X’qalu l-kaċċaturi: kif wieġbet il-Qorti Kostituzzjonali (5)

eu-flag

5. It-trattat tal-EU u r-referendum

Il-ħames oġġezzjoni li kkunsidrat il-Qorti hi spjegata fil-paragrafu 32 tas-sentenza, ftit twil għax jikkwota silta twila mir-rikors tal-kaċċaturi. Fil-qosor  fir-rikors tal-kaċċaturi jingħad illi l-avviż legali dwar id-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa huwa obbligu li jirriżulta mit-trattati Ewopej. Fir-rikors tagħhom il-kaċċaturi jgħidu li jekk dan l-avviż legali jitneħħa kif qed jitlob ir-referendum  Malta tkun qed tonqos milli twettaq l-obbligu tagħha li timplimenta d-Direttiva dwar l-Għasafar.

Is-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali twieġeb fit-tul  is-sottomissjonijiet tal-Kaċċaturi u fost affarijiet oħra fil-paragrafi 37 sa 39 tgħid hekk:

Il-qorti tosserva illi, min-natura tagħha, “deroga” hija mezz kif stat membru jkun jista’ ma jimplimentax għal kollox dak li trid direttiva jew liġi oħra ewropea. Jekk jitħarsu l-kondizzjonijiet li trid direttiva, deroga tkun mod leġittimu kif dan isir. Fil-każ tallum, il-L.S.504.94  [Legislazzjoni Sussidjarja, ċjoe r-regolamenti li jippermettu d-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa] hija mezz kif l-istat malti jista’ leġittimament ma jimplimentax għalkollox id-Direttiva 2009/147/KE. [Direttiva dwar l-Għasafar]

Il-fatt iżda illi deroga hija leġittima – għax iseħħu l-kondizzjonijiet kollha li fihom tista’ tingħata – ma jfissirx illi – għax iseħħu l-istess kondizzjonijiet – hija obbligatorja. Fil-fatt, l-art. 9 tad-Direttiva 2009/147/KE – id-disposizzjoni li tippermetti d-deroga u tgħid f’liema ċirkostanzi tista’ tingħata – igħid ċar illi “L-Istati Membri jistgħu – u mhux “għandhom” – jidderogaw … … …”. Fi kliem ieħor: bid-deroga stat membru jista’ ma jimplimentax għalkollox id-Direttiva; mingħajrha, stat membru huwa marbut illi d-Direttiva jimplimentaha għalkollox u bla eċċezzjoni.

Taħt id-direttiva l-istat membru qatt ma hu obbligat li jimplimenta deroga, anqas meta jirrikorru ċ-ċirkostanzi li jippermettu tali deroga. Għandu għażla jimplimentahiex jekk iseħħu ċ-ċirkostanzi meħtieġa, u, jekk jimplimentaha, għandu obbligu li jħares il-kondizzjonijiet li skonthom trid tigi implimentata dderoga, iżda jekk – ukoll biex iwettaq rieda popolari espressa f’referendum – jagħżel li ma jfittixx deroga dan l-obbligu li jħares il-kondizzjonijiet tad-deroga ma jibqax relevanti għax l-istat ikun qiegħed, minflok, iħares l-obbligu li jwettaq fis-sħiħ id-direttiva. Wara kollox, id-Direttiva 2009/147/KE stess mhux biss ma tgħidx illi l-istati membri huma marbuta li jimplimentaw deroga meta din hija possibbli, iżda anzi tgħid fl-art. 14 illi “L-Istati Membri jistgħu jintroduċu miżuri protettivi aktar stretti minn dawk li hemm previsti f’din id-Direttiva”

Imbagħad il-Qorti Kostituzzjonali fil-paragrafu 50 tas-sentenza tgħaddi biex tgħid li:

 L-oġġezzjoni illi l-L.S. 504.94 hija “leġislazzjoni li tagħti seħħ lil xi obbligazzjoni derivanti minn trattat li jkollha sehem fih Malta” hija għalhekk miċħuda.

Min irid jidħol daqsxejn iktar fil-fond jaqra is-sentenza hawn, b’mod partiklari l-paragrafi  32 sa 50.

