tal-Covid-19 fuq il-ġenerazzjoni tat-traffiku u allura fuq il-kwalità tal-arja jindika li m’għandniex ħtieġa li nibqgħu għaddejjin bil-ħela ta’ fondi pubbliċi fuq proġetti massivi mhux meħtieġa in konnessjoni mal-infrastruttura tat-toroq. Ilkoll jeħtieġ li nifhmu li hu possibli illi nnaqqsu sostanzjalment l-impatti fuq il-kwalità tal-arja jekk nindirizzaw bis-serjetà d-dipendenza tagħna lkoll fuq il-karozzi privati. Jagħmlu tajjeb dawk li huma nkarigati mill-ippjanar tat-trasport jekk jagħtu każ tal-impatti tal-coronavirus fuq it-traffiku: tibdil fl-imġieba tagħna lkoll u tnaqqis tat-traffiku ġġenerat.

L-impatt tat-traffiku fuq il-kwalità tal-arja hu kontribut sinifikanti ta’ Malta għat-tibdil fi-klima. It-tibdil fil-klima hi r-reazzjoni tan-natura għat-tniġġis tal-arja ikkawżat fid-dinja, prinċipalment mill-bniedem. Din diġa qed timmanifesta ruħha permezz ta’ tibdil, kultant sostanzjali, fit-temperaturi, perjodi twal ta’ nixfa u varjazzjonijiet dwar meta u kemm tagħmel xita. Kultant l-istaġuni donnu jaslu barra minn żmienhom.

L-impatti tal-coronavirus qed jagħtu ftit nifs lin-natura u dan mhux biss f’Malta! Hemm bosta lezzjonijiet x’nitgħallmu biex forsi nibdlu l-imġieba tagħna u l-istil ta’ ħajjitna. Meta l-impatti tat-tibdil il-klima jiżdiedu u jilħqu l-milja tagħhom, dak li għaddej bħalissa riżultat tal-coronavirus inqiesuh bħala insinifikanti. Hemm bżonn niftħu ftit widnejna u nagħtu każ dak li qed tgħidilna n-natura.

Ippubblikat fuq Illum : Il-Ħadd 29 ta’ Marzu 2020