X’qalu l-kaċċaturi: kif wieġbet il-Qorti Kostituzzjonali (4)

euros floating in space

4. Il-ħlas ta’ liċenzja ma jagħmilx liġi waħda fiskali

Ir-raba’ oġġezzjoni li kkunsidrat il-Qorti Kostituzzjonali hi spjegata fil-paragrafu 29 tas-sentenza li jgħid hekk:

“Fir-raba’ oġġezzjoni l-Federazzjoni [FKNK] tgħid illi l-L.S. 504.94 [Legislazzjoni Sussidjarja, ċjoe r-regolamenti li jippermettu d-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa] hija leġislazzjoni fiskali u għalhekk hija mħarsa taħt l-art. 16(1)(f) tal-Kap. 237 [Att dwar ir-Referendi]  . Tgħid illi hija leġislazzjoni fiskali għax min imur għall-kaċċa għandu jkollu liċenza li biex jiksibha jrid iħallas.”

Għal din ir-raba’  oġġezzjoni l-Qorti Kostituzzjonali twieġeb hekk fil-paragrafi  30, u 31 tas-sentenza:

“Leġislazzjoni fiskali hija dik, bħall-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income jew l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, illi l-għan ewlieni tagħha huwa l-ġbir ta’ flus għall-erarju. Liġi ma titqiesx leġislazzjoni fiskali għar-raġuni biss illi taħseb għal ħlas ta’ dritt talli jingħata servizz speċifiku bħal ma hu l-ħruġ ta’ liċenza. L-għan ewlieni tal-L.S. 504.04 [Legislazzjoni Sussidjarja, ċjoe r-regolamenti li jippermettu d-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa] ma huwiex il-ġbir ta’ flus iżda r-regolamentazzjoni meħtieġa biex tista’ ssir deroga taħt id-Direttiva 2009/147/KE. [Direttiva dwar l-Għasafar]

Billi għalhekk il-L.S. 504.04 [Legislazzjoni Sussidjarja, ċjoe r-regolamenti li jippermettu d-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa] ma tistax titqies leġislazzjoni fiskali, ir-raba’ oġġezzjoni wkoll hija miċħuda.”

Celebrating democracy

 

turtle dove

Last Friday the Constitutional Court gave the abrogative referendum on spring hunting the green light. In a 24-page decision it threw out each and every objection which the hunters’ organisations submitted for the Court’s consideration.

The nit-picking strategy of the hunters’ lobby has failed, with the Constitutional Court declaring in clear terms that the objections listed by the hunters’ organisations do not constitute valid reasons for halting the abrogative referendum. In particular, the Constitutional Court underlined the fact that the hunters had not in any way attempted to prove their claim that some minority right was in danger of being trampled upon as a result of the proposed abrogative referendum. The Constitutional Court pointed out that the FKNK had failed to identify any provision of the Constitution – or of the European Convention – that spells out a “fundamental right to hunt”. Nor, added the Constitutional Court, had the FKNK specified which of the provisions of the Constitution or of the European Convention would be infringed by the proposed abrogative referendum.

The voice of 41,494 electors is now being heard loud and clear. These electors triggered the call for an abrogative referendum to abolish spring hunting by removing from the statute book the regulations which permit it. These regulations are contained in Legal Notice 221 of 2010 entitled Framework for Allowing a Derogation Opening a Spring Hunting Season for Turtledove and Quail.

This is the third referendum to be held in Malta during the last 12 years. The abrogative referendum authorised by the Constitutional Court on Friday is, however, of a completely different nature from the other two.

Both the 2003 European Union referendum and the 2011 divorce referendum were consultative in nature. In 2003, the government consulted the electorate on Malta’s accession to the EU. It had no legal obligation to do so but it did, however, have a political commitment which it honoured by putting the question of Malta’s accession to the popular vote.

In 2011 Parliament asked the electorate for political direction as to whether or not divorce legislation should be approved by Parliament. It was the political way out for both the Nationalist Party and the Labour Party when faced with the private member’s Bill on the introduction of divorce. Both had then hoped for a no, yet they got a resounding yes.

The referendum this time is not consultative in nature. This time, the referendum will deliver a decision as to whether regulations permitting spring hunting are to be deleted from the statute book. This initiative originated outside Parliament on the initiative of the Coalition for the Abolition of Spring Hunting, made up of 13 environmental NGOs together with Alternattiva Demokratika, the Green Party in Malta. It is the first time that the provisions of the Referenda Act on abrogative referenda are being made use of.

This is the direct result of the backroom dealings practised by the parliamentary parties and the hunting lobby over the years. The hunting lobby has managed to cling on to a spring hunting season through lobbying the parliamentary parties and trading votes for concessions on hunting issues. Public opinion, consistently contrary to the agreements reached by the hunters’ organisations with both the Nationalist Party and the Labour Party, was ignored. Faced with this attitude, the only remaining option was to use the provisions of the Referenda Act, which have been left idle since being enacted in 1996.

Contrary to what some may think, it is not possible to hold an abrogative referendum on any matter whatsoever on merely a whim. The areas that can be subjected to an abrogative referendum are limited by a number of provisions of the law. A basic limitation is the number of signatories required to initiate the process. Ten per cent of the registered electorate is a substantial number of signatures. But then this is a necessary safeguard in order to ensure that the proposal being placed before the electorate is supported by a reasonable number of voters.

Fiscal measures, the Constitution, international treaties, electoral legislation, referendum legislation and issues of human rights are matters that cannot be subjected to a referendum.

Friday’s decision by the Constitutional Court means that the issue of spring hunting will now be decided by the electorate itself. While the specific issue being addressed by the abrogative referendum is spring hunting, the significance of the process is much more than that. It is an empowerment of the electorate, an exercise in direct democracy. The realisation will soon sink in that, on a number of matters, we voters have the right to recall the decision-making process from Parliament. It is a right that has been available but left idle for the past 19 years.

The abrogative referendum – which will be held between mid-April and mid-July – is a celebration of democracy. It strengthens democracy at its roots as it gives each and every one of us the right to participate in specific decisions. To be effective, however, it requires the participation of the largest possible number of voters.

That is the next challenge.

published in The Independent – Sunday 11 January 2015

X’qalu l-kaċċaturi: kif wieġbet il-Qorti Kostituzzjonali (3)

referendum

3. Is-suspetti tal-Federazzjoni ma jistgħux ma jitqisux fiergħa

It-tielet oġġezzjoni li kkunsidrat il-Qorti Kostituzzjonali hi spjegata fil-paragrafu 25 tas-sentenza li jgħid hekk:

Fit-tielet oġġezzjoni l-Federazzjoni [FKNK] tgħid illi l-Kummissjoni Elettorali ma għamlitx il-verifiki meħtieġa biex tara illi tassew fuq id-Dikjarazzjoni hemm numru biżżejjed ta’ firem validi. Tgħid illi “bl-eżerċizzju mwettaq mill-Kummissjoni Elettorali ċertament …. din ma setgħetx tiddikjara fiż-żgur l-għadd ta’ firem validi li jinqraw mid-dikjarazzjoni u konsegwentement qatt ma setgħet tiżgura jekk l-għadd ta’ persuni meħtieġa iffirmawx jew le d-dikjarazzjoni.” Tgħid ukoll illi l-Kummissjoni Elettorali ma ivverifikatx l-awtentiċità tal-firem. Il-Federazzjoni għalhekk talbet illi tingħata “kopja tal-informazzjoni kollha li ġiet inputted fis-sistema kompjuterizzata mill-istess Kummissjoni Elettorali sabiex b’hekk l-esponenti jkunu jistgħu jqabblu tali informazzjoni mad-data li għandhom huma.

Għal din t-tielet  oġġezzjoni l-Qorti Kostituzzjonali twieġbet hekk fil-paragrafi  26, 27 u 28 tas-sentenza:

“Fl-art. 14(3) u (4) tal-Kap. 237 jingħad hekk:

≫14. (3) Il-Kummissjoni Elettorali għandha fi żmien ħmistax-il jum mill-konsenja tad-dikjarazzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (1) tiżgura xi jkun l-għadd ta’ persuni, kwalifikati skont ma hemm fis-subartikolu (1), li jkunu ffirmaw id-dikjarazzjoni, u għandha matul iż-żmien imsemmi ta’ ħmistax-il jum tiddepożita dawk id-dikjarazzjonijiet permezz ta’ nota fir-reġistru tal-Qorti Kostituzzjonali, li biha tiddikjara x’ikun l-għadd ta’ firem validi li jinqraw mid-dikjarazzjoni, kif ukoll l-għadd ta’ firem invalidi u għaliex dawn ikunu invalidi, flimkien ma’ dikjarazzjoni li tkun tindika jekk l-għadd ta’ persuni meħtieġa skont is-subartikolu (1) ikunx iffirma d-dikjarazzjoni.

≫(4) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Elettorali dwar l-għadd ta’ persuni li jkunu ffirmaw validament id-dikjarazzjoni għandha tkun waħda finali u konklużiva.≪

Il-Kummissjoni Elettorali ippreżentat in-nota li jrid l-art. 14(3) fit-2 ta’ Lulju 2014. F’dik in-nota fissret kif għamlet il-verifika tal-firem u qalet kemm huma l-firem validi u dawk invalidi. L-art. 14(4) igħid illi d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Elettorali dwar il-għadd tal-firem validi għandha tkun finali u konklużiva u din il-qorti ma tarax illi s-suspetti ġeneriċi mressqa mill-Federazzjoni, imsaħħa b’ebda prova jew argument konvinċenti, huma biżżejjed biex tiġi serjament kontestata d-deċiżjoni tal-kummissjoni. Il-metodu ta’ verifika tal-firem adottat mill-Kummissjoni Elettorali, kif imfisser fin-nota tagħha tat-2 ta’ Lulju 2014, huwa wieħed raġonevoli; verifika ta’ kull firma minn espert tal-kitba, kif trid il-Federazzjoni, la tkun prattika u lanqas fattibbli. Barra minn hekk, meta tqis ukoll illi l-għadd meħtieġ ta’ firem kien tlieta u tletin elf, erba’ mija u tmintax (33,418) u l-Kummissjoni Elettorali għaddet wieħed u erbgħin elf, erba’ mija u erbgħa u disgħin (41,494) firma valida, b’mod illi, ukoll jekk dsatax fil-mija (19%) tal-firem maħsuba validi huma ħżiena, xorta jifdal aktar minn biżżejjed biex id-dikjarazzjoni tintlaqa’, is-suspetti tal-Federazzjoni ma jistgħux ma jitqisux fiergħa.

Il-qorti għalhekk tiċħad it-tielet oġġezzjoni u tiċħad ukoll it-talba tal-Federazzjoni biex tingħata d-data fil-pussess tal-Kummissjoni Elettorali.”

Ir-referendum: 11 t’April 2015

turtle dove 2

 

L-istorja ta’ dan ir-referendum qed iżżid ir-ritmu issa li l-Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet.

Fi ftit iktar minn 24 siegħa wara li l-Qorti esprimiet ruħha, l-Gvern iddeċieda d-data tar-referendum li issa hu ċar li ser isir fil-11 t’April 2015, flimkien mal-elezzjonijiet għall-Kunsilli Lokali. Li dawn l-elezzjonijiet ser isiru flimkien mar-referendum hu pass tajjeb. Il-pajjiż jiffranka l-flus, u anke, għax le, probabbilment li jkun hemm iktar nies li joħorġu jivvutaw.

Qed jingħad ħafna kliem dwar x’inhuma ir-raġunijiet għall-għażla tad-data. Meta kien mistoqsi dwar dan, il-Prim Ministru qal li ma jixtieqx kampanja twila għax il-pajjiż għandu ħafna affarijiet iktar importanti x’jagħmel. Għandu biċċa raġun dwar dan. Imma hu ċar ukoll li l-għażla tal-11 t’April 2015 bħala d-data tar-referendum, eżattament qabel id-dati normali tal-istaġun tal-kaċċa fir-rebbiegħa, tipproteġi lill-kaċċaturi mill-abbużi u l-esagerazzjonijiet li uħud minnhom iwettqu waqt u wara kull staġun.  Kull sena jiġru minnhom dawn l-abbużi w il-fatt li l-Gvern għażel illi l-votazzjoni issir qabel l-istaġun tal-kaċċa m’għandix dubju li hemm ftit ħsieb f’dan is-sens.  Iktar milli jagħti vantaġġ lill-kaċċaturi naħseb li jipprova jipproteġihom mill-iżvantaġġi li joħolqu huma stess!

Għadhom kif ħarġu stqarrija l-FKNK li fiha jgħidu li l-għodda tar-referendum hi waħda anti-demokratika. Għadhom jeqirdu li għandhom xi dritt speċjali għall-kaċċa fir-rebbiegħa. Anke fil-Qorti qalu hekk.

Il-paragrafu 51 tas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali jingħad hekk:

51. Fl-aħħar oġġezzjoni tagħha l-Federazzjoni [FKNK] tgħid illi l-qorti għandha tqis id-drittijiet tal-kaċċaturi bħala “grupp ta’ minoranza” u għandha tqis ukoll illi: “filwaqt illi huwa minnu li l-prinċipji tad-demokrazija jistipolaw li hija l-maġġoranza li tiggverna, mill-banda l-oħra tali governanza mill-maġġoranza għandha dejjem issir b’rispett lejn il-minoranzi.”

Imma l-Qorti Kostituzzjonali weġbithom u ddeċidiet b’dan li mod :

 “53. Il-Federazzjoni [FKNK] iżda ma ssemmi ebda disposizzjoni tal-Kostituzzjoni ta’ Malta jew tal-Konvenzjoni Ewropea li tgħid illi hemm dritt fondamentali għall-kaċċa, jew liema minn dawk id-disposizzjonijiet tista’ tinkiser jekk titħassar il-L.S. 504.94 [leġislazzjoni sussidjarja li tippermetti d-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa]. Tassew illi d-dritt tal-maġġoranza għandu jitwettaq b’rispett lejn id-dritt tal-minoranza, iżda dan ir-rispett ma jinkisibx billi, kif trid il-Federazzjoni, il-poplu ma jitħalliex isemma’ leħnu f’referendum. Kif ġa ingħad aktar ’il fuq, iċ-ċirkostanzi fejn referendum ma jistax isir huma previsti mil-liġi bħala eċċezzjoni għar-regola li referendum jista’ jsir u bħal kull eċċezzjoni huma ta’ interpretazzjoni stretta.

 54. Din l-aħħar oġġezzjoni hija għalhekk miċħuda.”

 

Min irid kopja sħiħa tas-sentenza jista’ jidħol fis-sit tal-Qorti fejn ikun jista’ jiddawnlodja kopja. Min ikollu diffikulta’ jista’ jibghatli jikkuntattjani u nibgħatlu pdf.

 

 

X’qalu l-kaċċaturi: kif wieġbet il-Qorti Kostituzzjonali (2)

submission of referendum signature requests

2. Oġġezzjoni fattwalment ħażina

It-tieni oġġezzjoni li kkunsidrat il-Qorti hi spjegata fil-paragrafu 21 tas-sentenza li jgħid hekk:

“It-tieni oġġezzjoni tgħid illi d-Dikjarazzjoni ma tgħidx min huma l-persuni li qegħdin jagħmluha, u għalhekk ma tħarisx dak li jgħid u jrid l-art. 15(2) tal-Kap 237 [Att dwar ir-Referendi] :

“15(2) Dawk li jipproponu r-referendum, li ma jkunux inqas minn ħamsa u mhux iktar minn għaxra, għandhom jiffirmaw id-dikjarazzjoni qabel il-persuni l-oħra kollha filwaqt li jindikaw li jkunu qegħdin jiffirmaw bħala proponent.”

Għal din t-tieni  oġġezzjoni l-Qorti Kostituzzjonali wieġbet hekk fil-paragrafi  22, 23 u 24 tas-sentenza:

“ Din l-oġġezzjoni hija fattwalment ħażina. Id-Dikjarazzjoni saret fil-forma murija fl-Ewwel Skeda tal-Kap.237 li trid li d-dikjarazzjoni tibda hekk :

“Aħna hawn taħt iffirmati li aħna persuni rreġistrati bħala eletturi għall-elezzjoni ta’ membri fil-Kamra tad-Deputati (li minna l-ewwel għadd ta’ *(1) …………………….. persuni hawn taħt iffirmati huma l-proponenti) qegħdin nitolbu li l-mistoqsija dwar jekk dawn id-disposizzjonijiet tal-liġi li ġejjin, jiġifieri ……………..”

Imbagħad fil-parti fejn fl-Ewwel Skeda jitħalla vojt – fejn hemm l-istilla (*) u n-numru wieħed (1) – biex jitniżżel in-numru ta’ proponeti tniżżel in-numru “għaxra”, li jfisser illi l-ewwel għaxar ismijiet huma tal-proponeti u l-bqija huma l-ismijiet ta’ dawk illi ffirmaw id-dikjarazzjoni biex jintlaħaq in-numru li jrid l-art. 14(1) biex id-dikjarazzjoni tkun tista’ validament tintbagħat lill-Kummissjoni Elettorali.

It-tieni oġġezzjoni hi għalhekk miċħuda.”

X’qalu kaċċaturi: kif wieġbet il-Qorti Kostituzzjonali (1)

Constitutional Court.Hall

1.distinzjoni artifiċjali

L-ewwel oġġezzjoni li kkunsidrat il-Qorti hi spjegata fil-paragrafu 18 tas-sentenza li jgħid hekk:

“L-ewwel raġuni imressqa mill-Federazzjoni [FKNK] għala r-referendum m’għandux isir hija li l-art.14 tal-Kap 237 [Att dwar ir-Referendi] iħalli illi jissejjaħ referendum biex ma jibqax iseħħ “xi disposizzjoni jew għadd ta’ disposizzjonijiet ta’ xi liġi” u mhux biex ma tibqax isseħħ liġi sħiħa, kif inhi l-mistoqsija taħt ir-referendum li trid il-Koalizzjoni.”

Għal din l-ewwel oġġezzjoni tal-FKNK il-Qorti Kostituzzjonali twieġbet hekk fil-paragrafi 19 u 20 tas-sentenza:

“ Fi-fehma ta’ din il-Qorti d-distinzjoni li qiegħda tagħmel il-Federazzjoni bejn “disposizzjoni jew disposizzjonijiet” ta’ “liġi” u “liġi sħiħa” hija waħda artifiċjali. L-art. 14(1) ma jagħmel ebda limitu fuq il-għadd ta’ disposizzjonijiet ta’ liġi li jistgħu jintlaqtu b’referendum abrogattiv, bħallikieku ma tistax issir talba biex ma tibqax fis-seħħ liġi b’għoxrin disposizzjoni iżda tista’ ssir talba biex ma jibqgħux fis-seħħ dsatax minn dawk l-għoxrin disposizzjoni u titħalla waħda biss fis-seħħ. Fil-fatt, l-art 13(1) igħid illi l-proċedura tar-referendum abrogattiv tolqot “kull disposizzjoni” ta’ liġi li ma tkunx waħda minn dawk elenkata tassattivament fl-art.13(2), u l-effett tagħha ma hux limitat għal kull disposizzjoni li tkun biss parti minn liġi u mhux liġi sħiħa.

L-ewwel oġġezzjoni tal-Federazzjoni hija għalhekk miċħuda.”

Ir-Referendum : pass ieħor il-quddiem

ipp

Id-deċiżjoni ta’ dal-għodu tal-Qorti Kostituzzjonali li “ ma teżisti ebda waħda mir-raġunijiet biex ma jsirx ir-referendum u għalhekk tgħid illi r-referendum għandu jsir.”  tagħlaq l-ewwel kapitlu fl-istorja ta’ dan l-ewwel referendum abrogattiv.

Dan ir-referendum biex jitħassru ir-regolamenti li jippermettu l-kaċċa fir-Rebbiegħa issa jrid isir bejn id-9 t’April u d-9 ta’ Lulju 2015.

Dan hu possibli minħabba li 41,494 votant Malti iffirmaw il-petizzjoni li kienet titlob biex isir dan ir-referendum.

Issa nxammru l-kmiem għall-pass li jmiss. Biex in-nies joħorġu jivvutaw fil-Jum tal-Votazzjoni.

Grazzi lil kull min ta’ l-appoġġ tiegħu biex wasalna sa hawn. Issa nkomplu.

Riforma fil-ħidma tal-Parlament

parlament ta' Malta

Ir-rapport li l-Prim Ministru talab lill-Kumitat magħmul mill-Ombudsman, l-Awditur Ġenerali u l-Kummissarju Elettorali Prinċipali issa huwa magħruf. Mhux kollu hu magħruf,  iżda biċċiet minnu. Dawk il-biċċiet li min irrapporta dwarhom dehrlu li kienu importanti.

Fir-rapporti ppubblikati spikkaw is-salarji proposti għall-politiċi. Dak kien li l-Prim Ministru talab lill-Kumitat biex jirrapporta dwaru. Imma l-Kumitat magħmul mill-Ombudsman, l-Awditur Ġenerali u l-Kummissarju Elettorali Prinċipali ma waqafx hawn. Eżamina ukoll il-ħidma tal-Parlament u irrakkomanda riforma dwar kif jaħdem il-Parlament. Fosthom li l-membri tal-Parlament ikunu possibilment full-timers u dan billi jiddedikaw il-ħin kollu tagħhom għall-ħidma Parlamentari.

Hekk jaħdmu l-parti l-kbira tal-Parlamenti tad-dinja demokratika. Għax il-membru parlamentari mhux qiegħed hemm biss biex jagħmel xi mistoqsija parlamentari jew biex jieħu sehem f’dibattitu dwar xi liġi.  Qiegħed hemm ukoll biex jgħarbel il-ħidma tal-Gvern. U meta nitkellem dwar il-Gvern m’għandix f’moħħi biss il-Ministri jew is-Segretarji Parlamentari, imma ukoll kif joperaw id-Dipartimenti tal-Gvern u l-Awtoritajiet differenti.

Hija responsabbiltà tal-membri kollha tal-Parlament li kontinwament jeżaminaw il-ħidma kollha tal-Gvern u fl-interess ta’ dawk li eleġġewhom ifittxu li din il-ħidma tkun l-aħjar possibli. Dan jgħodd kemm għall-Membri Parlamentari fuq in-naħa tal-Gvern kif ukoll għal dawk fuq in-naħa tal-Opposizzjoni.  Dan l-eżami tal-ħidma tal-Gvern ma jsirx biżżejjed għax il-Membri tal-Parlament, billi jridu jlaħħqu ukoll ma xogħol ieħor m’għandhomx biżżejjed ħin biex jagħmlu dak li ġew eletti għalih.

Ir-rapport li l-Prim Ministru talab lill-Ombudsman, lill-Awditur Ġenerali u lill-Kummissarju Elettorali Prinċipali jeħtieġ li jkun eżaminat fit-totalità tiegħu. Huwa bla dubju kontroversjali imma jeħtieġ diskussjoni matura.

 

ippubblikat fuq iNews il-Ħamis 8 ta’ Jannar 2015

 

Mistoqsija lil Joseph u lil Simon

Muscat + Busuttil

 

 

Id-dibattitu pubbliku dwar l-onorarja, salarji u r-riforma meħtieġa dwar kif jaħdem il-Parlament ġie kontaminat minn kummenti immirati biex joqtlu diskussjoni serja.

Il-PN għadu mixgħuf bħala riżultat tal-mod dilettantesk kif żviluppa “l-iskandlu tal-€500 fil-ġimgħa”. Għalhekk il-PN qed jitkellem dwar “żieda ta’ €1000 fil-ġimgħa ” fis-salarju tal-Prim Ministru. F’moħħ il-partitarju jeħtieġ li jikkanċellaw skandlu b’ieħor.

Iżda l-każ hu ferm differenti milli qed jgħid il-PN u l-kelliema tiegħu. Dak li setà kien qabża fil-kwalità tad-dibattitu politiku fil-pajjiż spiċċa f’dibattitu kontaminat. Kontaminazzjoni li għaliha l-PN ingħataw għajnuna utli minn Joseph Muscat.

Il-Prim Ministru Joseph Muscat f’April 2013 beda fuq nota pożittiva. Flok ma ħa d-deċiżjoni bejn l-erba’ ħitan ta’ Kastilja talab rapport indipendenti.   Qabbad tlieta min-nies rispettati minn kulħadd, avolja mhux kulħadd qabel li l-ħatra tagħhom kien kostituzzjonalment pass għaqli.  Dan l-ewwel pass kien pożittiv ħafna u kien jagħti x’jifhem li  d-diskussjoni politika, wara kollox, ankè f’Malta tista’ tkun ibbażata fuq ir-raġuni. Muscat kif aġixxa kien qed iwassal il-messaġġ li ankè f’Malta jista’ jkollna diskussjoni matura.

Meta Muscat talab ir-rapport ħafna fehmu li huwa ried f’idejh proposta li toriġina minn sorsi indipendenti u fdati u li għax toriġina minn dawn is-sorsi kienet tagħlef diskussjoni serja. Il-konklużjoni tad-diskussjoni setgħet kienet fil-linja tar-rapport inkella xi ħaġa oħra differenti. Imma bla dubju l-iskop kien wieħed ta’ diskussjoni serja fuq proposta ġejja minn sorsi serji u fdati.

Ir-rapport tlesta u wasal fl-uffiċċju ta’ Joseph Muscat fl-ewwel ġranet tal-2014, sena ilu. Imbagħad ………………… skiet taqtgħu b’sikkina. Bla dubju Joseph Muscat  qara r-rapport u ħakk rasu. Imma baqa’ sieket sa mal-Malta Independent ippubblikaw il-konklużjonijiet tar-rapport dwar is-salarji. Wara dan l-Independent ippubblikaw dettalji oħra li jirriżultaw mir-rapport.

L-iktar inkwetanti kien il-pubblikazzjoni tal-kumment ta’ Joseph Muscat li hu ma jaqbilx mar-rakkomandazzjonijiet li r-rapport mitlub minnu wasal għalihom. Qal ukoll li hu ma jridx żieda fis-salarju la issa, la fi tmiem il-leġislatura u l-anqas wara.

X’ġara? Ovvju ħafna għalija x’ġara. Meta Joseph Muscat qara r-rapport ikkonkluda mill-ewwel li t-tweġiba politika tal-partit l-ieħor kienet ser tkun bl-istess linġwaġġ li hu (Muscat) iffaċċja lil Lawrence Gonzi fil-leġislatura l-oħra. Mediċina morra ħafna li ma ħasibx fiha qabel ma talab ir-rapport, għax kif żviluppaw l-affarijiet naħseb li din ir-reazzjoni kienet sfortunatament waħda inevitabbli.

Fid-dawl ta’ dan Joseph Muscat ipprova jiddistakka ruħu mir-rakkomandazzjonijiet dwar is-salarji. Dan kien attentat ftit tard biex joqtol id-diskussjoni qabel ma tibda. Imma d-diskussjoni diffiċli toqtolha u bi żball tattiku bħal dan inqas għandu ċans.

Ir-rapport li ħejjew l-Ombudsman, l-Awditur Ġenerali u l-Kummissarju Elettorali Ewlieni huwa dak l-eżerċizzju serju li talab il-Prim Ministru f’April 2013. Bla dubju huwa kontroversjali mhux ftit. Imma jekk irridu diskussjoni matura, dan ir-rapport ipoġġi quddiemna r-rejaltajiet li jeħtieġ illi niffaċċjaw. Huwa bażi tajba għal diskussjoni.

Hi ħasra li dan id-dibattitu ġie kontaminat.

Il-mistoqsija lil Joseph u lil Simon hi waħda: il-politika ġdida għal meta?